Η ακύρωση του ραντεβού Μητσοτάκη – Ερντογάν αφήνει στον αέρα το επόμενο βήμα στις σχέσεις των δύο χωρών
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι ελληνοτουρκικές σχέσεις εισέρχονται σε «θολά νερά» και την ώρα που παραμένει η εκκρεμότητα της σύγκλησης του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, η πρωτοφανής αναβολή και εντέλει ακύρωση της συνάντησης Μητσοτάκη – Ερντογάν αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, αφήνοντας ουσιαστικά μετέωρο το επόμενο βήμα Αθήνας και Άγκυρας.
Η συνάντηση των δύο ηγετών στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη είχε παρουσιαστεί ως βέβαιη. Το αίτημα αναβολής της από την τουρκική πλευρά, λίγες ώρες πριν από το ραντεβού, με τη δικαιολογία της συμμετοχής του Τούρκου προέδρου σε συνάντηση ηγετών αραβικών και μουσουλμανικών χωρών που διοργάνωνε ο Αμερικανός πρόεδρος, δημιούργησε αρχικά αμηχανία, με τα δύο επιτελεία να αναζητούν νέα ημερομηνία και ώρα μέσα στο πλαίσιο των σφιχτών προγραμμάτων και με δεδομένο ότι ο Ταγίπ Ερντογάν αναχωρούσε το απόγευμα της Τετάρτης για την Ουάσιγκτον, όπου σήμερα θα συναντηθεί με τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο.
Η ελληνική αντίδραση στο ηλεκτρισμένο κλίμα
Η διαρροή ωστόσο στον τουρκικό Τύπο ότι η Άγκυρα ενοχλήθηκε από το γεγονός πως η Αθήνα δημοσιοποίησε εκ των προτέρων το ραντεβού άλλαξε την εικόνα, καθώς την ίδια στιγμή αποκαλυπτόταν ότι η σύνοδος των αραβικών και μουσουλμανικών ηγετών πραγματοποιήθηκε τελικά δυόμισι ώρες αργότερα από το προγραμματισμένο τετ α τετ Μητσοτάκη – Ερντογάν.
Στις τουρκικές διαρροές απάντησε ανώτατη κυβερνητική πηγή, δίνοντας τον τόνο της ελληνικής αντίδρασης, που παρέμεινε χαμηλά. Επισημαίνοντας ότι «το ραντεβού ήταν απολύτως κανονισμένο», πρόσθεσε με νόημα τη δυσκολία επαναπρογραμματισμού του, καταλήγοντας ότι «και αν δεν γίνει, θα υπάρξει ευκαιρία να τα πουν οι δύο ηγέτες κάποια άλλη στιγμή. Εξάλλου ο πρωθυπουργός έχει ήδη συναντηθεί επτά φορές με τον πρόεδρο Ερντογάν και πάντα εμείς επιδιώκουμε ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας».
Το κλίμα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας είναι το τελευταίο διάστημα ηλεκτρισμένο και στόχος της συνάντησης ήταν να αναζωπυρωθεί ο διάλογος που διατηρεί τα «ήρεμα νερά». Οι κινήσεις της Αθήνας το τελευταίο διάστημα, όπως η οριοθέτηση θαλάσσιων πάρκων, η υποψηφιότητα της Chevron για έρευνες νότια της Κρήτης, οι συνομιλίες Ελλάδας – Λιβύης για ΑΟΖ, η προσθήκη τέταρτης φρεγάτας Belh@rra στο εξοπλιστικό πρόγραμμα, η σαφής θέση της Αθήνας για το casus belli και η σύνδεσή του με τη συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE, αλλά και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου έχουν προκαλέσει τα ανακλαστικά Άγκυρας, με χαρακτηριστική αντίδραση τη Navtex για έξοδο του «Πίρι Ρέις» στο Αιγαίο.
Ενδεικτική της τουρκικής στρατηγικής ήταν η ομιλία του Ερντογάν στη Γενική Συνέλευση λίγες ώρες πριν από το προγραμματισμένο ραντεβού με τον Έλληνα πρωθυπουργό. «Επιδιώκουμε το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος να μετατραπούν σε ζώνες ειρήνης, σταθερότητας και ανάπτυξης, όπου θα γίνονται σεβαστά τα νόμιμα δικαιώματα όλων», δήλωσε, προειδοποιώντας ουσιαστικά ότι «κανένα έργο που αγνοεί την Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο δεν μπορεί να έχει μέλλον».
Παράλληλα, επανέλαβε ότι «οι Τουρκοκύπριοι είναι ισότιμοι συγκυρίαρχοι και δεν πρόκειται να δεχτούν να μετατραπούν σε μειονότητα», παραμένοντας στην πάγια τουρκική θέση.
Στον αντίποδα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης, λίγες ώρες πριν από το ακυρωθέν ραντεβού, συναντήθηκε με τον Κύπριο πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη. Οι δύο ηγέτες τόνισαν τη σημασία της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου και επανέλαβαν τη δέσμευσή τους στην υλοποίηση του έργου. Ο Κύπριος πρόεδρος ενημέρωσε για την επικείμενη συνάντησή του με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη υπό τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ στις
27 Σεπτεμβρίου, με τους δύο ηγέτες να στέλνουν σαφές μήνυμα κοινής πορείας στα δύο μείζονα ζητήματα.
Ανοιχτά μέτωπα στο πεδίο
Η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν δεν θα γινόταν σε «κενό αέρος». Οι εξελίξεις στον πόλεμο της Ουκρανίας, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή με τη χερσαία εισβολή στη Γάζα και οι διεθνείς ισορροπίες συνθέτουν ένα δύσκολο περιβάλλον.
Η επίσκεψη του Ερντογάν στον Λευκό Οίκο, πρώτη έπειτα από έξι χρόνια, αποκτά ιδιαίτερη σημασία, με την Αθήνα να τηρεί στάση αναμονής και για τα αποτελέσματά της, παρότι έως τώρα διατυπώνεται η άποψη ότι η προαναγγελία της από τον Αμερικανό πρόεδρο έγινε χωρίς να αλλάζουν τα δεδομένα, όπως για παράδειγμα η στάση των ΗΠΑ στο θέμα των F-35. Η ακύρωση του ραντεβού αφήνει αναπάντητο το ερώτημα για το επόμενο βήμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Χωρίς σαφή αποτελέσματα στο επίπεδο του πολιτικού διαλόγου, τα ανοιχτά μέτωπα στο πεδίο προκαλούν αβεβαιότητα.
