Οι φρεγάτες ΜΕΚΟ του Πολεμικού Ναυτικού επιστρέφουν στο επίκεντρο του ελληνικού εξοπλιστικού σχεδιασμού, καθώς το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού τους αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες του νέου πακέτου αμυντικών δαπανών που από χθες βρίσκεται προς ψήφιση στη Βουλή. Σε ένα συνολικό πλαίσιο εξοπλισμών ύψους περίπου 5 δισ. ευρώ, όπως γράφει ο Βασίλης Σκουλαράκος στην εφημερίδα «Political», η αναβάθμιση των τεσσάρων πλοίων κλάσης «Ύδρα» αποκτά κομβικό ρόλο για τη διατήρηση της επιχειρησιακής ισχύος του ελληνικού στόλου την επόμενη δεκαετία.
Χθες πάντως η Ειδική Διαρκής Επιτροπή Εξοπλιστικών Προγραμμάτων και Συμβάσεων της Βουλής ενέκρινε κατά πλειοψηφία την «Ασπίδα του Αχιλλέα» αλλά και τα υπόλοιπα εξοπλιστικά προγράμματα που αφορούν την αποτρεπτική ικανότητα της χώρας. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας από το Λονδίνο όπου βρίσκεται για διήμερη επίσκεψη δήλωσε πως «αυτό το οποίο έχει σημασία είναι ότι αυτά τα προγράμματα δείχνουν πόσο έγκαιρα είχαμε διαβάσει τη νέα πραγματικότητα. Είχαμε προβεί σε μια ευρυγώνια ανάγνωση του νέου περιβάλλοντος ασφάλειας. Και η πραγματοποίησή τους θα οδηγήσει τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις στη νέα εποχή».
Η ραχοκοκαλιά των μονάδων επιφανείας
Οι ΜΕΚΟ, που για περισσότερα από 25 χρόνια αποτελούν τη ραχοκοκαλιά των μονάδων επιφανείας του Πολεμικού Ναυτικού, ετοιμάζονται να περάσουν σε μια νέα φάση ζωής. Με ένα εκτεταμένο πρόγραμμα τεχνολογικής και ναυπηγικής αναβάθμισης, στόχος είναι να παραμείνουν πλήρως επιχειρησιακές για τουλάχιστον ακόμη 15 χρόνια, λειτουργώντας δίπλα στις νέες φρεγάτες Belh@rra ως βασικοί πυλώνες αποτροπής στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των ΜΕΚΟ εντάσσεται σε ένα ευρύτερο εξοπλιστικό πακέτο που προωθείται προς ψήφιση στη Βουλή και περιλαμβάνει κρίσιμες παρεμβάσεις σε όλους τους κλάδους των Ενόπλων Δυνάμεων. Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκεται η δημιουργία ενός πολυεπίπεδου εθνικού συστήματος αεράμυνας -ενός «αντιαεροπορικού θόλου» ύψους περίπου 3 δισ. ευρώ- ενώ παράλληλα προωθούνται η αναβάθμιση των F-16 Block 50, η δημιουργία υποδομών για τα F-35 και η ενίσχυση των μεταγωγικών C-27J Spartan. Σε αυτό το πλαίσιο, η αναβάθμιση των τεσσάρων φρεγατών ΜΕΚΟ μετατρέπεται σε πρόγραμμα-κλειδί για τη διατήρηση της ισορροπίας ισχύος στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Οι 3 άξονες του εκσυγχρονισμού
Το πρόγραμμα αναβάθμισης των τεσσάρων φρεγατών κλάσης «ΥΔΡΑ» σχεδιάστηκε ώστε να παρατείνει την επιχειρησιακή τους ζωή τουλάχιστον έως τα μέσα της δεκαετίας του 2040. Ο εκσυγχρονισμός βασίζεται σε τρεις κύριους άξονες.
