- του Στέλιου Κυμπουρόπουλου – Πρώην ευρωβουλευτής της ΝΔ, ψυχίατρος
Υπάρχουν στιγμές που η Ιστορία δεν σε ρωτά απλώς τι πιστεύεις. Σε ρωτά ποιος θέλεις να είσαι. Ο πόλεμος στο Ιράν είναι μια τέτοια στιγμή για την Ευρώπη. Γιατί μέσα σε αυτή τη νέα αστάθεια η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να αποδείξει αν θα συνεχίσει να κινείται ως παρατηρητής των αποφάσεων άλλων ή αν θα σταθεί ως πολιτική δύναμη με δική της βούληση, δική της κρίση και δικό της συμφέρον. Η Ευρώπη δεν χρειάζεται ούτε απομόνωση ούτε εξάρτηση. Χρειάζεται στρατηγική αυτοπεποίθηση.
Αυτό είναι το πραγματικό νόημα του «μαζί και ανεξάρτητοι». Μαζί, γιατί κανένα κράτος δεν μπορεί μόνο του να απαντήσει επαρκώς στις σύγχρονες απειλές. Ανεξάρτητοι, γιατί η Ευρώπη δεν μπορεί να λειτουργεί ως προέκταση τρίτων δυνάμεων, ούτε να περιμένει πάντα κάποιο άλλο κέντρο να αποφασίσει για εκείνη. Η στρατηγική αυτονομία είναι πολιτική ενηλικίωση. Είναι η ικανότητα να συνεργάζεσαι χωρίς να χάνεις τον εαυτό σου.
Η Κύπρος έγινε μέσα σε αυτή την κρίση το πιο καθαρό παράδειγμα αυτής της ανάγκης. Μετά το πλήγμα από ιρανικής κατασκευής drone στη βρετανική βάση του Ακρωτηρίου, η Ανατολική Μεσόγειος έπαψε να είναι μια μακρινή γεωγραφία εξελίξεων και έγινε ζώνη άμεσης ευρωπαϊκής ανησυχίας. Τότε φάνηκε και η ουσία της ελληνικής στάσης.
Η Ελλάδα δεν περίμενε να δει τι θα πράξουν όλοι οι άλλοι. Κινήθηκε από πολύ νωρίς, αποστέλλοντας δύο φρεγάτες και τέσσερα F-16, ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι η ασφάλεια της Κύπρου τέθηκε από την αρχή της κρίσης ως «κορυφαία εθνική προτεραιότητα» και ότι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις έκαναν «το πρώτο βήμα».
Και ακριβώς εκεί αποκαλύπτεται η μοναδικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρώτα ενεργοποιήθηκε το εθνικό αντανακλαστικό της Ελλάδας. Έπειτα ενεργοποιήθηκε το ευρωπαϊκό βάθος. Η Γαλλία έσπευσε με πρόσθετα αμυντικά μέσα, ενώ η έμπρακτη αλληλεγγύη προς τη Λευκωσία ακολουθήθηκε και από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ αυτών η Ιταλία και η Ισπανία. Αυτό είναι και το ευρωπαϊκό κεκτημένο, αφού τα κράτη-μέλη δεν χάνουν τη φωνή τους μέσα στην Ένωση, αλλά την ενισχύουν.
Σε αυτό το σημείο αξίζει να σταθεί κανείς στην Ισπανία. Η Μαδρίτη, για εθνικούς της λόγους, αρνήθηκε να επιτρέψει τη χρήση των κοινών βάσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες για επιχειρήσεις που συνδέονταν με τα πλήγματα στο Ιράν και διακήρυξε ότι δεν θα γίνει «υποτελής» κανενός. Αυτή η στάση, όμως, δεν ήταν αποχώρηση από την ευρωπαϊκή ευθύνη. Το αντίθετο.
Η Ισπανία είπε όχι στην αυτόματη ευθυγράμμιση με τις αμερικανικές επιλογές, αλλά ήταν παρούσα όταν επρόκειτο για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και την προστασία της Κύπρου. Ακριβώς αυτό σημαίνει στρατηγική αυτοπεποίθηση. Όχι τυφλή συμμόρφωση, αλλά κοινή ευρωπαϊκή στάση όταν διακυβεύεται η ασφάλεια της ίδιας της Ευρώπης.
Έτσι πρέπει να είναι η Ευρώπη. Μια δύναμη ειρήνης, αλλά όχι αδύναμη. Μια δύναμη αρχών, αλλά όχι αφελής. Μια Ένωση που δεν θα ακολουθεί πάντοτε τις εξελίξεις λαχανιασμένη, αλλά θα διαμορφώνει η ίδια τους όρους της παρουσίας της στον κόσμο. Γιατί στο τέλος το πραγματικό δίλημμα δεν είναι αν θα είμαστε αρεστοί στους ισχυρούς. Είναι αν θα είμαστε χρήσιμοι στους λαούς μας. Και η απάντηση για μια Ευρώπη που σέβεται τον εαυτό της μπορεί να είναι μόνο μία: μαζί και ανεξάρτητοι.
