Το σχέδιο-απάντηση της κυβέρνησης στην κλιμάκωση των τουρκολιβυκών προκλήσεων, το οποίο εκτείνεται από την επιχειρησιακή επιτήρηση του πεδίου έως την ευρωπαϊκή θεσμική θωράκιση
Μεθοδικά, πολυεπίπεδα και χωρίς κραυγές απαντά η ελληνική κυβέρνηση στην κλιμάκωση των τουρκολιβυκών ενεργειών στη θαλάσσια ζώνη νότια της Κρήτης. Όπως γράφει ο Χρήστος Μυτιλινιός στην εφημερίδα «Political», οι πρόσφατες ανακοινώσεις της λιβυκής κρατικής εταιρείας πετρελαίου για έναρξη σεισμικών ερευνών σε τέσσερις θαλάσσιες περιοχές, σε συνδυασμό με την έντονη κινητικότητα της Άγκυρας, ενεργοποιούν πλήρως τα σενάρια απόκρισης της Αθήνας, τα οποία έχουν προετοιμαστεί εδώ και μήνες.
Η απάντηση δεν είναι θεωρητική. Είναι σχέδιο εν εξελίξει που εκτείνεται από την επιχειρησιακή επιτήρηση του πεδίου έως την ευρωπαϊκή θεσμική θωράκιση και από τη διπλωματική προσέγγιση με τη Λιβύη μέχρι την πρόβλεψη αποτροπής με κάθε πρόσφορο μέσο.
Στο επίκεντρο ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός
Από τις αρχές του 2025 η Ελλάδα έχει δημοσιεύσει και θέσει σε εφαρμογή τον νέο Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ), ένα στρατηγικό εργαλείο που καθορίζει εθνικές θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας για τη χρήση,
εκμετάλλευση και προστασία του θαλάσσιου χώρου. Μέσα από αυτόν:
● Οριοθετούνται θαλάσσια πάρκα.
● Παραχωρούνται οικόπεδα για έρευνες υδρογονανθράκων σε διεθνείς κολοσσούς.
● Κατοχυρώνεται στην πράξη το εύρος των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Όπως δήλωσε στη συνέντευξή του ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, «η ελληνική κυβέρνηση διασφαλίζει τα κυριαρχικά δικαιώματα στο πεδίο. Δεν είμαστε θεωρητικοί, πράττουμε». Η θεσμική αντοχή της χώρας, είπε, δεν κρίνεται από ερμηνείες χαρτών αλλά από το πώς λειτουργεί η Πολιτεία στην πράξη.
1. Επιχειρησιακή επιτήρηση
Με εντολή του πρωθυπουργού η Ελλάδα έχει ενισχύσει την εποπτεία ανοιχτά της Λιβύης, αξιοποιώντας τις δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού και άλλων εθνικών δομών. Σύμφωνα με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο
Παύλο Μαρινάκη, οι επίμαχες περιοχές βρίσκονται νοτίως της μέσης γραμμής και δεν φαίνεται να προσβάλλουν -στην παρούσα φάση- τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει εφησυχασμό. «Η Ελλάδα δεν θα δεχτεί καμία παραβίαση. Το λέμε και το κάνουμε πράξη κάθε φορά που απαιτείται», δήλωσε με νόημα ο κ. Μαρινάκης, παραπέμποντας τόσο στις ενέργειες των τελευταίων μηνών όσο και στις συμμαχίες που έχουν οικοδομηθεί από το 2019 και μετά.
2. ΑΟΖ με Λιβύη και διεθνοποίηση
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης υπενθύμισε πως η Ελλάδα έχει ανοικτή πρόταση προς τη Λιβύη για οριοθέτηση ΑΟΖ, χωρίς ωστόσο ανταπόκριση από την Τρίπολη. Η κυβέρνηση σκοπεύει να επαναφέρει το ζήτημα σε θεσμικό πλαίσιο, επιδιώκοντας διαπραγμάτευση με φορείς και φατρίες που δεν ελέγχονται από την Τουρκία.
Στόχος είναι να αποδομηθεί με θεσμικούς όρους το λεγόμενο «τουρκολιβυκό μνημόνιο», το οποίο -όπως τόνισε ο Μαρινάκης- είναι «ανυπόστατο, παράνομο και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα».
3. Θεσμική ασπίδα από ΕΕ
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ένταξη της ελληνικής πρότασης στην παράγραφο 21 των Συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η Αθήνα πέτυχε να υιοθετηθεί ρητά η αρχή ότι η ΕΕ συνεργάζεται στον τομέα της άμυνας μόνο με «ομονοούσες χώρες» που συμμερίζονται τους στόχους της στην εξωτερική πολιτική και
την ασφάλεια.
Πρόκειται για άμεση απάντηση στην τουρκική επιδίωξη να συμμετάσχει, εμμέσως ή αμέσως, σε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, όπως το πρόγραμμα SAFE ή κοινοπραξίες αμυντικής βιομηχανίας.
«Μια σειρά από πρωτοβουλίες της χώρας μας αποδεικνύουν ότι η εξωτερική μας πολιτική παράγει αποτελέσματα», σχολίασε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, καλώντας την αντιπολίτευση να μην αντιμετωπίζει «τα κρίσιμα αυτά ζητήματα με όρους social media».
4. Συνεργασία με Ιταλία και
Frontex για το Μεταναστευτικό Πίσω από τον θόρυβο για τους υδρογονάνθρακες και τις χαρτογραφήσεις, η κυβέρνηση παρακολουθεί και τη διάσταση του Μεταναστευτικού, καθώς η Λιβύη παραμένει μεταφορικός διάδρομος μεταναστών προς την Ευρώπη. Το ενδεχόμενο εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών από παραστρατιωτικές δυνάμεις ή με έμμεση τουρκική υποκίνηση βρίσκεται ήδη στο μικροσκόπιο με συνεργασία Ελλάδας – Ιταλίας – Frontex.
5. Σχέδιο αποτροπής
Εφόσον οι λιβυκές ή τουρκικές έρευνες κινηθούν εντός των ορίων της ελληνικής ή ελληνοαιγυπτιακής ΑΟΖ, τότε -όπως διαμηνύουν όλες οι αρμόδιες πλευρές- η ελληνική απάντηση θα είναι αποφασιστική:
● Ναυτική παρουσία.
● Διπλωματικές και επιχειρησιακές αντιδράσεις.
● Συντονισμός με την Αίγυπτο.
«Κάθε μας βήμα μεγαλώνει τη χώρα. Δεν εκχωρούμε τίποτα, δεν υποχωρούμε πουθενά», κατέληξε ο Παύλος Μαρινάκης, συνοψίζοντας το πνεύμα μιας εξωτερικής πολιτικής που δεν χτίζεται για εντυπώσεις, αλλά για
στρατηγικά αποτελέσματα σε μια από τις δυσκολότερες γεωπολιτικές συγκυρίες των τελευταίων δεκαετιών
