Με τη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή να αποτελεί τον καταλυτικό παράγοντα για τις επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, το Μέγαρο Μαξίμου και τα οικονομικά υπουργεία επιχειρούν να θέσουν επί τάπητος όλα τα πιθανά σενάρια, διασφαλίζοντας ότι η κυβέρνηση θα είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις επικείμενες προκλήσεις.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Λίδας Μπόλα για την εφημερίδα «Political», η κυβέρνηση κινείται σε τρία παράλληλα επίπεδα: πρώτον, της επάρκειας της αγοράς, δεύτερον, της πρόληψης φαινομένων αισχροκέρδειας και, τρίτον, της επεξεργασίας σεναρίων για τη θωράκιση της οικονομίας και τη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών, αν κάτι τέτοιο απαιτηθεί.
«Εξετάζουμε προληπτικά μέτρα»
Την ώρα που τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν αποκλεισμένα, το πρώτο που αναδύεται ως φόβος σε παγκόσμιο επίπεδο είναι τα διαθέσιμα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι για την Ελλάδα δεν τίθεται κανένα θέμα σε σχέση με τα αποθέματα ασφαλείας, υπογραμμίζοντας ότι «δεν θα υπάρξει κανένα ζήτημα τροφοδοσίας της αγοράς». Από το κυβερνητικό επιτελείο σημειώνουν μάλιστα το ενεργειακά διαφοροποιημένο μείγμα που υπάρχει και ενισχύει την ανθεκτικότητα της χώρας με τη χρήση ανανεώσιμων πηγών και υδροηλεκτρικών εργοστασίων που διασφαλίζουν περαιτέρω την εξυπηρέτηση των αναγκών.
Παρακολουθώντας τις αγορές σε ελεύθερη πτώση και τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου να εκτοξεύονται, η κυβέρνηση επιχειρεί να βάλει εξαρχής φρένο σε όποια προσπάθεια αισχροκέρδειας και εκμετάλλευσης της αναταραχής επιχειρηθεί. Από το βήμα της Βουλής ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιβεβαίωσε ότι «τα αρμόδια υπουργεία είναι έτοιμα, εφόσον χρειαστεί, να αναπροσαρμόσουν τις κινήσεις τους και ήδη εξετάζουμε προληπτικά μέτρα ώστε να απορροφηθούν κατά το δυνατόν οι όποιες αρνητικές συνέπειες», χαρακτηρίζοντας μάλιστα δεδομένες τυχόν αυξήσεις στα καύσιμα. «Άλλο οι λελογισμένες αυξήσεις από την αύξηση των τιμών της πρώτης ύλης και άλλο η αχαλίνωτη κερδοσκοπία», τόνισε, προαναγγέλλοντας ειδικά μέτρα για τον έλεγχο ενδεχόμενων υπερβολικών ανατιμήσεων.
Ήδη από τα πρώτα 24ωρα τα αρμόδια υπουργεία έστειλαν το κατάλληλο «μήνυμα» καταρχάς στα διυλιστήρια και στις εταιρείες εμπορίας καυσίμων, που αποτελούν το πιο άμεσο πεδίο ανατιμήσεων. Άμεση ήταν και η ενεργοποίηση της Ανεξάρτητης Αρχής για την προστασία του καταναλωτή, που προχωρά σε πρώτο χρόνο σε ελέγχους, ενώ η προειδοποίηση είναι σαφής: όπου διαπιστώνονται αδικαιολόγητες ανατιμήσεις θα επιβάλλονται πρόστιμα και θα μπει σε λειτουργία το «νομικό οπλοστάσιο», όπως λένε, «που υπάρχει».
