Μεγάλο στοίχημα για την κυβέρνηση να «ξεκολλήσει» η διαδικασία επιστροφών και απελάσεων στις χώρες καταγωγής όσων δεν έχουν νομιμοποιητικά έγγραφα παραμονής στην Ελλάδα
Αντιμέτωπη με μία νέα πραγματικότητα στο μεταναστευτικό είναι πλέον η Ελλάδα, με την ΕΕ να σκληραίνει
τη στάση της, τη Γερμανία να ξεκινάει την αντιστροφή ροής προς τη χώρα μας και τις αποφάσεις για διοικητικές απελάσεις από την Ελλάδα να παραμένουν στα χαρτιά…
Όπως γράφει ο Κώστας Παπαδόπουλος στην εφημερίδα «ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ» στη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου, στα μέσα της εβδομάδας που μας πέρασε, ο Μάκης Βορίδης παρουσίασε νομοσχέδιο για την αναμόρφωση του πλαισίου και των διαδικασιών επιστροφών πολιτών τρίτων χωρών. Με αυτό δίνεται έμφαση στις απελάσεις παράνομων μεταναστών και στη θέσπιση αντικινήτρων για την παραμονή τους στην Ελλάδα, με τις επιστροφές -αναγκαστικές ή εθελούσιες- όσων δεν χρήζουν αποδεδειγμένα διεθνή προστασία, να αποτελούν πλέον βασικό πυλώνα πολιτικής.
Αυτό καθώς το 2024 εκδόθηκαν 31.629 αποφάσεις απομάκρυνσης από την ελληνική επικράτεια, εκ των οποίων το 39% αφορούσε επιστροφή στη χώρα καταγωγής και το 61% ήταν για διοικητική απέλαση. Ωστόσο,
από τα στοιχεία που είναι διαθέσιμα μέσω του κοινοβουλευτικού ελέγχου, πραγματοποιήθηκαν την περασμένη χρονιά μόλις 5.865 επιστροφές και απελάσεις, με το οξύμωρο να είναι πως ο αριθμός αυτός ήταν μειωμένος σε σχέση με το 2023. Και το περίεργο (συνάμα ανησυχητικό) είναι ότι, από τους 25.764 υπό απέλαση μετανάστες, μόνον οι 1.626 εντοπίστηκαν και παραμένουν σε κέντρα κράτησης ή Αστυνομικά Τμήματα. Οι υπόλοιποι 24.138 έχουν «εξαφανιστεί» και κατά πάσα πιθανότατα κυκλοφορούν ελεύθεροι στη χώρα μας.
Η κυβέρνηση δείχνει αποφασισμένη να δώσει ουσιαστικές λύσεις σε ένα πρόβλημα που «κληρονόμησε» από την περίοδο διακυβέρνησης των ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, όπου σημαδεύτηκε από χαλαρές πολιτικές και παράνομες μετανάστες που… απλά λιάζονται στην Ομόνοια και στη συνέχεια «εξαφανίζονται» (σ.σ. όπως είχε υποστηρίξει η αλήστου μνήμης Τασία Χριστοδουλοπούλου). Στο εξής και σε ό,τι αφορά τις οικειοθελείς επιστροφές για όσους δεν κρίνεται ότι δικαιούνται διεθνή προστασία, μειώνεται κατά πολύ το χρονικό διάστημα που δίνεται ως προθεσμία για αναχώρηση: Οι 25 ημέρες γίνονται 14 και η παράταση προθεσμίας για εξαιρετικούς λόγους
πέφτει από τις 120 στις 60 ημέρες. Στο μεσοδιάστημα από την έκδοση της απόφασης έως την ημερομηνία αναχώρησης, προβλέπεται και η χρήση μέτρων ηλεκτρονικής επιτήρησης, όπως το «βραχιολάκι», ενώ για παράνομους μετανάστες που κρίνονται ύποπτοι «εξαφάνισης» θα προβλέπεται ως μέτρο η προσωρινή κράτηση.
