Ο πληθωρισμός κατατρώγει το εισόδημα του κόσμου
και φυσικά οι αυξήσεις μισθών ποτέ δεν φτάνουν
Δύο είναι τα βασικά θέματα της «καθημερινότητας», που -και βάσει των τελευταίων δημοσκοπήσεων- κυριαρχούν στην επικαιρότητα και φυσικά απασχολούν την κοινή γνώμη. Τα προβλήματα της ακρίβειας και της στέγης.
Η ακρίβεια βέβαια δεν απασχολεί και πλήττει μόνο την Ελλάδα. Όλος ο Δυτικός κόσμος, όπου λειτουργεί η ελεύθερη οικονομία, αντιμετωπίζει το ίδιο πρόβλημα. Όπου και να δεις τις δημοσκοπήσεις, περίπου το ίδιο θα είναι, γιατί ο πληθωρισμός κατατρώγει το εισόδημα του κόσμου και φυσικά οι αυξήσεις μισθών ποτέ δεν φτάνουν. Πολύ περισσότερο στην Ελλάδα, που λόγω των μνημονίων ξεκινήσαμε από πολύ χαμηλή βάση στις μέσες απολαβές.
Η ακρίβεια έχει τρεις βασικές οδούς, μέσω των οποίων τροφοδοτείται η καθημερινότητα του κόσμου. Το σούπερ μάρκετ, δηλαδή τα τρόφιμα, την Ενέργεια, δηλαδή τη μετακίνηση και τη θέρμανση τώρα που θα αρχίσει να χειμωνιάζει, και τη στέγαση, αν φυσικά δεν έχεις δικό σου σπίτι.
Στα σούπερ μάρκετ από την αρχή της κρίσης, δηλαδή μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, οι τιμές στο καλάθι έχουν ακριβύνει 30%-40%, τους τελευταίους μήνες έχει σταματήσει ο καλπασμός, αλλά η ακρίβεια είναι ολοφάνερη. Μέτρα διοικητικής επιβολής και περιορισμού των αυξήσεων διεθνώς δεν υπάρχουν, δοκιμάζονται μοντέλα τύπου το «καλάθι της νοικοκυράς», ψελλίζονται κάτι ιδέες του τύπου να ρίξουμε τον ΦΠΑ στις πατάτες, στο ρύζι, αλλά αποτέλεσμα δεν υπάρχει.
Πάντως, το θετικό είναι ότι κάπου εδώ σταθεροποιούνται οι τιμές στα τρόφιμα, αλλά, όταν την τελευταία πενταετία οι μισθοί με το «ράφι» απέχουν 20%-30%, το πρόβλημα είναι υπαρκτό και οδυνηρό.
Τα πράγματα στην Ενέργεια είναι πιο αντιμετωπίσιμα, αφού όταν οι τιμές ξέφυγαν, η κυβέρνηση τις επιδότησε με αποτελεσματικότητα το 2023. Είχαμε και εκλογές τότε… Σήμερα οι τιμές χονδρικής πώλησης ρεύματος, που δεν καθορίζονται από την Ελλάδα, αλλά βελτιώθηκαν λόγω των ανεμογεννητριών και των ηλιακών πάνελ που λειτουργούν στη χώρα και αθροίζονται στο διεθνές σύστημα καθορισμού τιμών, είναι σχετικά καλές. Δεν είναι το ίδιο χαμηλές οι τιμές λιανικής πώλησης, αλλά ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχει προειδοποιήσει τους παρόχους Ενέργειας ότι αν δεν τις ρίξουν, θα παρέμβει το κράτος.
Το κρίσιμο και πλέον δυσεπίλυτο πρόβλημα είναι η στέγαση. Όταν ένας νέος εργαζόμενος, ένας φοιτητής ή μια οικογένεια θέλουν από 40% ως 50% των μηνιαίων απολαβών τους για να καλύψουν το νοίκι κυρίως στην Αθήνα, αλλά και στις υπόλοιπες μεγαλουπόλεις, το οικονομικό πρόβλημα είναι πολύ σοβαρό. Γιατί κόβεται ο μισθός στη μέση μόνο για τη διαμονή, και μάλιστα συνήθως για πολύ παλιά σπίτια.
Σε αυτό το κομμάτι της στέγης δεν χωράνε μικροπαρεμβάσεις από το κράτος, γιατί απλούστατα τις τιμές των οικιών τις καθορίζουν η ελεύθερη αγορά, η ζήτηση και η προσφορά. Άρα χρειάζεται μόνο ριζική αντιμετώπιση και αυτή όσον αφορά το κράτος είναι επίσης μία και μοναδική, με δεδομένο ότι τα σπίτια των servicers δεν φαίνεται να μπορούν να βγουν στην αγορά με πιο γρήγορους ρυθμούς. Ούτε και το επιδιώκουν, απ’ ό,τι φαίνεται, γιατί είναι μια χαρά βολεμένοι και κερδοφόροι.
Η λύση είναι ενδεχομένως μόνο μία: Το κράτος με διαδικασίες-εξπρές να δώσει δημόσια γη και εγγυήσεις στους κατασκευαστές, ώστε αυτοί με τη σειρά τους να χτίσουν και να νοικιάζουν ή να πωλούν σε προκαθορισμένες -από το κράτος- τιμές (ενοικίων ή πώλησης) σπίτια. Η ιδέα δεν είναι θεωρητική, έχει συζητηθεί και φυσικά δεν είναι η πρώτη φορά στην ιστορία που τα κράτη επιχειρούν μεγάλης κλίμακας στεγαστικά σχέδια και παρεμβάσεις – παλαιότερα εργατικές κατοικίες, τώρα βέβαια με σύγχρονους όρους και προδιαγραφές, αλλά και πολύ περισσότερα εργαλεία χρηματοδότησης (Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων κ.λπ.). Στη Βρετανία, οι κατασκευαστές που παίρνουν άδεια για να χτίσουν υποχρεούνται μαζί με τα μεγάλα και ακριβά housing projects να χτίσουν κι ένα 20% φθηνές κατοικίες, προκειμένου να συμβάλουν στο ιδιαίτερα μεγάλο ζήτημα που υπάρχει κι εκεί.
Και για να πούμε την αλήθεια, η κυβέρνηση άρχισε να εφαρμόζει τώρα σχέδιο ανέγερσης σπιτιών σε πρώην στρατόπεδα ή αλλού, αλλά από μόνο του αυτό δεν φτάνει. Χρειάζεται επέκταση εφαρμογής του σχεδίου και τολμηρές ιδέες, για να δοθεί κάποια λύση στο μεγάλο πρόβλημα της στέγασης. Η κυβέρνηση ας το τολμήσει.
του Φώτη Σιούμπουρα
