Η ψυχολόγος κ. Ιωάννα Τζόβολου εξηγεί τα τέσσερα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουν οι άνθρωποι με πρόβλημα αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίμησης
Βασικό στοιχείο για την επίτευξη των στόχων μας αποτελεί η αυτοπεποίθηση. Όσοι πιστεύουν στον εαυτό τους, έχουν ευεξία και καλύτερη ψυχική υγεία. Πετυχαίνουν ευκολότερα τους στόχους τους, έχουν μεγαλύτερη δύναμη αντιμετώπισης των αντιξοοτήτων, αισθάνονται ασφαλείς και ικανοποιημένοι από τα επιτεύγματα και τη ζωή τους.
της Κατερίνα Παπακωστοπούλου
Ακόμα και τα άτομα με υψηλή αυτοπεποίθηση, ωστόσο, βιώνουν σύντομες περιόδους που υποτιμούν τις ικανότητές τους, χωρίς όμως να κλονίζεται η πορεία της ζωής τους.
«Αυτοπεποίθηση είναι η υποκειμενική εκτίμηση ενός ατόμου για την αξία του, δηλαδή η αντίληψη που έχει για τις ικανότητες και τις ιδιότητές του σε διάφορους τομείς, όπως η νοημοσύνη, οι κοινωνικές δεξιότητες, το παρουσιαστικό του, οι επιδόσεις του. Η άποψη που έχει ένα άτομο για τον εαυτό του δεν καθρεφτίζει απαραίτητα τις πραγματικές ικανότητες ή τα αρακτηριστικά του, αλλά αφορά στον τρόπο που σκέφτεται ή αισθάνεται για αυτά», εξηγεί η ψυχολόγος κ. Ιωάννα Τζόβολου. Βέβαια, υπάρχουν και άτομα με χαμηλή αυτοπεποίθηση σε μόνιμη βάση, η οποία έχει σημαντικά αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία, την προσωπική και κοινωνική ζωή, στην καθημερινότητά τους, ενώ προσθέτει:
«Όσοι έχουν χαμηλή αυτοπεποίθηση αποφεύγουν δύσκολες και απαιτητικές καταστάσεις προκειμένου να νοιώθουν ασφαλείς. Αλλά με τον καιρό αυτή η συμπεριφορά ενισχύει τους φόβους και τις ανασφάλειές τους. Μακροπρόθεσμα αντιμετωπίζουν υψηλότερες πιθανότητες ανάπτυξης ψυχολογικών προβλημάτων, όπως η κατάθλιψη και το άγχος, αποφεύγουν τις κοινωνικότητες, αρνούνται τις προκλήσεις, σταματούν να δοκιμάζουν καινούργια δύσκολα πράγματα. Κάποιοι καταφεύγουν στη βία, ή στην κατάχρηση ουσιών -συνήθειες όχι μόνο άχρηστες αλλά και επικίνδυνες. Με στοχευμένες παρεμβάσεις όλοι μπορούμε να ενισχύσουμε αυτό το χαρακτηριστικό, προκειμένου να βελτιώσουμε κάθε πλευρά της ζωής μας»
Η αρνητική εικόνα ενός ατόμου για τον εαυτό του συχνά ξεκινά από τα πρώτα χρόνια της ζωής, λόγω των δυσμενών, απαξιωτικών, εχθρικών, κακών μηνυμάτων που λαμβάνουν τα παιδιά από τους ενηλίκους άμεσα ή έμμεσα. Στην πορεία, θέματα προσωπικότητας υποδαυλίζουν την αυτοπεποίθηση, όπως η αρνητική σκέψη, η σύγκριση με άλλους ή, ο καθορισμός ανέφικτων στόχων.