Οι οικονομικές επιπτώσεις σε μέγεθος και διάρκεια δεν μπορούν αυτή την ώρα να προβλεφθούν, όπως επισημαίνουν κυβερνητικά στελέχη και αναλυτές. Το Μέγαρο Μαξίμου κάνει σαφές ότι βρίσκεται σε επιφυλακή, υπενθυμίζοντας ότι η κυβέρνηση είχε αποδείξει στην πράξη και στο παρελθόν, κάθε φορά που χρειάστηκε, ότι διαθέτει και τα οικονομικά και τα θεσμικά εργαλεία να στηρίξει τους πολίτες, παραπέμποντας για παράδειγμα στα μέτρα που είχαν ληφθεί με την έναρξη της ενεργειακής κρίσης κατά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία.
«Δεν θα αφήσουμε την κοινωνία απροστάτευτη»
Στο οικονομικό επιτελείο εκτιμούν ότι η κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, με χαρακτηριστικά όπως ο διπλάσιος ρυθμός ανάπτυξης από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο, εξασφαλίζει τα απαραίτητα εργαλεία -δημοσιονομικά και θεσμικά- που μπορεί να χρησιμοποιηθούν για τη θωράκιση της οικονομίας.
Επισημαίνεται δε ότι το ισχύον δημοσιονομικό πλαίσιο και ο ευρωπαϊκός κανόνας δαπανών αποτελούν εγγύηση για τη συνέχεια του οικονομικού προγραμματισμού, ακόμη και υπό αντίξοες συνθήκες, ενώ επισημαίνεται ότι αντίστοιχα δυσμενή σενάρια έχουν ήδη ενσωματωθεί ως σενάρια ευαισθησίας στον προϋπολογισμό για το 2026.
Η εκτίμηση είναι ότι η κατάσταση αυτή την ώρα και η όποια αρνητική επίδραση θα είναι διαχειρίσιμες, υπογραμμίζοντας ότι το εύρος των τελικών επιπτώσεων θα κριθεί από τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης.
Η διαβεβαίωση ωστόσο είναι σαφής από τα κυβερνητικά στελέχη, «εφόσον χρειαστεί να στηριχθούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις σε υπέρμετρες αυξήσεις, δεν θα αφήσουμε την κοινωνία απροστάτευτη, όπως κάναμε τις προηγούμενες φορές και στηρίξαμε, έτσι θα στηρίξουμε και τώρα», επαναφέροντας ουσιαστικά στο τραπέζι μέτρα όπως το fuel pass ή ακόμη και το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους.
Η νέα γεωπολιτική κρίση με τις απρόβλεπτες συνέπειες και σε οικονομικό επίπεδο συμπίπτει με μια κομβική χρονική περίοδο στο εσωτερικό της χώρας, καθώς τους επόμενους μήνες το πολιτικό σκηνικό θα εισέλθει σε προεκλογικούς ρυθμούς.
Ενδεχόμενη περαιτέρω επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης των νοικοκυριών, τη στιγμή που η κυβέρνηση έχει αναγάγει σε ύψιστη προτεραιότητα την ενίσχυση των εισοδημάτων και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, προφανώς θα έχει και πολιτικές συνέπειες, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να ανακόψει όσο το δυνατόν μια τέτοια εξέλιξη.
Αναγκαία η διασφάλιση της σταθερότητας
Με δεδομένο ότι ο σχεδιασμός έως σήμερα ήταν προσανατολισμένος στην εξαγγελία και την υλοποίηση νέων μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, με χρονικό ορόσημο τη ΔΕΘ, οι νέες ανάγκες που ενδεχομένως εμφανιστούν είναι ερώτημα το πώς θα μπορούσαν να επηρεάσουν την κυβερνητική στρατηγική.
Από την άλλη πλευρά, οι διεθνείς εξελίξεις ενισχύουν ακόμη περισσότερο την κυβερνητική επιχειρηματολογία για την ανάγκη διασφάλισης της πολιτικής και οικονομικής σταθερότητας, που μπορεί να διασφαλίσει την ισχυρή στρατιωτική αποτρεπτική ισχύ και την ενεργειακή ασφάλεια μιας χώρας, με το Μέγαρο Μαξίμου να κάνει λόγο για επιτακτική εθνική προτεραιότητα.