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή είναι το «μαχαίρι» στα επιδόματα για τους παράνομους μετανάστες που βρίσκονται σε διοικητική κράτηση, καθώς τα χρήματα που λάμβαναν ήταν σημαντικό κίνητρο για την παραμονή
τους στην Ελλάδα, ακόμη και χωρίς τα απαιτούμενα νομιμοποιητικά έγγραφα.
Σκληρό νομικό πλαίσιο
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο του κ. Βορίδη,«η παραμονή πολίτη τρίτης χώρας, ο οποίος δεν διαθέτει νομιμοποιητικά έγγραφα, στην Ελλάδα» αναβαθμίζεται σε ποινικό αδίκημα. Θέση στο συγκεκριμένο ζήτημα πήρε και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, τονίζοντας στην ομιλία του ότι «θα υπάρξει σκλήρυνση του νομικού πλαισίου που αφορά την παράνομη είσοδο και παραμονή μεταναστών, ειδικά για τις περιπτώσεις που έχει προηγηθεί απόρριψη της αίτησης ασύλου». Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι πρόκειται για εθνική αλλά και ευρωπαϊκή προτεραιότητα. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι όποιος εντοπίζεται και συλλαμβάνεται χωρίς χαρτιά νόμιμης παραμονής στη χώρα θα τιμωρείται με ποινή φυλάκισης έως και τριών ετών, αλλά και διοικητικό – χρηματικό πρόστιμο ύψους έως και 10.000 ευρώ.
Από 18 σε 24 μήνες
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με νομοσχέδιο του αρμόδιου υπουργείου, η προσωρινή κράτηση, που σήμερα έχει όριο τους 18 μήνες, επεκτείνεται και θα φθάνει στους 24, ενώ προβλέπεται και η δυνατότητα ακόμη μεγαλύτερης επέκτασης της διάρκειάς της, για λόγους ασφαλείας. Κομβική χαρακτηρίζεται και η αλλαγή που έρχεται σε ό,τι αφορά τη δυνατότητα μετατροπής ή αναστολής έκτισης της ποινής, καθώς καταργείται ως μέτρο και θα μπορεί να δίδεται αποκλειστικά και μόνο εάν ο καταδικασμένος παράνομος μετανάστης δηλώσει ότι είναι πρόθυμος να αναχωρήσει οικειοθελώς από την Ελλάδα. Με το νομοσχέδιο Βορίδη, διευρύνεται η έννοια της ασφαλούς τρίτης χώραςκαι καταργείται πλήρως οποιαδήποτε δυνατότητα νομιμοποίησης, εφόσον εισέλθει κάποιος παράνομα στη χώρα. «Θέλουμε καθαρές εξηγήσεις, καθαρές λύσεις», διαμήνυσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Τέλος, χρήζει αναφοράς το γεγονός πως, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat για το 2024, η Ελλάδα κατατάσσεται τέταρτη μεταξύ των 27 κρατών-μελών της ΕΕ στις επιστροφές απορριφθέντων αιτούντων άσυλο.
Μειωμένες οι ροές σε Έβρο και νησιά Αν. Αιγαίου
Ως νότα αισιοδοξίας αντιλαμβάνονται στην κυβέρνηση το γεγονός ότι τους πρώτους μήνες του 2025 καταγράφεται μείωση των παράνομων μεταναστευτικών ροών από τον Έβρο και τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Σε αυτό στάθηκε στην ομιλία του στο Υπουργικό Συμβούλιο και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σημειώνοντας
ότι «ο φράχτης έχει αποδειχθεί εξαιρετικά αποτελεσματικός και γι’ αυτό και επεκτείνεται». Δεν μπορεί, όμως, να πει κανείς το ίδιο για την Κρήτη και τη Γαύδο, καθώς από την αρχή του χρόνου περισσότεροι από 4.500 μετανάστες έχουν φθάσει στα δύο νησιά και «πονοκεφαλιάζουν» το υπουργείο Μετανάστευσης, που αναζητάει σχέδιο για την ανάσχεση των ροών.
Το σχέδιο, πάντως, για τη δημιουργία δύο δομών έξω από το Ηράκλειο συναντάει σημαντικές αντιδράσεις, τόσο
από τη δημοτική Αρχή όσο και από τους κατοίκους.
