Νέα έμμεση επίθεση με ξεκάθαρο αποδέκτη την Ελλάδα εξαπέλυσε η Τουρκία, με αφορμή το ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE, το οποίο εγκρίθηκε από το Συμβούλιο της Ε.Ε. τον Μάιο του 2025. Σε τοποθέτησή τους, πηγές του τουρκικού υπουργείου Άμυνας αφήνουν αιχμές για «μαξιμαλιστικές φιλοδοξίες» κρατών-μελών της Ε.Ε., φωτογραφίζοντας ευθέως την Αθήνα, και καταγγέλλουν προσπάθειες αποκλεισμού της Τουρκίας από τη νέα ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική.
«Μαξιμαλιστικές φιλοδοξίες» και αιχμές για αποκλεισμό
Απαντώντας σε ερωτήσεις σχετικά με τους ισχυρισμούς ότι επιχειρείται να αποκλειστεί η Τουρκία από τον μηχανισμό SAFE, πηγές του τουρκικού ΥΠΑΜ σημείωσαν:
«Ο κανονισμός SAFE εγκρίθηκε από το Συμβούλιο της Ε.Ε. στις 27 Μαΐου 2025. Αν και ως αρχή αυτός ο μηχανισμός είναι ανοιχτός και για τη χώρα μας ως υποψήφια χώρα, λαμβάνουν χώρα πολλά περιοριστικά μέτρα για χώρες που δεν είναι μέλη της ΕΕ.
Γινόμαστε μάρτυρες προσπαθειών προς την κατεύθυνση του αποκλεισμού των συμμάχων που δεν είναι μέλη της Ε.Ε., συμπεριλαμβανομένης και της χώρας μας, από την Ευρωπαϊκή Αρχιτεκτονική Άμυνας και Ασφάλειας ή της χρήσης τους ως ενός μέσου για παζάρια».
Στο πιο αιχμηρό σημείο της δήλωσης, η Άγκυρα στρέφει τα βέλη της προς συγκεκριμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αφήνοντας σαφείς υπαινιγμούς για την Ελλάδα:
«Ορισμένα κράτη μέλη της Ε.Ε. επιδιώκουν να υλοποιήσουν τις φαντασμαγορικές, μαξιμαλιστικές τους φιλοδοξίες, εμποδίζοντας πολύ σημαντικές αποφάσεις για την ασφάλεια της Ε.Ε.».
Παράπονα για «αποκλεισμό» και αναζήτηση συμμάχων
Η τουρκική πλευρά επιχειρεί να παρουσιάσει τη συμμετοχή της ως παράγοντα ασφάλειας για την Ευρώπη, επιμένοντας ότι διαθέτει ισχυρές αμυντικές δυνατότητες που μπορούν να αξιοποιηθούν στο πλαίσιο του SAFE. Όπως τονίζουν οι ίδιες πηγές:
«Θεωρούμε ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια μπορεί να ενισχυθεί μόνο με περιεκτικότητα, στρατηγική πρόβλεψη και συλλογική αλληλεγγύη, και ότι για αυτό απαιτείται μια οραματική προσέγγιση.
Πιστεύουμε ότι η χώρα μας, με τις αμυντικές της δυνατότητες, θα συμβάλει σημαντικά στην ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια. Αυτό επισημαίνεται και από πολλούς συμμάχους μας, μέλη της ΕΕ».
Παράλληλα, η Άγκυρα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να κινηθεί παράλληλα ή και εκτός SAFE, αναζητώντας διμερείς συνεργασίες με «προνοητικούς Ευρωπαίους συμμάχους».
Το πλαίσιο του SAFE
Το πρόγραμμα SAFE (Security and Defence Preparedness through the European Defence Industry) αποτελεί νέο θεσμικό εργαλείο της Ε.Ε. για την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και της στρατηγικής ετοιμότητας της Ευρώπης. Εγκρίθηκε στις 27 Μαΐου 2025 από το Συμβούλιο της Ε.Ε. και στοχεύει, μεταξύ άλλων, στη δημιουργία μιας πιο συνεκτικής ευρωπαϊκής αμυντικής αγοράς, με σαφή στρατηγικό προσανατολισμό.
Παρότι είναι θεωρητικά ανοιχτό σε υποψήφιες προς ένταξη χώρες, όπως η Τουρκία, ο κανονισμός προβλέπει περιορισμούς για κράτη εκτός Ε.Ε., ιδίως σε τομείς υψηλής τεχνολογίας, εξοπλισμών και κοινής προμήθειας.
Διπλωματικές διαστάσεις
Η τουρκική ρητορική περί «μαξιμαλιστικών φιλοδοξιών» εντάσσεται σε ένα γνωστό μοτίβο αμφισβήτησης της ελληνικής αμυντικής και εξωτερικής πολιτικής, ιδίως σε ζητήματα που αφορούν την Ανατολική Μεσόγειο και τον ρόλο της Ελλάδας μέσα στην Ε.Ε. Η Άγκυρα επιχειρεί να προβάλει τον εαυτό της ως αναντικατάστατο εταίρο της ευρωπαϊκής ασφάλειας, επαναφέροντας ταυτόχρονα αιχμές κατά της Αθήνας για δήθεν «εμπόδια» στην ενταξιακή και αμυντική της πορεία.
