Οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για κατάληψη ή προσάρτηση της Γροιλανδίας, που στο παρελθόν αντιμετωπίζονταν από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ως υπερβολικές ή επικοινωνιακά πυροτεχνήματα, πλέον λαμβάνονται εξαιρετικά σοβαρά. Οι τελευταίες εξελίξεις έχουν πείσει Ευρωπαίους αξιωματούχους ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εννοεί όσα λέει.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στην Ευρώπη αφουγκράζονται πλέον με ιδιαίτερη προσοχή τη σκληρή ρητορική του Τραμπ και αναζητούν εναγωνίως τρόπους να αποτρέψουν μια κρίση άνευ προηγουμένου.
«Πρέπει να είμαστε έτοιμοι για άμεση αντιπαράθεση με τον Τραμπ. Βρίσκεται σε mode επίθεσης και οφείλουμε να προετοιμαστούμε», δήλωσε στο Politico διπλωμάτης της ΕΕ με γνώση των συζητήσεων.
Στο τραπέζι ακόμη και το στρατιωτικό σενάριο
Την Τετάρτη, ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επιβεβαίωσε ότι σκοπεύει να συζητήσει το θέμα της Γροιλανδίας με Δανούς αξιωματούχους την επόμενη εβδομάδα. Ο Λευκός Οίκος ανέφερε ότι ο Τραμπ θα προτιμούσε την απόκτηση του νησιού μέσω διαπραγματεύσεων ή ακόμη και αγοράς, ωστόσο το ενδεχόμενο στρατιωτικής κατάληψης δεν έχει αποκλειστεί.
Την ίδια ώρα, η Γαλλία, η Γερμανία και η Πολωνία συζητούν ήδη μια κοινή ευρωπαϊκή απάντηση.
«Η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση και δεν είναι προς κατάληψη. Οι απειλές πρέπει να σταματήσουν», τόνισε ο Γάλλος ΥΠΕΞ Ζαν-Νοέλ Μπαρό.
Τα τέσσερα σενάρια της Ευρώπης
Το Politico, μιλώντας με διπλωμάτες, αξιωματούχους και ειδικούς του ΝΑΤΟ, χαρτογραφεί τέσσερις βασικές επιλογές που εξετάζει η Ευρώπη.
- 1. Συμβιβασμός μέσω ΝΑΤΟ
Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι η Γροιλανδία είναι κρίσιμη για την ασφάλεια των ΗΠΑ και κατηγορεί τη Δανία ότι δεν την προστατεύει επαρκώς από τη ρωσική και κινεζική δραστηριότητα στην Αρκτική.
Ένα σενάριο συμβιβασμού, με τη μεσολάβηση του ΝΑΤΟ, θα μπορούσε να επιτρέψει στον Τραμπ να παρουσιάσει μια «νίκη», χωρίς να πληγεί το κύρος της Δανίας και της Γροιλανδίας. Σύμφωνα με διπλωμάτες, εξετάζονται μέτρα όπως:
-
ενίσχυση αμυντικών δαπανών στην Αρκτική
-
περισσότερες στρατιωτικές ασκήσεις
-
αποστολή συμμαχικών δυνάμεων στη Γροιλανδία
-
δημιουργία προγράμματος «Φρουρός της Αρκτικής»
Παράλληλα, αναγνωρίζεται ότι οι ισχυρισμοί περί άμεσου κινδύνου ίσως είναι υπερβολικοί.
- 2. Οικονομικά κίνητρα προς τη Γροιλανδία
Η κυβέρνηση Τραμπ στηρίζει το κίνημα ανεξαρτησίας της Γροιλανδίας, υποστηρίζοντας ότι η αποδέσμευση από τη Δανία θα φέρει αμερικανικές επενδύσεις.
Απέναντι σε αυτό, η ΕΕ και η Δανία προσπαθούν να προσφέρουν μια ελκυστικότερη εναλλακτική. Σύμφωνα με προσχέδιο της Κομισιόν, η ΕΕ σχεδιάζει να αυξήσει σχεδόν στα 530 εκατ. ευρώ τη χρηματοδότηση προς τη Γροιλανδία για την περίοδο μετά το 2028, ενώ προβλέπεται και επιπλέον ενίσχυση για την ανάπτυξη εξόρυξης ορυκτών πόρων.
Η στρατηγική στοχεύει στο να κρατήσει τη Γροιλανδία εκτός αμερικανικής σφαίρας επιρροής.
- 3. Οικονομικά αντίμετρα κατά των ΗΠΑ
Η ΕΕ διαθέτει το ισχυρό εργαλείο του μηχανισμού αποτροπής μέτρων εξαναγκασμού (ACI), το λεγόμενο «εμπορικό μπαζούκα». Θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εάν οι ΗΠΑ κλιμακώσουν τις πιέσεις.
«Έχουμε εξαγωγές προς τις ΗΠΑ άνω των 600 δισ. ευρώ. Αυτή είναι η δύναμή μας», δήλωσε ο επικεφαλής της επιτροπής εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μπερντ Λαντζ. Ωστόσο, η αξιοπιστία της απειλής εξαρτάται από το αν η ΕΕ θα τολμήσει τελικά να το ενεργοποιήσει.
- 4. Ανάπτυξη στρατευμάτων στη Γροιλανδία
Αν οι ΗΠΑ κινηθούν στρατιωτικά, τα περιθώρια αντίδρασης είναι περιορισμένα. Η Δανία, βάσει εντολής του 1952, υποχρεούται να απαντήσει σε επίθεση στο έδαφός της.
Ευρωπαίοι διπλωμάτες εξετάζουν ακόμη και την αποστολή στρατευμάτων από χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία, εφόσον το ζητήσει η Δανία, ώστε να αυξηθεί το πολιτικό και στρατιωτικό κόστος μιας αμερικανικής επέμβασης.
Όπως σημειώνει ειδικός σε θέματα άμυνας, μια τέτοια κίνηση δεν θα απέτρεπε στρατιωτικά τις ΗΠΑ, αλλά θα λειτουργούσε ως «tripwire», αυξάνοντας τον κίνδυνο απώλειας ανθρώπινων ζωών και κλιμάκωσης.
Μια άνευ προηγουμένου κρίση
Η πιθανότητα αντιπαράθεσης Ευρώπης – ΗΠΑ για τη Γροιλανδία συνιστά πρωτοφανές σενάριο για τη μεταπολεμική διεθνή τάξη. Όπως παραδέχονται Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, πρόκειται για «αχαρτογράφητο έδαφος», με τεράστιες γεωπολιτικές και στρατηγικές συνέπειες.
