Όσο το Στενό παραμένει ανοικτό, οι περιφερειακές θαλάσσιες μεταφορές στις γύρω χώρες συνεχίζονται απρόσκοπτα
Η παγκόσμια κοινότητα παρακολουθεί με έντονη ανησυχία τη ραγδαία κλιμάκωση της έντασης ανάμεσα στο Ισραήλ και το Ιράν, ιδίως μετά την παρέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο φόβος ότι η κρίση μπορεί να οδηγήσει στο ενδεχόμενο να κλείσουν τα Στενά του Ορμούζ από την ιρανική πλευρά, έχει προκαλέσει έντονες ανησυχίες για το ενδεχόμενο ενεργειακής και ναυτιλιακής αποσταθεροποίησης.
Το στενό αυτό πέρασμα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους στον πλανήτη, καθώς διακινείται μέσω αυτού περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου. Ενδεχόμενη διακοπή της κυκλοφορίας θα είχε άμεσο αντίκτυπο στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές και θα προκαλούσε σοβαρά προβλήματα στον εφοδιασμό.
Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις, περισσότεροι από 3.000 πετρελαιοφόρα περνούν μηνιαίως τα Στενά, με σημαντικό ποσοστό του στόλου αυτού να ανήκει σε Έλληνες εφοπλιστές. Δεδομένα της Lloyd’s List Intelligence / Seasearcher δείχνουν ότι κατά τους πρώτους τρεις μήνες του 2025, 1.201 ελληνόκτητα πλοία διέσχισαν την περιοχή.
Σήμερα, 271 πλοία εντοπίζονται στον ευρύτερο χώρο της κρίσης —εκ των οποίων 199 στον Περσικό Κόλπο και 72 στο ίδιο το Στενό του Ορμούζ. Από αυτά, 50 είναι ελληνικά. Η πληροφορία αυτή, σύμφωνα με το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, έχει σημασία για τις διεθνείς νομικές δεσμεύσεις και για το ενδεχόμενο παρέμβασης του ελληνικού κράτους σε περίπτωση επεισοδίου.
Ο Jakob Larsen από τη ναυτιλιακή ένωση BIMCO, σχολίασε πως μια εκτεταμένη ένοπλη σύγκρουση στην περιοχή, με συμμετοχή και των ΗΠΑ, θα μπορούσε να οδηγήσει στο κλείσιμο των Στενών. «Προς το παρόν όμως τα στενά παραμένουν ανοικτά και έτσι θέλουμε να μείνουν».
Η ναυσιπλοΐα προς όλες τις κατευθύνσεις συνεχίζεται, αν και ο κίνδυνος μιας απότομης αλλαγής παραμένει. Ο αναλυτής McGarry της εταιρείας Control Risks χαρακτήρισε ως μικρή την πιθανότητα πλήρους αποκλεισμού του διαδρόμου.
Σε περίπτωση που η Τεχεράνη προχωρήσει σε κάτι τέτοιο, θα πυροδοτήσει ενδεχομένως αντιδράσεις από τις αραβικές χώρες της περιοχής, των οποίων το εμπόριο εξαρτάται από τη διέλευση μέσω των Στενών. Το κλείσιμο θα είχε καταστροφικές επιπτώσεις, διακόπτοντας τη ροή 17 έως 20 εκατ. βαρελιών πετρελαίου ημερησίως, αυξάνοντας τις τιμές και πλήττοντας κυρίως οικονομίες της Ασίας.
Αν και το σενάριο αυτό θεωρείται ακραίο, δεν μπορεί να αποκλειστεί, ιδίως αν το Ιράν θεωρήσει ότι απειλείται υπαρξιακά.
Στην εμπορική ναυτιλία ήδη παρατηρούνται μεταβολές. Πλοιοκτήτες και ναυλωτές γίνονται όλο και πιο προσεκτικοί απέναντι στα δρομολόγια από και προς τη Μέση Ανατολή. Οι ναυλομεσίτες εκτιμούν περαιτέρω αύξηση των ναύλων. Ήδη από τις 13 Ιουνίου, οι τιμές μεταφοράς με VLCC από τον Περσικό Κόλπο προς την Ασία αυξήθηκαν κατά περίπου 25%, από $10,28 σε $12,85 ανά τόνο. Η ημερήσια τιμή για ναύλωση VLCC προς Κίνα ξεπέρασε τις $50.000, από μόλις $20.000 πριν μία εβδομάδα.
Η αγορά πετρελαίου είναι ιδιαίτερα ευμετάβλητη. Η στρατιωτική ένταση, που συνοδεύεται από επιθέσεις κατά αμάχων και από τις δύο πλευρές, έχει προκαλέσει αυξήσεις στις τιμές. Το Brent σημείωσε έως και 11% άνοδο από τις 16 Ιουνίου, διαμορφούμενο γύρω στα $78, ενώ το WTI αγγίζει τα $76.
Καθώς το 20% της παγκόσμιας παραγωγής μεταφέρεται από τα Στενά, τυχόν κλείσιμό τους θα εντείνει τις ελλείψεις και θα πυροδοτήσει νέες ανατιμήσεις, καθώς οι αγοραστές θα στραφούν αλλού για να εξασφαλίσουν εναλλακτικούς προμηθευτές.
Η Clarksons Research καταγράφει στροφή των VLCC προς λιμάνια της Δυτικής Αφρικής και του Κόλπου του Μεξικού, με τα δρομολόγια να γίνονται, σε κάποιες περιπτώσεις, μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας. Οι τιμές στα spot ναύλα προς την Ασία έχουν ήδη ενισχυθεί.
Σε αντίθεση, ο κλάδος των κοντέινερ φαίνεται προς το παρόν ανεπηρέαστος. Οι εναλλακτικές διαδρομές που υιοθετήθηκαν λόγω της κρίσης στην Ερυθρά Θάλασσα, με παρακάμψεις από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, είχαν ήδη μεταβάλει τη ροή φορτίων, επιφέροντας καθυστερήσεις και υψηλότερα κόστη. Η αστάθεια, ωστόσο, παραμένει απειλή για τις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.
Όσο το Στενό παραμένει ανοικτό, οι περιφερειακές θαλάσσιες μεταφορές στις γύρω χώρες συνεχίζονται απρόσκοπτα. Ωστόσο, τυχόν αποκλεισμός θα πλήξει ακόμα και τις τοπικές διαδρομές εμπορευματοκιβωτίων, με 20-30 πλοία να διέρχονται καθημερινά υπό κανονικές συνθήκες.
Παράλληλα, αυξάνεται η επιβάρυνση στην αγορά ναυτασφαλίσεων. Τα πλοία που κινούνται στις ζώνες υψηλού κινδύνου επιβαρύνονται πλέον με επιπλέον κόστος για «πολεμικούς κινδύνους» που φτάνει το 60%, γεγονός που μετακυλίεται στον τελικό καταναλωτή — είτε στην αντλία, είτε στο τελικό προϊόν. Παρότι το πλήρες κλείσιμο του Ορμούζ εξακολουθεί να θεωρείται ακραίο ενδεχόμενο, η διεθνής κοινότητα δεν αποκλείει μια βίαιη αντίδραση από ΗΠΑ και αραβικά κράτη, εάν το Ιράν προχωρήσει σε ένα τέτοιο βήμα.
