Επιστολή που αναδεικνύει την ιερή παρακαταθήκη του Αθανάσιου Διάκου δημοσιεύει σήμερα η εφημερίδα «Ρolitical». Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Κώστα Ζαφειρίου το κειμήλιο, που θησαυρίζεται στο Ιστορικό Αρχείο της Εκκλησίας της Ελλάδος, φέρει υπογραφή «γραμμένη με αίμα», όπως υπογράμμισε ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος, και δεν πρόκειται για ένα απλό έγγραφο αλλά για μια πολεμική ιαχή, χαραγμένη ανεξίτηλα με το μελάνι της απόλυτης αυτοθυσίας.
Η επιστολή του Αθανάσιου Διάκου με ημερομηνία 28 Μαρτίου 1821, γραμμένη μόλις 27 μέρες πριν από τον μαρτυρικό θάνατό του, αποτελεί ανεκτίμητο θησαυρό, ένα πολύτιμο κληροδότημα.
Ιερώνυμος: «Δεν διαγράφεται»
Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος, παρουσιάζοντας το μεγάλο έργο της ψηφιοποίησης του Ιστορικού Αρχείου (2015), έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην επιστολή του Αθανάσιου Διάκου, λέγοντας το εξής χαρακτηριστικό: «Η υπογραφή του Διάκου είναι γραμμένη με αίμα…».
Ο μακαριότατος φανερά συγκινημένος, αναφερόμενος στο περιεχόμενο της επιστολής, τόνισε: «Είναι μήνυμα του Αθανάσιου Διάκου προς τους Ραχωβίτες, προς τους κατοίκους της Αράχωβας: Ακούτε, θα γίνει επιδρομή για να ελευθερωθεί η πόλις της Λιβαδειάς. Να μαζευτείτε στο Μοναστήρι της Λυκούρεσι, ή μπορεί να λέει άλλο μοναστήρι, που να φέρετε άλογα ταχυδρομικά, να φέρετε κουρσούμια, βόλια, ψωμί να στείλουν τα μοναστήρια, κρασί να στείλουν τα μοναστήρια, όλα, για να φάνε τα παλληκάρια και να πάμε στον πόλεμο».
Και ο Αρχιεπίσκοπος, στέλνοντας μήνυμα προς κάποιους αμφισβητίες, συμπλήρωσε με έμφαση: «Δεν θα ’ρθη τώρα ένας άλλος ιστορικός, όταν έχουμε αυτά τα πράγματα, όσο και αν έχει κάνει μετεκπαίδευση στην Αμερική, στη Γερμανία, οπουδήποτε, να πει αυτά, μάλλον είναι μυθολογικά, φανταστικά, κάποιοι τα φαντάστηκαν και τα γράψανε. Όχι. Η υπογραφή του Διάκου αυτή είναι γραμμένη με αίμα από κάτω. Δεν διαγράφεται».
Αποδέκτης της φλογερής επιστολής ήταν η Κάτω Μονή της Παναγίας Ξενιάς (παλαιότερα Παναγίας Κισσιώτισσας) που βρίσκεται στις ανατολικές παρυφές του όρους Όθρυς κοντά στον Αλμυρό. Το περιεχόμενό της μαρτυρά πως ο ήρωας της Παλιγγενεσίας έβλεπε την Επανάσταση ως ιερή αποστολή. Εμπνευσμένος από το πάθος για Ελευθερία οπλαρχηγός, ζητά τη συνδρομή του ιστορικού μοναστηριού, μετατρέποντας το ράσο σε σημαία της Επανάστασης. Είναι η στιγμή που ο πρώην διάκονος απεκδύεται την ησυχία για να αγκαλιάσει το πεπρωμένο του.
Ενώνει Ορθοδοξία και ελευθερία
Πολλοί χαρακτηρίζουν την επιστολή «βιογραφία της ελευθερίας». Ο Αθανάσιος Διάκος μέσα από αυτήν ενσαρκώνει την απόλυτη ταύτιση της Ορθοδοξίας με τον αγώνα για την ελευθερία.
Άλλωστε, ο Αθανάσιος Διάκος ξεκίνησε ως μοναχός, διακονώντας το μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου στην Αρτοτίνα Φωκίδας και δεν αποποιήθηκε ποτέ την εκκλησιαστική του ταυτότητα. Έχοντας μυηθεί στη Φιλική Εταιρεία από το 1818, απευθύνθηκε στους μοναχούς της Ιεράς Μονής Παναγίας Κάτω Ξενιάς, ζητώντας την πνευματική και υλική τους στήριξη για τον Αγώνα.
Η ημερομηνία της επιστολής (28 Μαρτίου 1821) συμπίπτει με την περίοδο που ο ήρωας προετοίμαζε την απελευθέρωση της Λιβαδειάς, λίγο πριν από τη θρυλική Μάχη της Αλαμάνας και τον μαρτυρικό του θάνατο στις 24 Απριλίου.
Έγραφε λοιπόν αυτός ο ομολογητής της Πίστης: «Αἰδεσιμώτατε Άγιε πρωτόπαπα καὶ παπᾶ Δημήτρι εὐλαβῶς προσκυνῶ, καὶ ἀγαπητοί μου Γεωργάκη Σηδερᾶ καὶ Γιάννη Αλεξανδρῆ, Σᾶς φανερόνω λαμβάνοντας τὸ παρόν μου ἀμέσως νὰ σηκοθῆτε νὰ μαζόξετε ὅλους τοὺς ῥαγιάδες νὰ μοῦ τοὺς ξημερόσετε Τρίτη πουρνὸ εἰς Λυκούρασιν ὁποῦ θὰ ἔλθετε ὅλοι :200: διακόσι ὀνομάτοι καὶ τῆς ὥρας μαζὺ μὲ τὰ ἅρματά σας νὰ πάρετε καὶ :10: φορτώματα ψωμὶ καὶ κρασὶ καὶ ἐλιὲς καὶ ὅλον τὸν τζημπχανὲν ὁποῦ ἔχετε μπαρούτην καὶ κουρσούμια καὶ νὰ μοῦ φέρετε καὶ :6: ἕξη ἄλογα καλὰ μεζηλιάρικα καὶ ἔτζη νὰ μοῦ ἀκολουθήσετε ἐξ ἀποστάσεως. ὑγιαίνετε.
Ο ἀγαπητός σας ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΔΙΑΚΟΣ 1821 Μαρτίου 28 κάπερνα Τοῖς ἀγαπητοῖς ῥαχωβῆτες εἰς ῥάχοβον Γιάννη Αλεξανδρῆ καὶ Πατέρα Γεωργάκη ἀτοί σας νὰ πάρετε τοὺς ἀνθρώπους ἐν τῷ ἅμα καὶ νὰ μοῦ εὑρεθῆτε ἐδῶ».
Ο «μάρτυρας κληρικός»
Έναν μήνα μετά στην Αλαμάνα η υπογραφή του θα σφραγιστεί με αίμα, όπως παρατήρησε ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος. Η επιστολή αυτή αποτελεί το πνευματικό του διαβατήριο προς την Αθανασία, αποδεικνύοντας πως ο μαρτυρικός του θάνατος δεν ήταν τυχαίος αλλά μια συνειδητή επιλογή για την ελευθερία της Ρούμελης.
Για τον λαό ο Διάκος παρέμεινε ο «μάρτυρας κληρικός» που πρόσφερε τη ζωή του ως θεία λειτουργία στον βωμό της πατρίδας. Έδωσε το αίμα του για του Χριστού την πίστη την Αγία και της Πατρίδος την Ελευθερία.
