Προαναγγελία για νέα τριμερή με Μητσοτάκη και Χριστοδουλίδη
Την ώρα που ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εμφανίζεται από τα Κατεχόμενα της Κύπρου ως υπερασπιστής του ψευδοκράτους με πολεμικά drones και αναθεωρητικές ρητορικές, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου προχωρά μεθοδικά στη σφυρηλάτηση μιας στρατηγικής συμμαχίας. Κύπρος, Ισραήλ και Ελλάδα βρίσκονται στο επίκεντρο ενός τριμερούς άξονα δημοκρατιών, ο οποίος εξελίσσεται σε θεμέλιο ειρήνης και γεωπολιτικής σταθερότητας
στην Ανατολική Μεσόγειο.
Όπως γράφει στην εφημερίδα «Political» ο Χρήστος Μυτιλινιός η διαφορά προσέγγισης δεν θα μπορούσε να είναι πιο εμφανής. Ο Ερντογάν, απομονωμένος διπλωματικά, επιστρατεύει μια παλιά συνταγή: φιέστες, τελετές και προκλητικές αναφορές σε «ιδιοκτησία» της Βόρειας Κύπρου, απειλώντας με «αιώνια παρουσία» της Τουρκίας στο νησί. Ο Νετανιάχου αντιθέτως εργάζεται αθόρυβα αλλά ουσιαστικά για την εδραίωση ενός τριμερούς σχήματος με θεσμική συνέχεια, ενεργειακό βάθος και στρατηγικό ρόλο στην περιφερειακή ασφάλεια.
Η επόμενη φάση της συμμαχίας
Η πρόσφατη επίσκεψη του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη στο Ισραήλ είχε όλα τα χαρακτηριστικά μιας αναβαθμισμένης διπλωματικής ώθησης. Ο ίδιος ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ανακοίνωσε
ότι εντός του 2025 θα υπογραφεί η διακρατική συμφωνία για την ηλεκτρική διασύνδεση Ισραήλ – Κύπρου, στο πλαίσιο του ευρύτερου σχεδίου IMEC, που αποσκοπεί στη διασύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου με την ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά.
Παράλληλα, πρότεινε επίσημα τη φιλοξενία Τριμερούς Συνόδου Κορυφής Ισραήλ – Κύπρου – Ελλάδας εντός του έτους με σαφή στόχευση: εμβάθυνση της συνεργασίας στους τομείς της άμυνας, της ανταλλαγής πληροφοριών, της τεχνολογίας και των επενδύσεων. Με φόντο τη γεωπολιτική αποσταθεροποίηση που προκαλούν δρώντες όπως η Τουρκία και το Ιράν, ο άξονας των τριών κρατών προβάλλει σταθερός, αξιόπιστος και φιλοδυτικός.
Ο Νετανιάχου, με εμπειρία δεκαετιών στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής, δεν επιδιώκει μόνο ad hoc συνεργασίες, αλλά δομεί ένα περιφερειακό δίκτυο ασφάλειας στηριγμένο σε δημοκρατικά καθεστώτα, με σαφή ευθυγράμμιση προς τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην προσπάθεια αυτή η Κύπρος και η Ελλάδα
έχουν κομβικό ρόλο ως γέφυρες μεταξύ Δύσης και Ανατολής.
Απειλές και προκλήσεις
Απέναντι σε αυτήν τη σοβαρή και μακρόπνοη προσέγγιση, ο Ερντογάν επιλέγει το θεαθήναι. Στα Κατεχόμενα, σε τελετή απονομής των βραβείων Teknofest, αναπαρήγαγε τα γνωστά εθνικιστικά αφηγήματα: «ένα έθνος –
δύο κράτη», «οι νόμιμοι ιδιοκτήτες της Κύπρου», «αιώνια παρουσία των Τούρκων στο νησί». Δεν έλειψαν οι απειλές ότι θα υπερασπιστεί τα Κατεχόμενα «ακόμα και με κόστος ζωής», ούτε οι μεγαλόστομες αναφορές σε
στρατιωτικά συστήματα όπως τα Bayraktar Kızılelma, το νέο μαχητικό KAAN και το αμφίβιο πλοίο TCG Anadolu.
