Αν προσπαθήσεις να βρεις μια «ήρεμη» περίοδο στη ζωή της σημερινής γενιάς, θα κολλήσεις. Κάπου θα υπάρχει πάντα κάτι.
- του Γιώργου Ν. Καραμανλή
Κρίση χρέους. Μνημόνια. Ανεργία. Πανδημία. Lockdown. Πόλεμοι. Ενεργειακή κρίση. Πληθωρισμός. Κλίμα που καταρρέει.
Δεν είναι απλώς ότι συνέβησαν πολλά. Είναι ότι δεν πρόλαβαν να τελειώσουν ποτέ.
Η μία κρίση έπεφτε πάνω στην άλλη σαν κύματα. Και κάπου εκεί, χωρίς να το καταλάβουμε, χάσαμε την αίσθηση του «μετά». Δεν υπάρχει «μετά την κρίση». Υπάρχει μόνο το «επόμενο επεισόδιο». Ένα timeline όπου η κανονικότητα είναι απλώς ένα μικρό διάλειμμα ανάμεσα σε δύο ειδοποιήσεις.
Η γενιά των σημερινών 20άρηδων και 30άρηδων δεν έζησε ποτέ μια καθαρή περίοδο σταθερότητας. Δεν πρόλαβε να δει πώς είναι μια κοινωνία που λειτουργεί χωρίς το «επείγον». Δεν έζησε ποτέ έναν κόσμο που να μη βρίσκεται σε κάποιο είδος συναγερμού.
Μεγάλωσε μέσα σε μια διαρκή προσαρμογή.
Έμαθε να μην κάνει μακροπρόθεσμα σχέδια, όχι επειδή δεν θέλει, αλλά επειδή έμαθε ότι τα σχέδια είναι προσωρινά. Ότι κάτι απρόβλεπτο θα έρθει και θα τα μετακινήσει. Ότι η σταθερότητα δεν είναι σημείο εκκίνησης, αλλά πολυτέλεια.
Και κάπως έτσι, διαμορφώθηκε μια νέα ψυχολογία. Ένα μόνιμο «κάτι δεν πάει καλά», ακόμα κι όταν όλα φαίνονται ήσυχα. Ένα background anxiety που δεν φωνάζει, αλλά υπάρχει. Σαν εφαρμογή που τρέχει συνεχώς στο παρασκήνιο και καταναλώνει ενέργεια χωρίς να το καταλαβαίνεις.
Η κρίση δεν είναι πια γεγονός. Είναι περιβάλλον. Και αυτό έχει κόστος. Κουράζει. Φθείρει.
Σε κάνει να νιώθεις ότι πάντα είσαι λίγο πίσω από κάτι. Ότι πάντα προλαβαίνεις μια κατάσταση που δεν σταθεροποιείται ποτέ. Ότι ό,τι χτίζεις μπορεί ανά πάσα στιγμή να χρειαστεί να το ξανασκεφτείς.
Γι’ αυτό και η έννοια της επιτυχίας αλλάζει. Δεν είναι πια το «να φτάσεις κάπου». Είναι το «να αντέχεις να συνεχίζεις». Να κρατάς μια ισορροπία μέσα σε μια πραγματικότητα που μετακινείται.
Αλλά μέσα σε όλο αυτό, υπάρχει και κάτι άλλο.
Σε κάνει πιο ευέλικτο. Πιο προσαρμοστικό. Πιο ρεαλιστή.
Η γενιά της μόνιμης κρίσης ξέρει να αλλάζει γρήγορα, να ξαναμαθαίνει, να βρίσκει εναλλακτικές. Δεν περιμένει ιδανικές συνθήκες. Ξέρει ότι δεν θα έρθουν. Και ίσως γι’ αυτό δεν επενδύει τόσο σε «μεγάλες αφηγήσεις» αλλά σε μικρές, καθημερινές ισορροπίες.
Λίγη δουλειά. Λίγη σταθερότητα. Λίγη ψυχική ηρεμία. Και ίσως αυτή να είναι η ειρωνεία: Μια γενιά που μεγάλωσε μέσα στην αστάθεια, έχει αναπτύξει μια διαφορετική μορφή ανθεκτικότητας. Όχι τη ρομαντική αντοχή των μεγάλων ιδεών, αλλά μια πιο σιωπηλή, πρακτική επιμονή.
Να συνεχίζεις, ακόμη κι όταν δεν ξέρεις τι έρχεται. Να προσαρμόζεσαι, χωρίς να καταρρέεις. Να προχωράς, χωρίς να περιμένεις βεβαιότητες.
Η γενιά της μόνιμης κρίσης δεν είναι μια γενιά που φοβάται το μέλλον. Είναι μια γενιά που έμαθε να ζει χωρίς να το θεωρεί δεδομένο. Και ίσως γι’ αυτό να είναι πιο έτοιμη από όσο νομίζουμε. Όχι να ελέγξει τον κόσμο, αλλά να αντέξει τη ρευστότητά του.
