Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου περνά σε φάση ουσιαστικής επανεκκίνησης, την ώρα που η Τουρκία επιλέγει ξανά τον δρόμο της έντασης, επαναφέροντας τη θέση περί «δύο κρατών» μόλις 24 ώρες μετά τη Διακυβερνητική στη Λευκωσία. Το έργο της πόντισης του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης, κομβικό για την Ανατολική Μεσόγειο, αποκτά νέα δυναμική από το ενδιαφέρον σημαντικών αμερικανικών, αραβικών και ισραηλινών επενδυτικών σχημάτων.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Έλλης Τριανταφύλλου για την Political, το ανανεωμένο ενδιαφέρον δημιουργεί ένα σταθερό πλαίσιο χρηματοδότησης και μια ισχυρή «διπλωματική ομπρέλα» γύρω από το έργο, σε μια περίοδο όπου οι τουρκικές απειλές παραμένουν ενεργές.
Ισχυροί «παίκτες» στο τραπέζι – Αμερικανοί, Άραβες, Ισραηλινοί
Κατά το πρόσφατο ενεργειακό φόρουμ στο Ζάππειο, η αμερικανική διεθνής Αναπτυξιακή Τράπεζα (DFC) εξέφρασε σαφές ενδιαφέρον συμμετοχής στο μετοχικό σχήμα μέσω του ΑΔΜΗΕ. Για τη Λευκωσία, ο βασικός στόχος είναι η συμμετοχή κεφαλαίων από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία θα μπουν στο project μαζί με την κυπριακή κυβέρνηση. Παράλληλα, επενδυτική κινητικότητα υπάρχει και από εταιρείες ισραηλινών συμφερόντων.
Το ενδιαφέρον αυτό δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα: το έργο, που μέχρι σήμερα ήταν μια τεχνική πρόκληση, εξελίσσεται πλέον σε πολυεπίπεδο γεωπολιτικό εγχείρημα, ενταγμένο στο σχήμα 3+1 (Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ + ΗΠΑ). Η πρόσφατη ανακοίνωση του σχήματος 3+1 αναγνώρισε επίσημα την ηλεκτρική διασύνδεση ως «καταλύτη ασφάλειας εφοδιασμού» στην περιοχή.
Ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου σημείωσε ότι οι ΗΠΑ θεωρούν το project κρίσιμο για την Ανατολική Μεσόγειο, υπογραμμίζοντας ότι η γεωστρατηγική διάσταση ενισχύει την επενδυτική προοπτική. Επιπλέον, τόσο στο Μέγαρο Μαξίμου όσο και στην Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας γνωρίζουν ότι η ευρεία διεθνής συμμετοχή λειτουργεί και ως αποτρεπτικός παράγοντας απέναντι σε τουρκικές παρεμβάσεις.
Οικονομοτεχνική μελέτη – Το «πράσινο φως» από τις Βρυξέλλες
Μετά τη Διάσκεψη Ελλάδας–Κύπρου υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Νίκο Χριστοδουλίδη, οι υπουργοί Ενέργειας Παπασταύρου και Παπαναστασίου εξασφάλισαν από την Κομισιόν το απαραίτητο «πράσινο φως» για τις οικονομοτεχνικές μελέτες που θα κρίνουν τη βιωσιμότητα του έργου και τον ρόλο του στην επίτευξη των ευρωπαϊκών στόχων για απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο.
Ωστόσο, παραμένουν εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν:
– Η Κύπρος δεν έχει καταβάλει ακόμη την ετήσια δόση των 25 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο της διακρατικής συμφωνίας των 125 εκατ.
– Ο ΑΔΜΗΕ έχει καταγράψει δαπάνες 251 εκατ. ευρώ, όμως η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας της Κύπρου αναγνωρίζει μόνο 82 εκατ.