Το μήνυμα είναι σαφές: η Άγκυρα μετατρέπει το βόρειο τμήμα της Κύπρου σε προκεχωρημένο φυλάκιο της τουρκικής ισχύος, πατώντας πάνω στην de facto κατοχή που διατηρεί εδώ και πέντε δεκαετίες. Το πρόβλημα όμως για τον Ερντογάν είναι ότι, παρά τις επικοινωνιακές εξάρσεις, δεν βρίσκει διεθνή στήριξη για το αφήγημά του περί «λύσης δύο κρατών».
Ούτε τα Ηνωμένα Έθνη, ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση, ούτε καν οι μουσουλμανικές χώρες με τις οποίες προσπαθεί να χτίσει γεωοικονομικές γέφυρες αναγνωρίζουν την αποκαλούμενη «Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου». Και όσο εδραιώνεται ο άξονας Ισραήλ – Κύπρου – Ελλάδας, τόσο περισσότερο η τουρκική κατοχή
φαντάζει ως το τελευταίο απομεινάρι μιας άλλης εποχής.
Σταθεροί πυλώνες συνεργασίας
Η αλήθεια είναι ότι η Τουρκία παραμένει ισχυρή στρατιωτικά, αλλά η διεθνής θέση της βρίσκεται σε διαρκή αμφισβήτηση. Αντίθετα, η γεωπολιτική βαρύτητα του τριμερούς σχήματος με το Ισραήλ ενισχύεται διαρκώς, καθώς εδράζεται σε αμοιβαία συμφέροντα, κοινές αξίες και διακρατικές συμφωνίες που έχουν συνέχεια στον χρόνο.
Στην Ιερουσαλήμ ο Ισραηλινός πρόεδρος Χέρτσογκ ήταν απολύτως ξεκάθαρος: «Η Κύπρος είναι από τους στενότερους φίλους του Ισραήλ». Δεν είναι απλώς φιλοφρόνηση. Είναι δήλωση στρατηγικής εμπιστοσύνης, που
εκτείνεται σε κρίσιμα ζητήματα όπως η ανταλλαγή πληροφοριών, η ενεργειακή ασφάλεια, αλλά και η κοινή αντιμετώπιση απειλών από τρομοκρατικές οργανώσεις και αποσταθεροποιητικά καθεστώτα.
Να τονίσουμε σε αυτό το σημείο ότι η επίσκεψη του Νίκου Χριστοδουλίδη στο Ισραήλ δεν αναβλήθηκε μετά την πυραυλική επίθεσητων Χούθι στο αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν, γεγονός που έδωσε ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα
στην παρουσία του και έδειξε και τις προθέσεις της Κύπρου για αληθινή συνεργασία και φιλία με το Ισραήλ. Όπως σημείωσε ο ίδιος, Κύπρος και Ισραήλ μπορούν να αντιμετωπίζουν από κοινού τις περιφερειακές κρίσεις, όχι ως απομονωμένες χώρες αλλά ως σταθεροί πυλώνες συνεργασίας στη λεκάνη της Μεσογείου.
Νέα ισορροπία στηνΑνατολική Μεσόγειο
Όλα αυτά συγκλίνουν σε ένα σημείο: Ο άξονας Ισραήλ – Κύπρου – Ελλάδας είναι πλέον όχι απλώς ένα σχήμα περιφερειακής συνεννόησης, αλλά ένα στιβαρό αντιστάθμισμα στον τουρκικό αναθεωρητισμό. Σε αντίθεση με τη
ρητορική των κανονιοφόρων που εκπέμπεται από την Άγκυρα, οι τρεις χώρες επενδύουν σε υποδομές, ενέργεια, θεσμικές συνεργασίες και διεθνή αποδοχή. Ο Ερντογάν επιλέγει τις σκιές της κατοχής. Οι Νετανιάχου, Χριστοδουλίδης και Μητσοτάκης χτίζουν τον άξονα του φωτός – έναν άξονα σταθερότητας, ευημερίας
και ειρήνης.
