Η στρατηγική του χτυπήματος στην κορυφή
Το Ισραήλ έχει κλιμακώσει τις προσπάθειές του να εξουδετερώσει κορυφαία στελέχη του ιρανικού καθεστώτος, με πλήγματα που περιλαμβάνουν τη δολοφονία του υπουργού Πληροφοριών Ισμαήλ Χατίμπ σε πρόσφατη επίθεση μόλις την Τετάρτη, μία ημέρα μετά την εξουδετέρωση του de facto ηγέτη Αλί Λαριτζανί. Πέραν αυτών, παλαιότερα έχει εξαπολύσει επιθέσεις και σε άλλους υψηλόβαθμους αξιωματούχους—ενδεικτική είναι η εκτέλεση του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ—ενώ στο παρελθόν έχει πλήξει και ηγετικά στελέχη οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ και η Χαμάς, συμβάλλοντας στην κλιμάκωση της σύγκρουσης σε επίπεδο κράτους με κράτος.
Όπως αναφέρει σε άρθρο του το CNN, η στρατηγική αυτή, τόσο μέσω ισραηλινών όσο και με αμερικανική υποστήριξη, επιδιώκει να περιορίσει την ικανότητα του Ιράν να απειλεί με βαλλιστικούς πυραύλους και drones, αλλά και να «αναδιαμορφώσει» τους πολιτικούς συσχετισμούς στην Τεχεράνη.
Πολιτικό κενό και διπλωματική αμφιβολία
Αναλυτές εκφράζουν έντονη ανησυχία για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες. Η εξόντωση ηγετών υψηλού κύρους ενδέχεται να αφαιρέσει από το Ιράν τα πρόσωπα που θα μπορούσαν να εκπροσωπήσουν μια διαπραγματευτική γραμμή στο τέλος της σύγκρουσης. Η αφαίρεση εμπειρογνωμόνων πολιτικών και στρατηγικών ηγετών, που είχαν τη δυνατότητα να συνδυάσουν κλίνες εξουσίας με διπλωματικό βάρος, μπορεί να δημιουργήσει μεγάλο κενό στο πολιτικό σύστημα του Ιράν και να δυσχεράνει τη λήψη αποφάσεων σε κρίσιμες στιγμές.
Σύμφωνα με αναλύσεις, οι θέσεις που κατείχαν στελέχη όπως ο Λαριτζανί ήταν κρίσιμες γιατί συνέδεαν τόσο την πολιτική όσο και τη στρατιωτική σφαίρα της ιρανικής εξουσίας — μια θέση που δύσκολα αντικαθίσταται, ειδικά υπό πολεμική πίεση. Η απουσία τέτοιων αξιωματούχων σημαίνει ότι το καθεστώς ίσως να οδηγηθεί σε στενότερη στρατιωτική καθοδήγηση και λιγότερο ευελιξία σε πολιτικά ανοίγματα, με επισφαλή προοπτική για ειρηνευτικό διάλογο.
Ο κίνδυνος του «αιώνιου» πολέμου
Η ιστορία δείχνει ότι η στρατηγική της στοχοποίησης ηγετών δεν εγγυάται τη λύση των συγκρούσεων. Παραδείγματα προηγούμενων πολέμων, όπως η αποτυχία να δημιουργηθεί πολιτική σταθερότητα μετά την εξόντωση του Σαντάμ Χουσεΐν στο Ιράκ το 2003, δείχνουν ότι η αποδυνάμωση κορυφαίων προσώπων μπορεί να ανοίξει «παράθυρα» για πιο σκληρές και ανθεκτικές εξουσίες ή να οδηγήσει σε εμφυλιακές εντάσεις.
Το ενδεχόμενο μιας ατέρμονης κλιμάκωσης είναι επίσης υπαρκτό: οι διαδοχικές εξοντώσεις ενδέχεται να διευρύνουν τον πόλεμο, καθώς νέοι ηγέτες αναλαμβάνουν με λιγότερη εμπειρία, μεγαλύτερη προσήλωση στη μάχη και αποφασιστικότητα για εκδίκηση, παρά για συμβιβασμό. Αυτή η δυναμική μπορεί να κρατήσει ζωντανή τη σύγκρουση χωρίς σαφή τέλος, υπονομεύοντας κάθε πιθανότητα διαπραγματεύσεων για κατάπαυση του πυρός.
Το ερώτημα που μένει ανοιχτό
Αν το Ιράν χάσει σταδιακά τους πολιτικούς και στρατιωτικούς του ηγέτες, η δυνατότητα να υπάρξει ένα πρόσωπο «διαπραγματευτή» με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ θα μειωθεί δραματικά. Σε μια τέτοια περίπτωση, ακόμη και αν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στοχεύουν στη συντόμευση του πολέμου, η απουσία ηγετικών προσώπων ικανών να συνομιλήσουν για την ειρήνη μπορεί να παρατείνει την κρίση.
Το ερώτημα που αναδύεται είναι κρίσιμο: πώς προτίθενται οι εμπλεκόμενες δυνάμεις να διαπραγματευτούν την ειρήνη σε μια χώρα χωρίς ικανή πολιτική ηγεσία; Αυτό το ερώτημα παραμένει ανοικτό και επηρεάζει τις πιθανές στρατηγικές τερματισμού της κρίσης.
