Σε ιστορικά επίπεδα ανήλθε ο διεθνής δανεισμός των τραπεζών στη Σαουδική Αραβία το 2025, καθώς τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της χώρας αναπροσαρμόζουν τους ισολογισμούς τους μετά από χρόνια έντονης χρηματοδότησης της ταχύτατα αναπτυσσόμενης οικονομίας.
Σύμφωνα με τη Fitch Ratings, οι σαουδαραβικές τράπεζες άντλησαν περίπου 33 δισ. δολάρια, σχεδόν τριπλάσιο ποσό σε σχέση με το προηγούμενο ρεκόρ των 10,5 δισ. δολαρίων που είχε σημειωθεί το 2024.
«Πιστεύαμε ότι το 2024 θα ήταν η χρονιά-ρεκόρ, αλλά το 2025 ξεπέρασε κάθε προσδοκία», δήλωσε ο Redmond Ramsdale, επικεφαλής αξιολόγησης τραπεζών Μέσης Ανατολής στη Fitch.
Vision 2030 και η έκρηξη πιστωτικής επέκτασης
Η μεγάλη πιστωτική επέκταση ξεκίνησε περίπου το 2020, όταν οι τράπεζες ανέλαβαν κεντρικό ρόλο στη χρηματοδότηση του φιλόδοξου σχεδίου Vision 2030 του πρίγκιπα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο.
Παράλληλα, οι τράπεζες ενίσχυσαν τη στεγαστική πίστη, στηρίζοντας την ταχέως αναπτυσσόμενη αγορά ακινήτων. Ωστόσο, η αύξηση των δανείων ξεπέρασε την αύξηση των καταθέσεων, δημιουργώντας πιέσεις στη ρευστότητα, σε μια περίοδο περιορισμένης δημοσιονομικής επέκτασης μετά από δεκαετή υψηλών κρατικών δαπανών.
Ο δείκτης δανείων προς καταθέσεις για τις 10 μεγαλύτερες τράπεζες έφτασε σχεδόν το 106% στα μέσα του 2025, πολύ υψηλότερα από το 2023 και πολύ πάνω από τα επίπεδα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, που παραμένουν γύρω στο 75%.
Στροφή στο εξωτερικό και προειδοποιήσεις ρυθμιστικών αρχών
Η περιορισμένη ρευστότητα ώθησε τις τράπεζες να αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης από το εξωτερικό. Το ποσοστό ξένης χρηματοδότησης αυξήθηκε από 6% το 2020 σε 11% έως τα μέσα του 2025, σύμφωνα με τη Moody’s.
Ταυτόχρονα, οι τράπεζες εκδίδουν περισσότερα ομόλογα μειωμένης εξασφάλισης, διευρύνοντας τις πηγές κεφαλαίων αλλά αυξάνοντας και τον κίνδυνο.
Η Κεντρική Τράπεζα (SAMA) παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και έδωσε προθεσμία ενός έτους για αύξηση των αντικυκλικών κεφαλαιακών αποθεμάτων στο 1% των σταθμισμένων ως προς τον κίνδυνο περιουσιακών στοιχείων.
Επιβράδυνση mega projects αλλά ισχυρή οικονομία
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι τράπεζες μπορεί να επιβραδύνουν τον ρυθμό χορηγήσεων, καθώς η Σαουδική Αραβία επανεξετάζει μεγάλα projects όπως τη φουτουριστική γραμμική πόλη The Line στο Neom. Παράλληλα, η χώρα δίνει προτεραιότητα σε διεθνείς διοργανώσεις όπως η Expo 2030 και το Παγκόσμιο Κύπελλο 2034.
Παρά τις προσαρμογές, η οικονομία παραμένει ισχυρή. Το ΔΝΤ αναθεώρησε ανοδικά την πρόβλεψη ανάπτυξης στο 4,5%, χάρη στην αυξημένη παραγωγή πετρελαίου και τη δυναμική των μη πετρελαϊκών εσόδων.
