Σου έχει τύχει αμέτρητες φορές: κάποιος δίπλα σου χασμουριέται και, πριν καν το συνειδητοποιήσεις, κάνεις ακριβώς το ίδιο. Δεν νιώθεις απαραίτητα κουρασμένος ούτε βαριεστημένος, όμως το χασμουρητό… μεταδόθηκε. Το εντυπωσιακό είναι πως αυτό το τόσο απλό και καθημερινό φαινόμενο έχει απασχολήσει σοβαρά τους επιστήμονες. Και ναι, υπάρχει εξήγηση.
Το φαινόμενο του «κολλητικού» χασμουρητού
Το χασμουρητό που εξαπλώνεται από άνθρωπο σε άνθρωπο ονομάζεται μεταδοτικό χασμουρητό. Δεν συνδέεται άμεσα με την ανάγκη για ύπνο ή με έλλειψη οξυγόνου, όπως πιστευόταν παλιότερα. Αντίθετα, φαίνεται πως σχετίζεται με τον τρόπο που ο εγκέφαλός μας παρατηρεί και μιμείται τις πράξεις των άλλων.
Οι νευρώνες που ευθύνονται για τη μίμηση
Στον εγκέφαλο υπάρχουν οι λεγόμενοι νευρώνες-καθρέφτες. Είναι κύτταρα που ενεργοποιούνται τόσο όταν κάνουμε μια πράξη όσο και όταν βλέπουμε κάποιον άλλον να την κάνει. Έτσι, όταν παρατηρείς κάποιον να χασμουριέται, αυτοί οι νευρώνες «ανάβουν» και ο εγκέφαλος αντιδρά σαν να το κάνεις εσύ ο ίδιος. Το αποτέλεσμα είναι το γνωστό, σχεδόν ακούσιο, χασμουρητό.
Η σύνδεση με την ενσυναίσθηση
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα είναι ότι το μεταδοτικό χασμουρητό σχετίζεται με την κοινωνική και συναισθηματική εγγύτητα. Έρευνες δείχνουν ότι είναι πιο πιθανό να χασμουρηθούμε όταν το κάνει κάποιος που γνωρίζουμε καλά ή με τον οποίο νιώθουμε οικειότητα. Όσο πιο στενός ο δεσμός, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα να «κολλήσουμε». Γι’ αυτό και οι επιστήμονες θεωρούν ότι το φαινόμενο συνδέεται με την ενσυναίσθηση.
Γιατί δεν συμβαίνει πάντα
Δεν αντιδρούν όλοι με τον ίδιο τρόπο. Παράγοντες όπως η προσοχή, η ψυχική κατάσταση ή ακόμη και το περιβάλλον μπορούν να επηρεάσουν την αντίδραση. Αν είσαι πολύ συγκεντρωμένος ή αγχωμένος, μπορεί να μη χασμουρηθείς καθόλου, ακόμη κι αν το κάνει κάποιος δίπλα σου. Το φαινόμενο δεν είναι αυτόματο· επηρεάζεται από πολλές μεταβλητές.
Τι μας αποκαλύπτει τελικά το χασμουρητό
Το ότι χασμουριόμαστε όταν το κάνει κάποιος άλλος δείχνει πόσο κοινωνικά όντα είμαστε και πόσο συγχρονισμένα λειτουργούμε. Ο εγκέφαλος παρατηρεί, συνδέεται και ανταποκρίνεται, ακόμη και σε μικρές, φαινομενικά ασήμαντες κινήσεις. Ένα απλό χασμουρητό γίνεται έτσι ένα μικρό παράθυρο στον τρόπο που σχετιζόμαστε με τους γύρω μας.
Και κάτι τελευταίο: αν έπιασες τον εαυτό σου να χασμουριέται όσο διάβαζες αυτό το κείμενο, μόλις επιβεβαίωσες στην πράξη όσα περιγράφει η επιστήμη.
