Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε σήμερα ότι η κυβέρνησή του θα δώσει στη δημοσιότητα, μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου, έναν πλήρη κατάλογο με τα σύμβολα του φρανκισμού που πρόκειται να απομακρυνθούν από τον δημόσιο χώρο, 50 χρόνια μετά τον θάνατο του στρατηγού Φρανθίσκο Φράνκο.
«Πριν από το τέλος Νοεμβρίου, θα δημοσιεύσουμε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως τον πλήρη κατάλογο με τα στοιχεία και τα σύμβολα του φρανκισμού, ώστε να εξαλειφθούν οριστικά από τη χώρα και τους δρόμους μας», δήλωσε ο Σάντσεθ, απευθυνόμενος προς το Κοινοβούλιο.
Η ανακοίνωση έρχεται με αφορμή την 50ή επέτειο από τον θάνατο του δικτάτορα, στις 20 Νοεμβρίου, σε μια Ισπανία που εξακολουθεί να είναι βαθιά διχασμένη γύρω από την ιστορική κληρονομιά της περιόδου της δικτατορίας (1939–1975).
Παρά τις κυβερνητικές προσπάθειες, χιλιάδες φρανκικά σύμβολα —όπως αγάλματα, επιγραφές, στρατιωτικά εμβλήματα και ονόματα δρόμων ή πλατειών— παραμένουν ακόμη παρόντα στον δημόσιο χώρο, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις μνήμης και ιστορικής δικαιοσύνης.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η «Αψίδα της Νίκης» στη δυτική είσοδο της Μαδρίτης, νεοκλασικό μνημείο που ανεγέρθηκε τη δεκαετία του 1950 για να τιμήσει τη νίκη των δυνάμεων του Φράνκο στον Εμφύλιο Πόλεμο.
Η απομάκρυνση τέτοιων συμβόλων ξεκίνησε επίσημα το 2007, με την κυβέρνηση του Χοσέ Λουίς Ροντρίγκεθ Θαπατέρο και τον νόμο για την «ιστορική μνήμη», ο οποίος υποχρέωνε τις τοπικές αρχές να αποσύρουν φρανκικά σύμβολα από τον δημόσιο χώρο.
Η εκλογή του Πέδρο Σάντσεθ το 2018 έδωσε νέα ώθηση στη διαδικασία. Ο ίδιος απομάκρυνε τα λείψανα του Φράνκο από το μαυσωλείο «Κοιλάδα των Πεσόντων» το 2019 και το 2022 προώθησε τον νόμο για τη «δημοκρατική μνήμη». Ο νόμος αυτός:
-
Δημιούργησε αρχείο θυμάτων του φρανκισμού.
-
Ακύρωσε καταδίκες που είχε επιβάλει το καθεστώς.
-
Άσκησε πίεση στις τοπικές διοικήσεις που αρνούνταν να αφαιρέσουν σύμβολα της δικτατορίας.
Ωστόσο, οι πρωτοβουλίες αυτές εξακολουθούν να συναντούν σθεναρή αντίσταση, κυρίως από νοσταλγούς του Φράνκο και συντηρητικούς κύκλους που επικρίνουν τις κινήσεις ως «ιστορικό ρεβανσισμό».
