Σου έχει τύχει να νιώσεις άβολα επειδή τα πας καλά; Να απομακρύνθηκαν φίλοι όταν ανέβηκες επαγγελματικά ή να είδες στη δουλειά σου τις πρωτοβουλίες σου να «μπλοκάρονται» μόλις άρχισαν να αποδίδουν; Αν ναι, τότε έχεις βιώσει αυτό που ονομάζεται σύνδρομο της ψηλής παπαρούνας.
Το tall poppy syndrome είναι ένα κοινωνικό και ψυχολογικό φαινόμενο που εμφανίζεται σε πολλούς τομείς της ζωής: από τον χώρο εργασίας μέχρι τις φιλίες, την οικογένεια και το διαδίκτυο. Περιγράφει την τάση να υποτιμώνται, να επικρίνονται ή να απομονώνονται άτομα που ξεχωρίζουν για τις ικανότητες και τα επιτεύγματά τους.
Όπως εξηγεί η θεραπεύτρια Courtney Morgan (LPCC-S), «το σύνδρομο της ψηλής παπαρούνας εμφανίζεται όταν κάποιος δέχεται σκληρή κριτική επειδή έχει υψηλές επιδόσεις».
Τι ακριβώς είναι
Δεν πρόκειται απλώς για ζήλια. Είναι μια μορφή κοινωνικού «κουρέματος»: όταν κάποιος ξεχωρίζει, υπάρχει η ανάγκη να «κοπεί» και να επανέλθει στο επίπεδο των άλλων. Η συμπεριφορά αυτή τροφοδοτείται από ανασφάλεια, φόβο σύγκρισης και τον φόβο ότι κάποιος θα επισκιαστεί.
Ο όρος χρησιμοποιείται κυρίως σε Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία, ενώ σε άλλες χώρες εμφανίζεται με διαφορετικές μορφές όπως cancel culture, shaming ή απλώς… haters.
Η ιστορία του φαινομένου φτάνει μέχρι την αρχαία Ρώμη, όταν ο Ταρκύνιος ο Υπερήφανος έκοψε τις πιο ψηλές παπαρούνες του κήπου του για να δείξει στον γιο του ότι πρέπει να εξοντώσει όσους ξεχωρίζουν και αντιστέκονται στην εξουσία του.
Πού εμφανίζεται πιο συχνά
• Στον χώρο εργασίας: Συχνά θεωρείται ότι κάποιος με υψηλές επιδόσεις είχε «πλεονέκτημα». Άτομα σε ανώτερες θέσεις μπορεί να τον παραβλέπουν για προαγωγές λόγω δικών τους ανασφαλειών. Έρευνες δείχνουν ότι οι γυναίκες πλήττονται συχνότερα.
• Στις φιλίες: Μπορεί να εκδηλωθεί με ειρωνικά σχόλια, «διπλά» κομπλιμέντα, υποτίμηση επιτυχιών ή ακόμη και αποκλεισμό από παρέες.
• Στην οικογένεια: Το άτομο μπορεί να νιώθει «μαύρο πρόβατο», να κρατιέται σε απόσταση ή να αποκλείεται από συζητήσεις και δραστηριότητες.
• Στο διαδίκτυο: Η ανωνυμία ενισχύει την επιθετικότητα. Κάποιος μπορεί να δεχθεί σκληρή κριτική ή επιθέσεις από ανθρώπους που δεν τον γνωρίζουν καν.
Γιατί επηρεάζει τόσο έντονα
Το σύνδρομο της ψηλής παπαρούνας είναι επιβλαβές γιατί τιμωρεί ακριβώς τα χαρακτηριστικά που υποτίθεται ότι εκτιμούμε: ταλέντο, φιλοδοξία, δημιουργικότητα.
Μπορεί να προκαλέσει άγχος, απομόνωση, αυτοπεριορισμό και μείωση της αυτοεκτίμησης – ειδικά στον επαγγελματικό χώρο. Πολλοί καταλήγουν να «κρύβουν» τις φιλοδοξίες τους για να μην προκαλέσουν αντιδράσεις.
