Κοινή ευρωπαϊκή απάντηση με συγκεκριμένα και στοχευμένα μέτρα για τα ευάλωτα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις φαίνεται να ετοιμάζει η Κομισιόν, όπως ακριβώς ζητά η Ελλάδα, με το θέμα να αποκτά ακόμη πιο επείγοντα χαρακτήρα μπροστά στην αύξηση των τιμών του πετρελαίου κατά 40% από την έναρξη του πολέμου και του φυσικού αερίου κατά 60%, χωρίς τίποτα να δείχνει αποκλιμάκωση.
Ενόψει των ανακοινώσεων, που όπως σημειώνει ο Γιώργος Φιντικάκης στην εφημερίδα «Political», από ό,τι φαίνεται θα γίνουν από τους Ευρωπαίους ηγέτες στη Σύνοδο Κορυφής της Πέμπτης, η ελληνική πλευρά έσπευσε στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας να αναδείξει το θέμα των ανισοτήτων στις τιμές χονδρικής της ηλεκτρικής ενέργειας, «ο ελέφαντας στο δωμάτιο», όπως τις χαρακτήρισε ο Έλληνας υπουργός Σταύρος Παπασταύρου, με τον ίδιο να μιλά για την ανάγκη η Ευρώπη να έχει έτοιμα στοχευμένα μέτρα και ευελιξίες σε περίπτωση που η κρίση συνεχιστεί ή ενταθεί, για άμεση αποδοτικότητα και κοινή αποδοχή.
Κρίνοντας από τις απαντήσεις του Επιτρόπου Γιόργκενσεν κατά τη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε το Συμβούλιο, η Κομισιόν δουλεύει πάνω σε βραχυπρόθεσμα μέτρα ανακούφισης για όσους πλήττονται περισσότερο από τις υψηλές τιμές, καθώς και σε σενάρια εκτάκτου ανάγκης αν η κρίση παραταθεί, όσο και πάνω σε πιο μόνιμες παρεμβάσεις.
Τα τέσσερα συστατικά κόστους των ενεργειακών λογαριασμών
«Στην κατεύθυνση των πιο δομικών αλλαγών που θα θωρακίσουν την ΕΕ από το volatility των αγορών, εξετάζουμε ως Κομισιόν και τα τέσσερα συστατικά κόστους των ενεργειακών λογαριασμών: τις τιμές της ίδιας της ενέργειας, τις χρεώσεις των δικτύων, τους φόρους, καθώς και τα κόστη των ρύπων. Οι απαντήσεις θα έρθουν πολύ σύντομα και θα ανακοινωθούν κατά τη Σύνοδο Κορυφής τη Πέμπτη», είπε ο Επίτροπος προαναγγέλλοντας ένα ευρύ πακέτο μέτρων, του οποίου φυσικά η αποτελεσματικότητα μένει να φανεί.
Και αυτό γιατί η ενεργοποίηση κάποιων εκ των μέτρων «άμεσης δράσης» που έχει κατά καιρούς προτείνει η Κομισιόν και φαίνεται ότι συμπεριλαμβάνονται και στο νέο πακέτο, όπως για παράδειγμα η μείωση των φόρων στον ηλεκτρισμό, συναρτάται από τα δημοσιονομικά περιθώρια της κάθε χώρας. Μεγαλύτερα έχει η Γερμανία, πολύ πιο στενά η Ελλάδα.
Αμφιβόλου αποτελεσματικότητας επίσης άσκηση είναι η μείωση των χρεώσεων χρήσης δικτύου που βρίσκονται σε ανοδική πορεία, καθώς αποτελούν την κύρια πηγή χρηματοδότησης των επενδύσεων στα δίκτυα. Όπου εφαρμόστηκε, πχ, στη Γερμανία, απαιτήθηκαν κρατικοί πόροι προς την κατεύθυνση αυτή.
