Η ανάγκη για μια ανοιχτή συζήτηση σχετικά με την ανωνυμία στο διαδίκτυο βρέθηκε στο επίκεντρο της τοποθέτησης του υφυπουργού παρά τω πρωθυπουργώ και κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη, κατά τη συμμετοχή του στο πάνελ «Θεσμοί, Διαφάνεια και Αντιμετώπιση της Παραπληροφόρησης» στο Athens Alitheia Forum, που διοργανώθηκε από τη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης.
Ο κ. Μαρινάκης υπογράμμισε ότι η συζήτηση δεν αφορά την ελευθερία έκφρασης ή τη δημοσιογραφική κριτική, αλλά την αντιμετώπιση ποινικών αδικημάτων που τελούνται πίσω από ανώνυμα προφίλ.
Στο πάνελ αναλύθηκαν οι προκλήσεις που δημιουργεί η παραπληροφόρηση στη δημόσια σφαίρα, ο ρόλος των μέσων ενημέρωσης και η ευθύνη της πολιτείας. Δημοσιογράφοι όπως η Χριστίνα Κοραή, ο Νίκος Παναγιωτόπουλος, ο Αντώνης Σρόιτερ και ο Σταμάτης Ζαχαρός παρενέβησαν με παρατηρήσεις για την αξιοπιστία των θεσμών, την ασυμμετρία ρυθμίσεων μεταξύ παραδοσιακών και ψηφιακών μέσων και τις ευθύνες των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης.
«Η δράση προκαλεί αντίδραση»
Απαντώντας στην κριτική για τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες γύρω από την παραπληροφόρηση, ο κ. Μαρινάκης τόνισε ότι κάθε προσπάθεια καταπολέμησης παράνομων πρακτικών είναι αναμενόμενο να συναντά αντιδράσεις από όσους θίγονται. Όπως είπε, για χρόνια υπήρξε ανοχή απέναντι σε φαινόμενα εξαπάτησης και παραπληροφόρησης, κάτι που «κακομάθαινε» όσους τα αξιοποιούσαν.
«Το συνέδριο μπορεί να εξελιχθεί σε θεσμό»
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος υπερασπίστηκε τη διοργάνωση του Athens Alitheia Forum, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι μπορεί να καθιερωθεί ως θεσμός ανεξάρτητα από την εκάστοτε κυβέρνηση. Αναφέρθηκε επίσης στη συμμετοχή των κομμάτων, σημειώνοντας ότι όλα είχαν προσκληθεί, αλλά ορισμένα επέλεξαν τελικά να μην παραστούν.
Τα στοιχεία της έρευνας για τα fake news
Ο κ. Μαρινάκης στάθηκε στα αποτελέσματα της έρευνας που παρουσιάστηκε στο συνέδριο, σύμφωνα με τα οποία η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών θεωρεί την παραπληροφόρηση σοβαρή απειλή. Πάνω από τους μισούς παραδέχονται ότι έχουν πιστέψει ψευδή είδηση, ενώ περίπου το 85% ζητά πιο ενεργό ρόλο από την πολιτεία.
Η συζήτηση για την ανωνυμία στο διαδίκτυο
Η Χριστίνα Κοραή έθεσε το ζήτημα της ανώνυμης παρουσίας στα κοινωνικά δίκτυα, επισημαίνοντας ότι διευκολύνει τη διασπορά ψευδών ειδήσεων και επιθετικού λόγου. Ο κ. Μαρινάκης απάντησε ότι έχει έρθει η στιγμή να εξεταστεί σοβαρά η κατάργηση της πλήρους ανωνυμίας, με ένα σύστημα όπου η πλατφόρμα —και άρα οι αρχές σε περίπτωση αδικήματος— θα γνωρίζουν την πραγματική ταυτότητα του χρήστη, χωρίς αυτή να είναι δημόσια.
Όπως εξήγησε, το μοντέλο θα μπορούσε να λειτουργεί αντίστοιχα με την απόκτηση τηλεφωνικού αριθμού: ο χρήστης μπορεί να εμφανίζεται με ψευδώνυμο, αλλά η πλατφόρμα θα γνωρίζει ποιος βρίσκεται πίσω από τον λογαριασμό. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ανωνυμία έχει επιτρέψει την ανάπτυξη εγκληματικών πρακτικών όπως phishing, οικονομικές απάτες και στοχευμένες επιθέσεις σε ανήλικους.
Η κρίση εμπιστοσύνης και ο ρόλος των θεσμών
Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος επεσήμανε ότι η παραπληροφόρηση δεν αντιμετωπίζεται μόνο με ρυθμίσεις, αλλά συνδέεται με τη βαθύτερη κρίση εμπιστοσύνης προς πολιτικούς και δημοσιογράφους. Ο Αντώνης Σρόιτερ ανέδειξε την ασυμμετρία μεταξύ των αυστηρών κανόνων της τηλεόρασης και της χαλαρότητας στο διαδίκτυο, ενώ ο Σταμάτης Ζαχαρός έθεσε το ζήτημα της ευθύνης των πλατφορμών και της ανάγκης για αυστηρότερους κανόνες.
Θεσμικές παρεμβάσεις και το μέλλον της ενημέρωσης
Ο κ. Μαρινάκης αναφέρθηκε στις αλλαγές που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, όπως το Μητρώο Έντυπου και Ηλεκτρονικού Τύπου, που θέτει προϋποθέσεις για την κρατική διαφήμιση. Τόνισε ότι η αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης είναι μια μακρά διαδικασία, καθώς «το ψέμα διαδίδεται γρήγορα, ενώ η αλήθεια απαιτεί χρόνο και τεκμηρίωση».
Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με κοινή παραδοχή ότι η παραπληροφόρηση αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ψηφιακής εποχής και ότι η αντιμετώπισή της απαιτεί συνεργασία κράτους, δημοσιογράφων, πλατφορμών και κοινωνίας των πολιτών.