Παρά τις τεχνικές και ρυθμιστικές δυσκολίες, κυβερνητικές πηγές εκτιμούν ότι η επίσημη εμπλοκή ισχυρών διεθνών επενδυτών θα λειτουργήσει ως καταλύτης για τη γρήγορη ωρίμανση του έργου.
Το σκηνικό έντασης της Άγκυρας – Μεθοδική πρόκληση μετά τη Διακυβερνητική
Την ώρα που Αθήνα και Λευκωσία παρουσίαζαν από κοινού την επαναβεβαίωση της μόνης αποδεκτής βάσης λύσης για το Κυπριακό –της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα– η Άγκυρα επέλεξε να δυσχεράνει το κλίμα.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Χρήστου Μυτιλινιού για την Political, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποδέχτηκε στην Άγκυρα τον νέο ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας Τουφάν Ερχουρμάν, σε μια συνάντηση η οποία παρουσιάστηκε από την τουρκική πλευρά ως «νέα αρχή». Στην πραγματικότητα, επρόκειτο για μια ευθεία, προσεκτικά υπολογισμένη πρόκληση, με στόχο να αμφισβητήσει την επιτυχία της Διακυβερνητικής Ελλάδας–Κύπρου.
Επιστροφή στη γραμμή των “δύο κρατών”
Ο Ερντογάν δήλωσε ότι «η πιο ρεαλιστική λύση είναι δύο κράτη», επαναφέροντας μια θέση που συγκρούεται με το Διεθνές Δίκαιο, τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και τα δεδομένα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – καθώς κανένα κράτος-μέλος της ΕΕ δεν μπορεί να τεμαχιστεί με βάση τις ανάγκες μιας κατοχικής δύναμης.
Ο Ερχουρμάν, παρά το μετριοπαθές προφίλ του, υιοθέτησε πλήρως τη γραμμή της Άγκυρας, κάνοντας λόγο για «δύο ισότιμους ιδρυτικούς εταίρους». Η εικόνα αυτή εκλήφθηκε σε Αθήνα και Λευκωσία ως επιβεβαίωση του τουρκικού ελέγχου επί της τουρκοκυπριακής ηγεσίας.
Σύνδεση με τον διεθνή περίγυρο – Η συζήτηση για αποχώρηση στρατευμάτων
Η χρονική στιγμή της πρόκλησης έχει ιδιαίτερο βάρος: ήρθε λίγο μετά την πλέον επικριτική Έκθεση Προόδου της Κομισιόν για την Τουρκία. Παράλληλα, κυπριακά μέσα αποκάλυψαν πληροφορίες περί «ανεπίσημης προσέγγισης Τραμπ», με κεντρικό άξονα την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων από το νησί – μια παράμετρο που, αν και δεν έχει επιβεβαιωθεί από την Ουάσιγκτον, επαναφέρει δυναμικά το ζήτημα στο διεθνές τραπέζι.
Αμετακίνητη η ελληνική στάση
Η Αθήνα παραμένει σταθερή:
– Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι το μοναδικό διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος στο νησί.
– Η παρουσία τουρκικού στρατού αποτελεί κατοχή και κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου.
– Λύση δύο κρατών δεν υφίσταται ως διαπραγματεύσιμη βάση.
– Η επανέναρξη συνομιλιών μπορεί να γίνει μόνο στη βάση των ψηφισμάτων του ΣΑ του ΟΗΕ.
Όπως εκτιμούν κυβερνητικές πηγές στην Political, η κίνηση της Άγκυρας ήταν περισσότερο επικοινωνιακή παρά ουσιαστική: μια προσπάθεια να διαταράξει το θετικό κλίμα της Διακυβερνητικής. Η πραγματικότητα, ωστόσο, παραμένει σταθερή: η μόνη βιώσιμη λύση στο Κυπριακό είναι αυτή που ορίζει το Διεθνές Δίκαιο – μία χώρα, μία κυριαρχία, μία διεθνής προσωπικότητα.
