Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ ανέβασε τους τόνους στην αντιπαράθεση με την Κίνα, απειλώντας με «μαζική αύξηση δασμών» στα κινεζικά προϊόντα, ως απάντηση στους νέους ενισχυμένους ελέγχους που επέβαλε το Πεκίνο στις εξαγωγές σπάνιων γαιών.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι «δεν υπάρχει λόγος» να συναντηθεί με τον Σι Τζινπίνγκ σε δύο εβδομάδες στη Νότια Κορέα, όπως ήταν προγραμματισμένο, στέλνοντας σαφές μήνυμα για σκληρότερη γραμμή έναντι της Κίνας.
Οι δηλώσεις αυτές είχαν άμεσο αντίκτυπο στη Wall Street. Οι βασικοί δείκτες που ξεκίνησαν ανοδικά, γύρισαν σε αρνητικό έδαφος, με τον Dow Jones, τον S&P 500 και τον Nasdaq να καταγράφουν σημαντικές απώλειες, ιδίως στις εταιρείες τεχνολογίας και ημιαγωγών που εξαρτώνται από εισαγόμενες πρώτες ύλες.
Σπάνιες γαίες: το νέο πεδίο αντιπαράθεσης
Η Κίνα, ως μεγαλύτερος παραγωγός σπάνιων γαιών στον κόσμο, ανακοίνωσε την άμεση εφαρμογή νέων ελέγχων στις εξαγωγές τεχνολογίας και υλικών που σχετίζονται με αυτές, προκαλώντας έντονη ανησυχία στις δυτικές βιομηχανίες. Οι σπάνιες γαίες αποτελούν κρίσιμες πρώτες ύλες για την παραγωγή ηλεκτρονικών, τεχνολογίας αιχμής, ηλεκτρικών οχημάτων, αιολικών συστημάτων, αμυντικού εξοπλισμού και ενεργειακών υποδομών.
Με αυτό το μέτρο, το Πεκίνο επιχειρεί να ελέγξει στρατηγικά έναν από τους πιο ευαίσθητους κρίκους των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων, σε μια περίοδο που οι ΗΠΑ και η ΕΕ επιχειρούν να μειώσουν την εξάρτησή τους από κινεζικές πηγές.
Η αμερικανική απάντηση και το αβέβαιο ραντεβού Τραμπ–Σι
Ο Τραμπ, μέσω ανάρτησής του, έκανε λόγο για «εχθρική στάση» της Κίνας και άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο να ακυρωθεί η προγραμματισμένη συνάντηση με τον Σι Τζινπίνγκ, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει λόγος να πραγματοποιηθεί. Παράλληλα, μίλησε για την πιθανότητα νέου κύματος δασμών, ενδεχομένως μεγάλης κλίμακας, ως οικονομική απάντηση στην απόφαση του Πεκίνου.
Η κίνηση αυτή θεωρείται κλιμάκωση της εμπορικής έντασης, σε μια περίοδο που είχε διαφανεί σχετική αποκλιμάκωση στις σχέσεις των δύο υπερδυνάμεων. Οι αγορές αντιδρούν νευρικά καθώς αυξάνονται τα σενάρια για νέα εμπορική αντιπαράθεση με παγκόσμιες επιπτώσεις.
Οι επιπτώσεις σε Ευρώπη και Ελλάδα
Η απόφαση της Κίνας να περιορίσει τις εξαγωγές σπάνιων γαιών και η αμερικανική απειλή για νέους δασμούς έχουν ευρύτερες συνέπειες και για την Ευρώπη.
- Στρατηγικές πρώτες ύλες: Η Ε.Ε. καλείται να επιταχύνει πρωτοβουλίες διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας.
- Βιομηχανική πολιτική: Οι κλάδοι ηλεκτροκίνησης, ΑΠΕ, άμυνας και τεχνολογίας ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυξημένο κόστος.
- Ελλάδα: Οι συνέπειες μπορεί να φανούν σε έργα ενεργειακής μετάβασης και ηλεκτροκίνησης, αλλά και σε επιχειρήσεις που εισάγουν τεχνολογικό εξοπλισμό από την Ασία.
Πολιτικό και οικονομικό μήνυμα
Η αντιπαράθεση γύρω από τις σπάνιες γαίες ξεπερνά τη σφαίρα του εμπορίου και αποκτά γεωστρατηγική διάσταση. Η Ουάσινγκτον επιδιώκει να διατηρήσει τον έλεγχο στις ροές κινεζικών προϊόντων, ενώ το Πεκίνο δείχνει πως διαθέτει μοχλούς πίεσης σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Το γεγονός ότι οι δύο ηγέτες ενδέχεται να μην συναντηθούν εντείνει το κλίμα αβεβαιότητας.
Η σύγκρουση γύρω από τις σπάνιες γαίες αναδεικνύεται σε κομβικό πεδίο της νέας εμπορικής και τεχνολογικής αντιπαλότητας∙ μια σύγκρουση που δεν αφορά μόνο ΗΠΑ και Κίνα, αλλά ολόκληρο το διεθνές οικονομικό σύστημα.