Μικρό καλάθι κρατούν στελέχη της αγοράς
Συνοψίζοντας, ναι μεν η Κομισιόν φαίνεται να δείχνει ανακλαστικά και να ετοιμάζει ένα πακέτο μέτρων, στελέχη της αγοράς ωστόσο κρατούν μικρό καλάθι, θυμίζοντας ότι έναν χρόνο μετά την παρουσίαση του πολυδιαφημισμένου Σχεδίου Δράσης για Προσιτή Ενέργεια μπορεί οι αποκλίσεις τιμών μεταξύ των χωρών να έχουν ψαλιδιστεί, αλλά οι διαφορές παραμένουν.
Αν και η Ελλάδα βιώνει το τελευταίο διάστημα εξαιρετικά θετικές συγκυρίες, όπως είπε ο κ. Παπασταύρου, και οι πολλές ΑΠΕ με τα νερά συμβάλλουν, ώστε να έχει μια από τις χαμηλότερες χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, ο υπουργός τόνισε ότι το πρόβλημα των ανισορροπιών δεν έχει ξεπεραστεί και απαιτεί κοινή ευρωπαϊκή απάντηση.
Κόντρα Παπασταύρου με τη Σουηδή ομόλογό του
Το χθεσινό Συμβούλιο ανέδειξε για μια ακόμη φορά τις διαφορετικές προσεγγίσεις Βορρά-Νότου ακόμη και στα πιο «εύκολα» θεωρητικά ζητήματα, όπως το κοινό ευρωπαϊκό σχέδιο για τα ηλεκτρικά δίκτυα (Grids Package).
Ενδεικτική ήταν η αντιπαράθεση ανάμεσα στον Έλληνα υπουργό Σταύρο Παπασταύρου και την υπουργό Ενέργειας της Σουηδίας Έμπα Μπους κατά τη συζήτηση για το μέλλον των ευρωπαϊκών ηλεκτρικών δικτύων και την προοπτική ενός ενιαίου ευρωπαϊκού σχεδιασμού.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η αντίδραση των σκανδιναβικών χωρών για νέες διασυνδέσεις με τις γειτονικές χώρες, καθώς η εμπειρία δείχνει ότι κάθε φορά που αυξάνεται η ζήτηση από τη Γερμανία, και αυτή αναγκάζεται να απορροφά όλο και μεγαλύτερες ποσότητες ενέργειας από τη Σουηδία και τη Νορβηγία, οι τιμές ρεύματος στα χρηματιστήρια των δύο χωρών εκτοξεύονται, με ό,τι αυτό σημαίνει για τους εγχώριους λογαριασμούς ενέργειας.
H Σουηδή υπουργός εξέφρασε την κατηγορηματική της αντίθεση στο σχέδιο της Κομισιόν για δημιουργία νέων διασυνοριακών ενεργειακών υποδομών, προαναγγέλλοντας ότι η χώρα θα θέσει μορατόριουμ στην ανάπτυξη νέων διευρωπαϊκών διασυνδέσεων, εάν δεν υπάρξει μεγαλύτερη ευελιξία στον σχεδιασμό.
Στο θέμα παρενέβη ο κ. Παπασταύρου λέγοντας «με όλο τον σεβασμό προς την εκλεκτή συνάδελφό μου από τη Σουηδία, τα τελεσίγραφα δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να λειτουργούμε αυτή τη στιγμή», παραπέμποντας στο «τείχος τιμών ηλεκτρικής ενέργειας», το οποίο παρατηρούνταν μέχρι πρόσφατα στην ευρωπαϊκή αγορά, λόγω της περιορισμένης αξιοποίησης των ροών ενέργειας από την Κεντρική Ευρώπη προς τα Βαλκάνια.
«Η δημιουργία μιας κοινής ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς είναι αναγκαία και για αυτό το ενεργειακό δίκτυο και οι υποδομές είναι καθοριστικής σημασίας», ανέφερε ο υπουργός, θέτοντας ένα συμβολικό ερώτημα προς τους ομολόγους του: «Τι θα έλεγε ο Ντελόρ αν ήταν εδώ; Θα έλεγε ότι πρέπει να το κάνετε τώρα».
