Μια νέα διεθνής έρευνα έρχεται να αμφισβητήσει την εικόνα ότι οι νεότερες γενιές κινούνται ενιαία προς πιο προοδευτικές αντιλήψεις για την ισότητα των φύλων. Αντίθετα, τα ευρήματα δείχνουν πως στη Gen Z καταγράφεται το μεγαλύτερο χάσμα ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες σε σχέση με τον φεμινισμό, τους έμφυλους ρόλους και τα δικαιώματα των γυναικών.
Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από την Ipsos UK και το Global Institute for Women’s Leadership του King’s College London με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, βασίστηκε σε δείγμα σχεδόν 24.000 ατόμων από 30 χώρες. Και το βασικό της συμπέρασμα είναι σαφές: η Gen Z δεν αποτελεί μια ομοιογενή, προοδευτική γενιά, όπως συχνά παρουσιάζεται. Αντίθετα, οι απόψεις νέων ανδρών και νέων γυναικών αποκλίνουν έντονα σε κρίσιμα ζητήματα που αφορούν την έμφυλη ισότητα. Η μεγαλύτερη απόσταση καταγράφεται στο πώς αυτοπροσδιορίζονται τα δύο φύλα απέναντι στον φεμινισμό. Το 53% των γυναικών της Gen Z δηλώνει ότι θεωρεί τον εαυτό του φεμινίστρια, όταν το αντίστοιχο ποσοστό στους άνδρες της ίδιας γενιάς φτάνει μόλις στο 32%. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών από όλες τις γενιές που εξετάστηκαν.
Η ίδια πόλωση αποτυπώνεται και στις αντιλήψεις για τον ανδρισμό και τους παραδοσιακούς ρόλους μέσα στην οικογένεια. Πάνω από ένας στους τέσσερις άνδρες της Gen Z, ποσοστό 28%, θεωρεί ότι ένας άνδρας που μένει στο σπίτι για να φροντίζει τα παιδιά του είναι «λιγότερο άνδρας». Το ποσοστό στις γυναίκες της ίδιας γενιάς είναι χαμηλότερο, στο 19%, παραμένει όμως αξιοσημείωτο για μια ηλικιακή ομάδα που θεωρείται πιο ανοιχτή σε εναλλακτικά πρότυπα ζωής.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικά είναι τα ευρήματα σε ό,τι αφορά την αντίληψη ότι οι άνδρες «πιέζονται υπερβολικά» στο όνομα της ισότητας. Το 60% των ανδρών της Gen Z συμφωνεί με αυτή τη θέση, έναντι 38% των γυναικών της ίδιας γενιάς. Αντίστοιχα, το 57% των νέων ανδρών πιστεύει ότι η προώθηση της ισότητας των γυναικών έχει φτάσει σε σημείο να οδηγεί σε διακρίσεις εις βάρος των ανδρών. Στις γυναίκες της Gen Z το ποσοστό αυτό περιορίζεται στο 36%.
Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι ένα σημαντικό τμήμα των νέων ανδρών δεν βλέπει την ισότητα ως κοινό κοινωνικό στόχο, αλλά ως πεδίο απώλειας ισχύος και δικαιωμάτων. Αυτό ακριβώς είναι και το πιο ανησυχητικό στοιχείο της έρευνας: πως η νεότερη γενιά, αντί να εμφανίζεται πιο συγκλίνουσα, μοιάζει σε αρκετές περιπτώσεις πιο ιδεολογικά διχασμένη από τις προηγούμενες.
Την ίδια ώρα, η Gen Z είναι και η γενιά που αντιλαμβάνεται πιο έντονα την ύπαρξη σύγκρουσης ανάμεσα στα φύλα. Σχεδόν έξι στους δέκα νέους, ποσοστό 59%, δηλώνουν ότι στη χώρα τους υπάρχει ένταση μεταξύ ανδρών και γυναικών. Το ποσοστό αυτό είναι το υψηλότερο από όλες τις ηλικιακές ομάδες και υποδηλώνει ότι οι νεότεροι ενηλικιώνονται σε ένα περιβάλλον όπου οι σχέσεις των φύλων βιώνονται όλο και περισσότερο ως αντιπαράθεση.
