Η Φεντερίκα Μογκερίνι, πρώην επικεφαλής της διπλωματικής υπηρεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από το 2020 πρύτανης του Κολλεγίου της Ευρώπης, υπέβαλε την παραίτησή της μετά το ξέσπασμα ενός σοβαρού σκανδάλου Μογκερίνι που απειλεί να προκαλέσει θεσμικό σεισμό στις Βρυξέλλες. Η παραίτηση ήρθε λίγες ώρες αφότου κατηγορήθηκε επίσημα ως ύποπτη για απάτη και ευνοιοκρατία σε πρόγραμμα διπλωματικής εκπαίδευσης χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ.
Σε δήλωσή της, σημείωσε: «Με απόλυτη αμεροληψία και αυστηρότητα, αποφάσισα να παραιτηθώ από τη θέση της πρύτανη», αφήνοντας να εννοηθεί ότι θέλει η έρευνα να διεξαχθεί χωρίς σκιές.
Η υπόθεση και οι έρευνες των ευρωπαϊκών αρχών
Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αφορά μια σύμβαση ενός έτους για τη δημιουργία νέας ακαδημίας εκπαίδευσης διπλωματών. Οι εισαγγελείς υποψιάζονται ότι μεταξύ 2021 και 2022 το Κολλέγιο της Ευρώπης και η διπλωματική υπηρεσία της ΕΕ ενδέχεται να συνωμότησαν ώστε να διοχετευθούν αθέμιτα κοινοτικά κονδύλια προς το έργο, με πιθανή παροχή εκ των προτέρων πληροφοριών σχετικά με τον διαγωνισμό — ο οποίος, τυπικά, ήταν ανοιχτός σε όλα τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια.
Η υπόθεση δεν περιορίζεται στη Μογκερίνι. Ως ύποπτος κατηγορήθηκε και ο Στέφανο Σανίνο, επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης της Επιτροπής για τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και τον Κόλπο, ο οποίος ανακοίνωσε ότι θα συνταξιοδοτηθεί στο τέλος Δεκεμβρίου. Μαζί τους κατηγορήθηκε και ο συνδιευθυντής του Κολλεγίου, Τσέζαρε Ζεγκρέτι.
Συλλήψεις, κατηγορίες και αποφυλάκιση με εγγύηση
Οι τρεις αξιωματούχοι τέθηκαν υπό κράτηση την Τρίτη και αφέθηκαν ελεύθεροι την Τετάρτη με εγγύηση, μετά την απαγγελία επίσημων κατηγοριών για πιθανή εμπλοκή σε απάτη και ευνοιοκρατία. Η Μογκερίνι, σε νέα δήλωσή της μετά την αποφυλάκιση, υπογράμμισε: «Έχω πλήρη εμπιστοσύνη στο δικαστικό σύστημα και πιστεύω ότι θα διαπιστωθεί η ορθότητα της δράσης του Κολλεγίου», συμπληρώνοντας ότι θα συνεργαστεί πλήρως με τις Αρχές.
Το βάρος στην Κομισιόν και τις θεσμικές αντοχές της ΕΕ
Το σκάνδαλο Μογκερίνι έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Κομισιόν, με πολιτικά μέσα όπως το Politico να κάνουν λόγο για «απειλή θεσμικής κρίσης». Οι αποκαλύψεις συμπίπτουν με την ευαίσθητη συγκυρία ενίσχυσης των θεσμικών μηχανισμών διαφάνειας της ΕΕ, ενώ ανοίγουν συζήτηση για το πώς ανατίθενται συμβάσεις σε έργα υψηλού κύρους, όπως η εκπαίδευση των μελλοντικών διπλωματών της Ένωσης.
Το Κολλέγιο της Ευρώπης, με έδρες σε Μπριζ, Βαρσοβία και Τίρανα, βρίσκεται τώρα αντιμέτωπο με μια πρωτοφανή κρίση αξιοπιστίας. Η Μογκερίνι είχε αναλάβει και τη διεύθυνση της νέας διπλωματικής ακαδημίας το 2022, θέση που έγινε μόνιμη το 2024 και συνοδεύεται από χρηματοδότηση 1,7 εκατ. ευρώ ετησίως.
Τι αναμένεται τώρα
Η έρευνα συνεχίζεται με ταχύ ρυθμό, ενώ οι ευρωπαϊκοί θεσμοί παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. Το επόμενο διάστημα θα κριθεί αν οι καταγγελίες θα οδηγήσουν σε βαθύτερες μεταρρυθμίσεις στη διαδικασία ανάθεσης έργων και στο σύστημα εποπτείας των ευρωπαϊκών εκπαιδευτικών προγραμμάτων.