Συνεπώς, η εύρεση τρόπων που μπορούν να βελτιώσουν την αυτοπεποίθηση είναι καταλυτική για την υγεία και την ευεξία. Τις τελευταίες δεκαετίες, έχει αναπτυχθεί μεγάλος αριθμός παρεμβάσεων που αποσκοπούν στην αύξηση της αυτοεκτίμησης ή την προώθηση πιο θετικών αυτοαντιλήψεων. Η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) έχει εδραιωθεί ως ο πιο συνηθισμένος τύπος παρέμβασης. Σύμφωνα με την κ. Τζόβολου, ο πιο ασφαλής και αποτελεσματικός τρόπος για την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης είναι η επίσκεψη σε έναν ειδικό Ψυχολόγο-Ψυχοθεραπευτή. Μέχρι τότε όποιος επιθυμεί μπορεί να δοκιμάσει να βελτιώσει ο ίδιος την αυτοπεποίθησή του, ακολουθώντας ορισμένα βήματα που στηρίζονται στη Γνωσιακή Συμπεριφορική
Θεραπεία.
Πρώτο βήμα
Να εντοπίσει τις καταστάσεις που μειώνουν την αυτοπεποίθησή του, π.χ. μια αξιολόγηση στην εργασία του ή ένας καβγάς με τον/την σύντροφό του.
Δεύτερο βήμα
Να συνειδητοποιήσει τις σκέψεις που κάνει για το γεγονός (αρνητικές, θετικές, λογικές, παράλογες).
Τρίτο βήμα
Η ώρα της αμφισβήτησης, αφού δεν είναι πάντα σωστές οι πρώτες σκέψεις μας. Απαλλαγμένες από συναισθηματισμούς, προκαταλήψεις και εδραιωμένες πεποιθήσεις αποκαλύπτουν μια άλλη πραγματικότητα που δεν “αποσταθεροποιεί” την αυτοπεποίθηση.
Τέταρτο βήμα
Αντικατάσταση των αρνητικών σκέψεων με θετικές.
Πρακτικά αυτό σημαίνει:
- την αλλαγή της συμπεριφοράς από το «όλα ή τίποτα» στο «βήμα-βήμα»
- τη μετατροπή των αρνητικών εμπειριών/ απόψεων/ γεγονότων/ επιτευγμάτων σε θετικά
- τον εντοπισμό των ταλέντων του
- την επεξεργασία κάθε περιστατικού, απαλλαγμένο από συναισθηματισμούς και εντάσεις
- την τοποθέτηση των προσδοκιών και απαιτήσεων σε υγιείς βάσεις
- την εστίαση στο δίδαγμα κάθε αρνητικής εμπειρίας
- τη συγχώρεση για τους λανθασμένους χειρισμούς
- την εστίαση σε θετικές σκέψεις/πράξεις
- τον έπαινο για τα επιτεύγματα
- την ενθάρρυνση για νέες προσπάθειες
- την επιβράβευση για την επίτευξή τους
- την ευγνωμοσύνη για το ποιόν
Τα παραπάνω δεν αποδίδουν χωρίς αγάπη και φροντίδα. Γι’ αυτό πρέπει να δίνει προσοχή στην εξωτερική εμφάνιση, να περιποιείται τον εαυτό του, να ακολουθεί υγιεινή διατροφή να γυμνάζεται και να ασχολείται καθημερινά με πράγματα που απολαμβάνει και είναι καλός/ή σε αυτά
Σημαντικό το περιβάλλον
«Άλλη μια σημαντική παράμετρος είναι το περιβάλλον στο οποίο ζει και κινείται ένα άτομο με χαμηλή αυτοπεποίθηση. Όταν συναναστρέφεται με ανθρώπους επικριτικούς που αρέσκονται να μειώνουν τους άλλους δύσκολα θα μπορέσει να πάψει να αμφιβάλει για τον εαυτό του και για τα επιτεύγματά του. Η επιλογή θετικών ανθρώπων που κάθε σχόλιο ή συμβουλή τους είναι δοσμένη με κομψό και ειλικρινή τρόπο με στόχο τη βελτίωση, συμβάλει θετικά στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησης. Η αυτοπεποίθηση έχει τη δύναμη να χαρίσει επιτυχίες και χαρές. Ας δώσουμε στον εαυτό μας την ευκαιρία να τις απολαύσουμε», καταλήγει η κ. Τζόβολου.