Η αίσθηση αυτή, πάντως, δεν κατανέμεται το ίδιο σε όλες τις χώρες. Η Νότια Κορέα εμφανίζει το υψηλότερο ποσοστό όσων θεωρούν ότι υπάρχει ένταση ανάμεσα στα φύλα, με 76%, ενώ η Βρετανία καταγράφει πολύ χαμηλότερη επίδοση, στο 40%, επίπεδο αντίστοιχο με εκείνο της Γερμανίας και της Γαλλίας. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και εκεί η εικόνα παραμένει σύνθετη, καθώς η στήριξη προς ορισμένες βασικές θέσεις για την ισότητα δείχνει να υποχωρεί.
Στη Βρετανία, για παράδειγμα, μειώθηκε το ποσοστό όσων πιστεύουν ότι οι γυναίκες δεν θα πετύχουν ισότητα χωρίς περισσότερες γυναίκες σε ηγετικές θέσεις σε επιχειρήσεις και κυβερνήσεις, ενώ πτώση καταγράφεται και σε όσους αυτοπροσδιορίζονται ως φεμινιστές. Ωστόσο, σε άλλα πεδία η εικόνα είναι βελτιωμένη: λιγότεροι Βρετανοί σε σχέση με πέρυσι θεωρούν ότι ένας πατέρας που μένει σπίτι για τη φροντίδα των παιδιών είναι «λιγότερο άνδρας», ενώ έχει περιοριστεί και το ποσοστό όσων πιστεύουν ότι οι γυναίκες έχουν πλέον αποκτήσει υπερβολικά πολλά δικαιώματα εις βάρος των ανδρών. Αυτό που δείχνει συνολικά η έρευνα είναι ότι η κοινωνική συζήτηση γύρω από την ισότητα των φύλων έχει μπει σε μια νέα, πιο σύνθετη φάση. Από τη μία πλευρά, η πλειονότητα εξακολουθεί να θεωρεί την ισότητα σημαντική σε προσωπικό επίπεδο. Σε όλες τις χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα, οι περισσότεροι δηλώνουν ότι η επίτευξή της τους αφορά άμεσα. Από την άλλη, όταν η κουβέντα περνά από την αρχή στην πράξη, δηλαδή στις πολιτικές που εφαρμόζουν κυβερνήσεις και επιχειρήσεις, οι κοινωνίες εμφανίζονται διχασμένες ως προς το αν αυτές οι παρεμβάσεις έχουν όντως θετικό αποτέλεσμα.
Το κρίσιμο συμπέρασμα είναι πως η συζήτηση για την έμφυλη ισότητα δεν προχωρά πλέον γραμμικά. Η ιδέα ότι κάθε νέα γενιά θα είναι αυτόματα πιο ανοιχτή, πιο συμπεριληπτική και πιο θετική απέναντι στα δικαιώματα των γυναικών δεν επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία. Αντίθετα, η Gen Z φαίνεται να γίνεται το βασικό πεδίο μιας νέας πολιτισμικής και ιδεολογικής σύγκρουσης, στην οποία οι γυναίκες και οι άνδρες δεν ξεκινούν από την ίδια αφετηρία ούτε μοιράζονται τις ίδιες προσδοκίες. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτή η πόλωση ενισχύεται από ένα δημόσιο κλίμα που συχνά παρουσιάζει την πρόοδο των γυναικών ως απειλή για τους άνδρες. Πρόκειται για μια λογική μηδενικού αθροίσματος, όπου η ενίσχυση της μιας πλευράς εμφανίζεται ως απώλεια της άλλης. Και ακριβώς εκεί εντοπίζεται η μεγαλύτερη πρόκληση: στο να επαναδιατυπωθεί η ισότητα όχι ως σύγκρουση συμφερόντων, αλλά ως συλλογικό όφελος που βελτιώνει τη ζωή όλων.
