Με την Κύπρο να έχει ήδη αναλάβει την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου επιδιώκοντας να στρέψει την προσοχή περισσότερο στο Κυπριακό, η τελευταία έκθεση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες για την ειρηνευτική δύναμη στην Κύπρο, που δημοσιεύτηκε χτες, δεν περιλάμβανε εκπλήξεις. Η έκθεση καλύπτει την περίοδο από 12 Ιουνίου έως 15 Δεκεμβρίου 2025 και ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ εισηγείται ανανέωση της εντολής παραμονής της Δύναμης για ακόμη 12 μήνες, έως τις 31 Ιανουαρίου 2027.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Αλεξίας Τασούλη για την εφημερίδα «Political», ο Αντόνιο Γκουτέρες σημειώνει νέα, έστω και περιορισμένη, δυναμική στο Κυπριακό την οποία συνδέει με την ανάληψη καθηκόντων από τον νέο Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν και με την ενίσχυση της επαφής ανάμεσα στους ηγέτες των δύο κοινοτήτων. Στην Έκθεση καταγράφονται συναντήσεις του Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη και του Ερχιουρμάν τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2025 υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, ενώ ο γγ του ΟΗΕ εμφανίζεται ενθαρρυμένος από το γεγονός ότι το τελευταίο έτος δεν σημειώθηκαν σοβαρά περιστατικά εντός της νεκρής ζώνης και ότι οι πλευρές έδειξαν αυτοσυγκράτηση από μείζονες μονομερείς ενέργειες.
Συστήματα επιτήρησης
Στην ίδια γραμμή, στην έκθεση καλών υπηρεσιών επισημαίνεται ότι ο διάλογος είναι ενθαρρυντικός αλλά «πρώιμος» και ότι «απαιτείται επιπλέον προσπάθεια για να ενισχυθεί η αρχόμενη δυναμική και να δημιουργηθεί γνήσιο κλίμα εμπιστοσύνης». Στο επιχειρησιακό σκέλος, η Έκθεση παραθέτει στοιχεία για την εγκατάσταση συστημάτων επιτήρησης. Η Κυπριακή Εθνική Φρουρά, έως τις 30 Νοεμβρίου, πρόσθεσε τρεις νέες συσκευές, ανεβάζοντας το σύνολο σε 28 συσκευές επί 34 πύργων, ενώ οι τουρκικές δυνάμεις ανήγειραν δύο νέους πύργους και εγκατέστησαν έξι νέες συσκευές, φθάνοντας συνολικά τους 64 πύργους και τις 66 συσκευές. Για την ίδια περίοδο αναφέρονται 146 καταγεγραμμένες παραβιάσεις, 112 αποδιδόμενες στις τουρκικές δυνάμεις και 34 στην Εθνική Φρουρά της Κύπρου.
Παρά το πολιτικό σήμα που εκπέμπεται, ο γγ του ΟΗΕ καταγράφει έλλειμμα ουσιαστικής προόδου στην αποκλιμάκωση και ειδικά «μηδενική» πρόοδο στο θέμα της αποσυμφόρησης της αυξανόμενης στρατιωτικής αναβάθμισης κατά μήκος των γραμμών κατάπαυσης του πυρός. Εκφράζει ανησυχία για παραβιάσεις μετά την κατασκευή στρατιωτικών εγκαταστάσεων εντός και πέριξ της νεκρής ζώνης, οι οποίες, όπως σημειώνει, επιδιώκουν να μεταβάλουν μόνιμα το στρατιωτικό status quo. Για την περίκλειστη περιοχή των Βαρωσίων, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ επαναλαμβάνει ότι οι θέσεις παραμένουν αμετάβλητες, επικαλούμενος ψηφίσματα, ενώ καταγράφει ότι δεν υπήρξε ανταπόκριση στην έκκληση του Συμβουλίου Ασφαλείας για αναστροφή των ενεργειών μετά το άνοιγμα της Αμμοχώστου το 2020.
Καταδίκη των περιορισμών στην ελευθερία κινήσεων
Η Έκθεση σημειώνει επίσης περιορισμούς στην ελευθερία κινήσεων της ΟΥΝΦΙΚΥΠ στα Βαρώσια, στα Στροβίλια και αλλού, με τον Αντόνιο Γκουτέρες να καταδικάζει τους περιορισμούς αυτούς. Η ΟΥΝΦΙΚΥΠ, σύμφωνα με την έκθεση, μείωσε τη δύναμή της κατά 60 άτομα, «πάγωσε» την ανάπτυξη πέντε θέσεων αστυνομικού προσωπικού και άφησε κενές 13 πολιτικές θέσεις, με αποτέλεσμα να πραγματοποιηθεί μόλις το 20% των προγραμματισμένων περιπολιών με ελικόπτερο πάνω από την πράσινη γραμμή την περίοδο Σεπτεμβρίου – Νοεμβρίου και να καταγραφεί τον Οκτώβριο μείωση 57% των διακοινοτικών δραστηριοτήτων σε σύγκριση με το 2024. Ο ειδικός αντιπρόσωπος του ΓΓ του ΟΗΕ στην Κύπρο αναμένεται να ενημερώσει σε κλειστές διαβουλεύσεις το Συμβούλιο Ασφαλείας την επόμενη εβδομάδα, ενώ η ανανέωση της εντολής της ΟΥΝΦΙΚΥΠ αναμένεται προς το τέλος Ιανουαρίου.
