Μια νέα, εκτεταμένη μελέτη της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας προειδοποιεί για τις σοβαρές συνέπειες της υπερβολικής χρήσης του TikTok και άλλων πλατφορμών με σύντομα βίντεο, επιβεβαιώνοντας ότι το ασταμάτητο scrolling μπορεί πράγματι να οδηγήσει σε αυτό που πολλοί αποκαλούν «σήψη εγκεφάλου».
Η μετα-ανάλυση, που εξέτασε 71 έρευνες και σχεδόν 100.000 συμμετέχοντες, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η συνεχής έκθεση σε γρήγορο, αλγοριθμικά επιλεγμένο περιεχόμενο επιβαρύνει την ικανότητα συγκέντρωσης, περιορίζει τον έλεγχο των παρορμήσεων και ενισχύει αισθήματα άγχους, μοναξιάς και κοινωνικής απομόνωσης.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι το φαινόμενο «brain rot», όπως έγινε ευρέως γνωστό πέρσι, δεν αποτελεί απλώς διαδικτυακό meme, αλλά ένα υπαρκτό νευρογνωστικό σύνδρομο με επιπτώσεις στην ψυχική λειτουργία.
Σύμφωνα με το euronews, τα ευρήματα της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας είναι σαφή: τα βίντεο μικρής διάρκειας έχουν μετρήσιμη αρνητική επίδραση στην ψυχική υγεία.
Τι είναι το «brain rot»
Ο όρος «brain rot» αναδείχθηκε το 2023 ως Λέξη της Χρονιάς από το Oxford Dictionary, εκφράζοντας την ανησυχία γύρω από την υπερκατανάλωση περιεχομένου χαμηλής ποιότητας στα social media. Σήμερα, οι νέες έρευνες δείχνουν ότι ο όρος περιγράφει μια πραγματική κατάσταση: η χρόνια έκθεση σε σύντομα βίντεο οδηγεί σε γνωστική επιβάρυνση.
Η μελέτη, με τίτλο «Feeds, Feelings, and Focus», συνδέει άμεσα τις πλατφόρμες όπως TikTok, Instagram Reels και YouTube Shorts με μειωμένη ικανότητα συγκέντρωσης και αποδυνάμωση των εκτελεστικών λειτουργιών του εγκεφάλου. Όπως διαπιστώθηκε, όσο περισσότερο χρόνο αφιερώνει κάποιος σε τέτοιο περιεχόμενο, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος παρορμητικής συμπεριφοράς.
Και το πρόβλημα αφορά αρκετούς: οι νέοι περνούν πλέον κατά μέσο όρο 6,5 ώρες τη μέρα στο διαδίκτυο.
Πώς επηρεάζεται ο εγκέφαλος
Η συνεχής έκθεση σε γρήγορο, έντονα διεγερτικό περιεχόμενο «εκπαιδεύει» τον εγκέφαλο να αποζητά συνεχώς άμεση ανταμοιβή, καθιστώντας δύσκολες δραστηριότητες που απαιτούν εστιασμένη σκέψη, όπως το διάβασμα, η επίλυση προβλημάτων ή η σε βάθος μάθηση.
Αυτή η συνήθεια ενεργοποιεί συνεχώς το σύστημα ανταμοιβής, ενισχύοντας την καταναγκαστική χρήση, που μπορεί να οδηγήσει σε:
- κοινωνική απομόνωση
- μειωμένη ικανοποίηση από τη ζωή
- χαμηλή αυτοεκτίμηση
- αρνητική εικόνα σώματος
- χειρότερο ύπνο
- αυξημένο στρες και μοναξιά
Με λίγα λόγια, η υπερβολική κατανάλωση ψηφιακού περιεχομένου χαμηλής ποιότητας αλλάζει τον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλος και επηρεάζει την καθημερινότητα.
Τι δείχνουν τα ευρήματα
Οι ερευνητές τονίζουν πως τα αποτελέσματα πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη, καθώς τα σύντομα βίντεο έχουν μπει για τα καλά στη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων και η επίδρασή τους στην υγεία και τη συμπεριφορά είναι πλέον εμφανής.
Η μελέτη λειτουργεί ως βάση για μελλοντικές έρευνες και ως αφετηρία για μια πιο ισορροπημένη σχέση με τα social media.
Και όπως σχολιάζουν οι ειδικοί, αν νιώθετε ότι η συγκέντρωσή σας πάει… περίπατο, ίσως είναι ώρα για ένα διάλειμμα από το scrolling και μια επιστροφή σε κάτι πιο ουσιαστικό, όπως ένα βιβλίο.
