Οι εξελίξεις, με ενισχυμένο προς το παρόν τον ρόλο της Τουρκίας,
επηρεάζουν ευθέως και το δικό μας σύστημα ασφαλείας
Η μαζική επίθεση στο έδαφος του Ιράν και η ξεκάθαρη βούληση του Ισραήλ να αποκαθηλώσει το καθεστώς της Τεχεράνης ανατρέπουν άρδην τις ήδη διαταραγμένες ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, επιφέροντας παραλλήλως ανατροπές στην ευρύτερη περιοχή και ειδικότερα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Για την Αθήνα, η επικρατούσα τώρα κατάσταση στη Μέση Ανατολή έχει διάφορες πτυχές, με σημαντικότερη εκείνη η οποία συνδέεται με την Τουρκία, η οποία εμφανίζεται προς το παρόν σαφώς ενδυναμωμένη από τις περιφερειακές εξελίξεις.
Πολλά συναρτώνται τώρα με τον ρόλο που θα επιλέξουν την επόμενη περίοδο να διαδραματίσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες τόσο στη Μέση Ανατολή αλλά και ειδικότερα στην Ανατολική Μεσόγειο -και αυτό ανεξαρτήτως του ποιες εξελίξεις θα επιφέρει η κατάληξη της σύγκρουσης μεταξύ Ισραήλ και Ιράν. Γεγονός είναι όμως ότι οι εξελίξεις που θα επέλθουν στην ευρύτερη ευαίσθητη περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσόγειου είναι ένα ζήτημα που αφορά άμεσα την Ελλάδα. Ενώ μάλιστα ήδη έχει εκδηλωθεί και η ανάμειξη της Τουρκίας, σε μια στιγμή που, ενώ διατηρούνται οι ελληνοτουρκικές συνομιλίες με πρωταρχικό στόχο τη νηνεμία στο Αιγαίο, η Άγκυρα καταθέτει στην UNESCO και στον ΟΗΕ τους δικούς της χάρτες με τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Στο νέο τοπίο, τι;
Πώς όμως θα μπορέσει να διατηρηθεί αυτή η νηνεμία μέσα σ’ ένα κλίμα επικίνδυνης αναταραχής στην περιοχή μας; Αυτό είναι που ανησυχεί τώρα την Αθήνα, ταυτόχρονα με τις αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις. Στο νέο τοπίο που διαμορφώνεται, με την κατά πάσα πιθανότητα επιβολή του Ισραήλ έναντι των αντιπάλων του, πρώτα η Ελλάδα και σε δεύτερο βαθμό η Κύπρος θα πρέπει να επιδιώξουν για να κληθούν και να διαδραματίσουν συγκεκριμένο ρόλο, είτε κατά μόνας είτε στα συνεργατικά σχήματα, στα οποία συμμετέχουν, με πλέον ισχυρό το 3+1 (μαζί με το Ισραήλ), υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το μεγάλο βέβαια ερωτηματικό και παράλληλα ο φόβος για την ελληνική διπλωματία είναι ξανά η Τουρκία. Σαφώς ενδυναμωμένη η γειτονική μας χώρα από τις περιφερειακές εξελίξεις, ελέγχοντας εν μέρει τη Συρία, κατέχοντας το 36% της Κύπρου, εμπλεκόμενη στα μέτωπα από τον Καύκασο έως τη Λιβύη, αλλά και απαραίτητη για τους Ευρωπαίους και τους Αμερικανούς στο δυτικό σύστημα ασφαλείας, καθώς και τη διαδικασία της αμυντικής αυτονομίας, η Άγκυρα διεκδικεί ηγεμονικό ρόλο στη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο, προφανώς σε βάρος των ελληνικών και των κυπριακών συμφερόντων. Ο ρόλος μάλιστα αυτός αναμένεται να ενισχυθεί έτι περαιτέρω σε περίπτωση που επιτευχθεί «αλλαγή καθεστώτος» στην Τεχεράνη, με την Τουρκία να επιχειρήσει να εκμεταλλευθεί τις επακόλουθες εσωτερικές διεργασίες στο Ιράν και να πραγματοποιήσει μια «επιχείρηση α λα Συρία», όπως έκανε μετά την ανατροπή του Μπασάρ αλ Άσαντ.
Παράπλευρες συνέπειες
Είναι σαφές ότι η αστάθεια που ενδεχομένως επικρατήσει στο Ιράν θα πυροδοτήσει και άλλες παράπλευρες συνέπειες, με πλέον ανησυχητική για την Ευρώπη (και φυσικά την Ελλάδα) την πιθανότητα μιας νέας οξύτατης μεταναστευτικής κρίσης. Μαζί με την κρίση που παρουσιάζεται ήδη στον τουριστικό τομέα, αφού οι περί τις 500.000 αναμενόμενες για φέτος το καλοκαίρι αφίξεις Ισραηλινών τουριστών ακυρώνονται. Εν κατακλείδι, οι επερχόμενες εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσόγειου επηρεάζουν ευθέως και το δικό μας σύστημα ασφαλείας και δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο την -ούτως ή άλλως- δυσανάλογα υπερβολικά φορτωμένη ατζέντα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Γι’ αυτό και απαιτείται αυτήν τη δύσκολη χρονική περίοδο εθνική ομοψυχία και όχι «κριτική του καναπέ εκ του ασφαλούς…».
του Φώτη Σιούμπουρα
