Η συμφωνία κυβέρνησης και κοινωνικών εταίρων για την επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων εργασίας δεν αποτελεί απλώς μια θεσμική εξέλιξη.
του Χρήστου Μυτιλινιού
Σηματοδοτεί ένα νέο σημείο ισορροπίας στην αγορά εργασίας, πιο κοντά στη σημερινή οικονομική πραγματικότητα από ό,τι το σύστημα που ίσχυε πριν από την κρίση του 2009. Για να εκτιμήσει κανείς το βάρος αυτής της αλλαγής, χρειάζεται να δει το ζήτημα μέσα από το πρίσμα της οικονομίας, των μισθών και της παραγωγικότητας.
Το σύστημα του 2009: προστατευτικό αλλά άκαμπτο
Το προμνημονιακό μοντέλο προσέφερε σημαντική προστασία στους εργαζόμενους: ισχυρές κλαδικές συμβάσεις, αυτόματη επέκταση και υψηλό επίπεδο συλλογικής κάλυψης. Όμως, είχε αδυναμίες:
- ελάχιστη ευελιξία για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις
- αυτόματες επεκτάσεις χωρίς διαφοροποίηση ανά κλάδο
- μικρή προσαρμοστικότητα σε αλλαγές της οικονομίας
- χαμηλή σύνδεση μεταξύ μισθών και πραγματικής παραγωγικότητας
Όταν η κρίση έπληξε την Ελλάδα, το σύστημα αυτό δεν μπόρεσε να αντέξει. Δεν υπήρχε κανένας μηχανισμός απορρόφησης κραδασμών. Για αυτό οδηγηθήκαμε σε βίαιη απορρύθμιση, με δραματική μείωση μισθών και κατάρρευση των συλλογικών διαδικασιών.
Το 2025 απαιτεί άλλο μοντέλο
Η ελληνική οικονομία του σήμερα δεν μοιάζει με αυτήν του 2009. Είναι:
- πιο ψηφιακή
- πιο εξωστρεφής
- πιο ανταγωνιστική
- με πολύ μεγαλύτερο βάρος σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις
Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, η αγορά εργασίας χρειάζεται σταθερότητα για τον εργαζόμενο αλλά και προβλεψιμότητα για την επιχείρηση. Το νέο πλαίσιο των συλλογικών συμβάσεων επιχειρεί να πετύχει ακριβώς αυτόν τον συνδυασμό.
Το νέο σύστημα: σταθερότητα, διάλογος, προβλεψιμότητα
Η συμφωνία που παρουσιάστηκε φέρνει τέσσερις κρίσιμες αλλαγές:
- Μετενέργεια δικαιωμάτων μέχρι τη νέα σύμβαση
Οι εργαζόμενοι δεν μένουν «εκτεθειμένοι» στο κενό μεταξύ λήξης και ανανέωσης. Το εισόδημα και οι όροι διατηρούνται.
- Ταχύτερη και καθαρή διαδικασία ανανέωσης
Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας θα υπογράφονται πιο γρήγορα, χωρίς χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες.
- Ελεγχόμενη επέκταση σε ολόκληρους κλάδους
Οι συμβάσεις μπορούν να καλύπτουν περισσότερους εργαζόμενους, αλλά όχι τυφλά και αυτόματα. Με κανόνες και διάλογο.
- Άμεση παρέμβαση ΟΜΕΔ σε αδιέξοδο
Ο μηχανισμός διαμεσολάβησης αποκτά πραγματική δύναμη, σταματώντας τη συσσώρευση συγκρούσεων.
Αυτό το μοντέλο δεν είναι «μία από τα ίδια». Είναι πιο ευρωπαϊκό, πιο λειτουργικό και πιο συμβατό με την πραγματικότητα της σημερινής ελληνικής οικονομίας.
Γιατί είναι πιο υγιές από το μοντέλο του 2009
Οι εργαζόμενοι προστατεύονται περισσότερο από ό,τι στα μνημονιακά χρόνια, αλλά χωρίς να επιστρέφουμε σε ένα άκαμπτο σύστημα που δεν μπορούσε να αντέξει ούτε κρίσεις ούτε αλλαγές. Οι επιχειρήσεις έχουν σταθερούς κανόνες, αλλά όχι υπερβολικά βαρίδια που θα οδηγούσαν ξανά σε αδήλωτη εργασία ή αδυναμία προσλήψεων.
Το κυριότερο: ο διάλογος αντικαθιστά τη μονομερή νομοθέτηση.
Για πρώτη φορά μετά από δεκαπέντε χρόνια, οι μισθοί και οι όροι εργασίας διαμορφώνονται από κοινή συμφωνία εργοδοτών–εργαζομένων. Αυτό είναι θεσμικά πιο ώριμο και οικονομικά πιο ασφαλές.
Ένα μεγάλο βήμα, όχι η τελική στάση
Το νέο πλαίσιο των συλλογικών συμβάσεων εργασίας:
- ενισχύει τους εργαζόμενους,
- στηρίζει τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων,
- δημιουργεί πραγματική σταθερότητα,
- και φέρνει την Ελλάδα πιο κοντά στα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Δεν είναι αντιγραφή του 2009. Είναι κάτι πιο σοβαρό: μια ισορροπημένη μεταρρύθμιση που, αν εφαρμοστεί σωστά, θα αποτελέσει θεμέλιο για μια πιο δίκαιη και ανταγωνιστική αγορά εργασίας.
