Με το βλέμμα στραμμένο στη γεωπολιτική αστάθεια της Μέσης Ανατολής και στις διαρκείς αναταράξεις των διεθνών αγορών, η κυβέρνηση παρακολουθεί πλέον μέρα με τη μέρα δύο κρίσιμους δείκτες, οι οποίοι θα κρίνουν το πότε θα ληφθούν άμεσα μέτρα στήριξης για τα νοικοκυριά. Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες της εφημερίδας «Political» και του Χρήστου Μυτιλινιού από ανώτατες κυβερνητικές πηγές, το οικονομικό επιτελείο έχει ήδη προσδιορίσει τα δύο βασικά «καμπανάκια» που θα σημάνουν την ενεργοποίηση του σχεδίου παρέμβασης: το πρώτο είναι η τιμή του Brent και το δεύτερο η τιμή της βενζίνης στην αντλία.
Οι ίδιες πηγές ξεκαθαρίζουν ότι το κυβερνητικό σχέδιο δεν παραμένει σε θεωρητικό επίπεδο, αλλά έχει ήδη αποκτήσει σαφέστερη μορφή, με συγκεκριμένα σενάρια και εργαλεία που μπορούν να ενεργοποιηθούν αναλόγως της έντασης και της διάρκειας της κρίσης. Το βασικό μήνυμα που εκπέμπεται από το Μέγαρο Μαξίμου είναι ότι η κυβέρνηση δεν πρόκειται να περιμένει παθητικά μια ασφυκτική πίεση στην κοινωνία, αλλά έχει έτοιμο μηχανισμό αντίδρασης για να απορροφήσει μέρος των επιβαρύνσεων, εφόσον αυτές ξεπεράσουν το όριο αντοχής των πολιτών.
Τα όρια που θα κρίνουν τις αποφάσεις
Κατά τις αποκλειστικές πληροφορίες της «Political», ο πρώτος βασικός παράγοντας που θα καθορίσει την κρατική παρέμβαση είναι η διεθνής τιμή του πετρελαίου. Εφόσον το Brent φτάσει ή ξεπεράσει για έστω κι ελάχιστα παρατεταμένο διάστημα τα 100 δολάρια το βαρέλι, τότε στο κυβερνητικό στρατόπεδο θεωρούν ότι η κατάσταση παύει να είναι μια απλή συγκυριακή αναταραχή και μετατρέπεται σε σοβαρή απειλή για το κόστος ζωής, τις μεταφορές, την ενέργεια και συνολικά την αγορά.
Το δεύτερο και εξίσου κρίσιμο όριο είναι αυτό που βλέπει απευθείας ο πολίτης στην καθημερινότητά του: η τιμή της βενζίνης. Αν η αμόλυβδη ξεπεράσει τα 2 ευρώ το λίτρο, τότε, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η κυβέρνηση θεωρεί ότι έχει περάσει τη «γραμμή κινδύνου» για τα νοικοκυριά, καθώς η επιβάρυνση δεν θα αφορά μόνο τις μετακινήσεις, αλλά θα αρχίσει να διαχέεται σε όλη την αλυσίδα της οικονομίας, από τις μεταφορές προϊόντων μέχρι το ράφι.
Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο, το οικονομικό επιτελείο δεν εξετάζει μόνο το τι συμβαίνει στις διεθνείς τιμές, αλλά κυρίως το πώς αυτές μεταφράζονται στην ελληνική αγορά. Το κεντρικό ερώτημα στο Μαξίμου δεν είναι απλώς αν ανεβαίνει το πετρέλαιο, αλλά πότε η άνοδος αυτή αρχίζει να μετατρέπεται σε πολιτικό και κοινωνικό πρόβλημα πρώτης γραμμής.
FuelPass, Market Pass και σενάρια για πλαφόν
Οι πληροφορίες της «Political» αναφέρουν ότι το βασικό εργαλείο που βρίσκεται στο τραπέζι για την πρώτη φάση στήριξης είναι η επαναφορά του FuelPass, δηλαδή ενός στοχευμένου μηχανισμού ενίσχυσης για τα καύσιμα, ο οποίος αυτή τη φορά εξετάζεται να έχει πιο διευρυμένα κριτήρια σε σχέση με το παρελθόν. Αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση μελετά ένα μοντέλο που δεν θα αφορά μόνο τους πιο ευάλωτους, αλλά ενδεχομένως και ευρύτερα κοινωνικά στρώματα που θα πιεστούν από τη νέα ενεργειακή αναταραχή.
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται και η πιθανότητα επανενεργοποίησης του Market Pass, σε περίπτωση που οι αυξήσεις στα καύσιμα αρχίσουν να μεταφέρονται πιο έντονα στην αγορά τροφίμων και βασικών αγαθών. Στο κυβερνητικό επιτελείο γνωρίζουν καλά ότι μια παρατεταμένη άνοδος στην ενέργεια δεν μένει ποτέ μόνο στην αντλία. Πολύ γρήγορα περνά στο κόστος μεταφοράς, στην εφοδιαστική αλυσίδα, στις τιμές των προϊόντων και τελικά στο καλάθι του νοικοκυριού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το σενάριο για πλαφόν στην αντλία, το οποίο επανέρχεται στη συζήτηση ως έσχατο αλλά υπαρκτό μέτρο ανάσχεσης ακραίων αυξήσεων. Κυβερνητικές πηγές αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να εξεταστεί μια τέτοια παρέμβαση, εφόσον διαπιστωθεί ότι η αγορά ξεφεύγει από τα όρια ή εμφανιστούν φαινόμενα υπερβολικής επιβάρυνσης και κερδοσκοπίας. Το πλαφόν δεν θεωρείται η πρώτη επιλογή, αλλά σαφώς παραμένει στο οπλοστάσιο του σχεδιασμού.
Την ίδια ώρα, οι ίδιες πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι δεν θα υπάρξει μία και μόνη οριζόντια αντίδραση, αλλά μια δυναμική δέσμη μέτρων, η οποία θα διαμορφώνεται ανάλογα με τις ανάγκες που θα προκύπτουν. Με άλλα λόγια, το Μέγαρο Μαξίμου κρατά ανοικτό το περιθώριο για πρόσθετες παρεμβάσεις και σύμφωνα με πληροφορίες έχει ένα «κρυφό χαρτί»,εφόσον η κρίση πάρει μεγαλύτερη έκταση ή διάρκεια.
Η λογική του Μαξίμου και το πολιτικό στοίχημα
Η κυβέρνηση επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο απαιτήσεις: από τη μία να δείξει ότι δεν πανικοβάλλεται ούτε βιάζεται να ανακοινώσει μέτρα χωρίς πλήρη εικόνα και από την άλλη να πείσει ότι είναι έτοιμη να παρέμβει πριν η πίεση γίνει αφόρητη για τους πολίτες.
Αυτή η ισορροπία είναι κρίσιμη, διότι κάθε καθυστέρηση μπορεί να δημιουργήσει αίσθημα ανασφάλειας, ενώ κάθε πρόωρη κίνηση μπορεί να θεωρηθεί βεβιασμένη.
