Οι έντονες διακυμάνσεις των τελευταίων ημερών στις διεθνείς αγορές τεχνολογίας επαναφέρουν στο προσκήνιο τους φόβους για νέες «φούσκες» στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ο επικεφαλής του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, Μπόργκε Μπρέντε, προειδοποίησε ότι το επόμενο διάστημα μπορεί να δοκιμαστούν τρεις ιδιαίτερα ευαίσθητοι τομείς: τα κρυπτονομίσματα, η τεχνητή νοημοσύνη και το δημόσιο χρέος.
Η προειδοποίηση έγινε σε μια περίοδο όπου οι μετοχές τεχνολογίας διεθνώς καταγράφουν σημαντικές απώλειες, μετά από μήνες που κινήθηκαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Παρά τις πιέσεις, αναλυτές εκτιμούν ότι η κατάσταση δεν απαιτεί πανικό, αλλά ψυχραιμία και προσοχή, καθώς πολλές αποτιμήσεις είχαν ξεφύγει από τα θεμελιώδη μεγέθη.
Τα τρία πεδία κινδύνου: crypto, AI και χρέος
Σύμφωνα με τον Μπρέντε, η πρώτη πιθανή «φούσκα» αφορά τα κρυπτονομίσματα, έναν χώρο όπου η αστάθεια είναι μόνιμο χαρακτηριστικό και οι κινήσεις των επενδυτών συχνά υπερβολικές. Η δεύτερη ανησυχία αφορά την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς οι αγορές έσπευσαν να τιμολογήσουν μια μελλοντική έκρηξη παραγωγικότητας πολύ πριν υπάρξουν απτά αποτελέσματα στην πραγματική οικονομία.
Η τρίτη και σοβαρότερη προειδοποίηση αφορά το χρέος, με τον επικεφαλής του WEF να τονίζει ότι οι κυβερνήσεις δεν είχαν βρεθεί με τέτοιους όγκους δανεισμού από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Το περιβάλλον υψηλών επιτοκίων, ο επίμονος πληθωρισμός και οι εμπορικές αναταράξεις ενισχύουν τον φόβο ότι το χρέος μπορεί να εξελιχθεί σε παράγοντα αστάθειας.
Η τεχνητή νοημοσύνη ανάμεσα σε ευκαιρία και απειλή
Παρά την προειδοποίηση για υπερβολές στις αποτιμήσεις, ο Μπρέντε αναγνώρισε ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει τη δυνατότητα να φέρει τεράστιες αυξήσεις στην παραγωγικότητα. Την ίδια στιγμή όμως, μπορεί να προκαλέσει σημαντικές αναταράξεις στην αγορά εργασίας, ιδιαίτερα για τους εργαζομένους γραφείου σε μεγάλες πόλεις.
Ο ίδιος έκανε λόγο για τον κίνδυνο εμφάνισης μιας «ζώνης σκουριάς» σε περιοχές με έντονη παρουσία back offices, όπου οι λειτουργίες μπορούν να αυτοματοποιηθούν ευκολότερα. Εταιρείες όπως η Amazon και η Nestlé έχουν ήδη ανακοινώσει περικοπές προσωπικού, αξιοποιώντας τεχνολογίες που μειώνουν την ανάγκη ανθρώπινου δυναμικού σε ορισμένες διαδικασίες.
Η ιστορική εμπειρία δείχνει παραγωγικότητα – αλλά με κόστος
Παρά τους βραχυπρόθεσμους κινδύνους, ο επικεφαλής του WEF υπενθύμισε ότι οι τεχνολογικές αλλαγές ιστορικά οδηγούν σε αύξηση της συνολικής παραγωγικότητας. Και η παραγωγικότητα, όπως είπε, είναι ο βασικός παράγοντας που επιτρέπει στις οικονομίες να αυξάνουν τους μισθούς και τη συνολική ευημερία σε βάθος χρόνου.
Η μεγάλη πρόκληση των κυβερνήσεων είναι να εξισορροπήσουν τη ραγδαία μετάβαση, αξιοποιώντας την τεχνητή νοημοσύνη για ανάπτυξη αλλά χωρίς να αφήσουν πίσω ολόκληρους κλάδους εργαζομένων. Το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά και κοινωνικό, καθώς οι θέσεις εργασίας που κινδυνεύουν αποτελούν τον κορμό πολλών αστικών οικονομιών.
Σε κάθε περίπτωση, οι αγορές δείχνουν ότι εισέρχονται σε περίοδο επαναξιολόγησης. Η τεχνητή νοημοσύνη παραμένει ένας από τους πιο ελπιδοφόρους τομείς, αλλά και ένας από τους πιο εκτεθειμένους σε υπερβολές. Το χρέος, δε, αποτελεί τον μεγάλο «ελέφαντα στο δωμάτιο» για τις κυβερνήσεις. Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι για το πώς θα ισορροπήσει η παγκόσμια οικονομία ανάμεσα σε καινοτομία, ρίσκο και σταθερότητα.