Ο πρώτος αφορά την εγκατάσταση νέων συστημάτων μάχης. Στην καρδιά της αναβάθμισης βρίσκεται το σύστημα διαχείρισης μάχης CMS TACTICOS II της Thales, το οποίο θα επιτρέπει την πλήρη δικτύωση αισθητήρων και όπλων. Παράλληλα, θα εγκατασταθεί το νέο ραντάρ NS-110 AESA, καθώς και σύγχρονα συστήματα ελέγχου πυρός. Ο δεύτερος άξονας αφορά το πλήρες πακέτο εγκατάστασης και διασύνδεσης των νέων συστημάτων. Πρόκειται για μια σύνθετη διαδικασία που περιλαμβάνει καλωδιώσεις, τεχνικές προσαρμογές, δοκιμές και πιστοποιήσεις, ώστε ο νέος εξοπλισμός να λειτουργεί πλήρως ενσωματωμένος στη δομή των πλοίων. Ο τρίτος άξονας αφορά εκτεταμένες ναυπηγικές και μηχανολογικές εργασίες. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται και η αναβάθμιση του κύριου πυροβόλου Mk45, ώστε να λειτουργεί πλήρως ψηφιακά σε επίπεδο ελέγχου και διαχείρισης, με κόστος που εκτιμάται στα 37 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αναβάθμιση ή αντικατάσταση του sonar, που θα ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες ανθυποβρυχιακού πολέμου των πλοίων.
Ο «Κένταυρος»
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του προγράμματος είναι η ενσωμάτωση του ελληνικού συστήματος anti-drone «Kένταυρος», που έχει αναπτύξει η Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία. Η παρουσία του συστήματος στις φρεγάτες ενισχύει τις δυνατότητες αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών, μια απειλή που έχει αναδειχτεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια σε σύγχρονες συγκρούσεις. Ταυτόχρονα, η συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας στο πρόγραμμα δημιουργεί σημαντική προστιθέμενη αξία τόσο σε επίπεδο τεχνογνωσίας όσο και σε επίπεδο εγχώριας παραγωγής.
Χρονοδιάγραμμα έως το 2030
Οι εργασίες εκσυγχρονισμού θα πραγματοποιηθούν στα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, τα οποία τα τελευταία χρόνια έχουν αναβαθμιστεί σημαντικά υπό τη διοίκηση του Γιώργου Προκοπίου. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η πρώτη φρεγάτα ΜΕΚΟ θα εισέλθει στη ναυπηγική δεξαμενή μέσα στον επόμενο χρόνο. Η αναβάθμιση του πρώτου πλοίου υπολογίζεται ότι θα διαρκέσει περίπου ενάμιση χρόνο, καθώς θα αποτελέσει το πιλοτικό στάδιο του προγράμματος. Οι εργασίες στα υπόλοιπα τρία πλοία αναμένεται να προχωρήσουν ταχύτερα, πιθανώς σε λιγότερο από έναν χρόνο για κάθε μονάδα. Με βάση τον σχεδιασμό του Πολεμικού Ναυτικού, το σύνολο του προγράμματος θα ολοκληρωθεί έως το 2030.
Ένας νέος στόλος στην Αν. Μεσόγειο
Η αναβάθμιση των ΜΕΚΟ έρχεται να συμπληρώσει τη νέα γενιά πλοίων που εισέρχονται στον ελληνικό στόλο. Μέχρι να ολοκληρωθεί το πρόγραμμα, το Πολεμικό Ναυτικό θα έχει ήδη παραλάβει τις φρεγάτες Belh@rra, με τον «Νέαρχο» να έχει ξεκινήσει ήδη δοκιμές εν πλω και τον «Φορμίωνα» να ακολουθεί. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις με την Ιταλία για την απόκτηση φρεγατών FREMM κλάσης Bergamini, που θα ενισχύσουν περαιτέρω τις δυνατότητες του στόλου. Αν το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των ΜΕΚΟ προχωρήσει χωρίς νέες καθυστερήσεις, τότε έως το τέλος της δεκαετίας η Ελλάδα θα διαθέτει έναν στόλο σύγχρονων μονάδων επιφανείας με Belh@rra, εκσυγχρονισμένες ΜΕΚΟ και πιθανώς τις ιταλικές Bergamini. Έναν στόλο ικανό να διατηρεί υψηλό επίπεδο αποτροπής σε μια περιοχή όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες μεταβάλλονται συνεχώς.
