Έναν από τους πλέον θρυλικούς χαμένους θησαυρούς της Ευρώπης αποκάλυψαν οι απόγονοι των Αψβούργων: το διαμάντι των 137 καρατίων, σε σχήμα αχλαδιού και με χαρακτηριστική κίτρινη λάμψη, το οποίο επί έναν αιώνα θεωρούνταν εξαφανισμένο.
Το ιστορικό πολύτιμο πετράδι, που κάποτε ανήκε στους Μεδίκους και αργότερα στην αυτοκρατορική οικογένεια της Αυστροουγγαρίας, φυλάσσεται τελικά εδώ και δεκαετίες… στον Καναδά.
Η αποκάλυψη έγινε όταν τρεις συγγενείς της δυναστείας κάλεσαν δημοσιογράφους των New York Times σε τράπεζα του Καναδά, για να επιθεωρήσουν το διαμάντι και τα υπόλοιπα κοσμήματα της οικογένειας. Μέσα σε μια φθαρμένη, μικρή βαλίτσα, τυλιγμένα με κιτρινισμένο χαρτί, παρέμεναν ατόφια τα κοσμήματα που οι Αψβούργοι είχαν διασώσει από την κατάρρευση της αυτοκρατορίας τους.
Ο Karl von Habsburg-Lothringen, εγγονός του τελευταίου αυτοκράτορα, Κάρολου Α’, εξήγησε ότι ο λόγος που δεν μιλούσαν ποτέ για το διαμάντι ήταν η επιθυμία της αυτοκράτειρας Ζίτας. Εκείνη είχε αποκαλύψει την τοποθεσία του μόνο στους δύο γιους της, Ρόμπερτ και Ροντόλφο, ζητώντας τους να το διατηρήσουν μυστικό για 100 χρόνια από τον θάνατο του Καρόλου το 1922. Οι δύο άνδρες μετέφεραν αργότερα την πληροφορία στους δικούς τους γιους, ανάμεσά τους και στους δύο ξαδέλφους του Karl, που μόλις πρόσφατα ενημέρωσαν και τον ίδιο.
Η μικρή βαλίτσα
Η οικογένεια ζούσε με το βάρος της μυστικότητας. Κάθε φορά που κάποιος ρωτούσε για το θρυλικό διαμάντι, ακολουθούσε σιωπή. «Όσο λιγότεροι γνωρίζουν γι’ αυτό, τόσο μεγαλύτερη η ασφάλεια», λέει ο von Habsburg-Lothringen. Και πράγματι, για δεκαετίες υπήρχε η πεποίθηση πως το διαμάντι είχε κλαπεί ή είχε κοπεί ξανά. Ακόμη και ταινίες ή μυθιστορήματα, όπως το «The Imperfects», ενέπνευσαν την πλοκή τους από την υποτιθέμενη εξαφάνισή του.
Η πραγματικότητα ήταν πολύ πιο απλή: μετά τη φυγή της οικογένειας από την Αυστρία στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η μικρή βαλίτσα με τα κοσμήματα κατέληξε σε θυρίδα καναδικής τράπεζας, από όπου δεν μετακινήθηκε ποτέ ξανά.
Η αποκάλυψη της βαλίτσας ήταν συγκινητική για τους απογόνους της δυναστείας, που ζουν σήμερα στην Ευρώπη. Για πρώτη φορά είδαν από κοντά τους θησαυρούς των προγόνων τους. Το μεγάλο διαμάντι ήταν τυλιγμένο ξεχωριστά, μακριά από τα υπόλοιπα αντικείμενα. Ο Christoph Kochert, από παλιά οικογένεια κοσμηματοπωλών της αυτοκρατορικής αυλής της Αυστρίας, επιβεβαίωσε με προσεκτική εξέταση την αυθεντικότητά του. «Το κόψιμο ταιριάζει σχεδόν απόλυτα με τις ιστορικές απεικονίσεις», είπε.
Το διαμάντι έχει πίσω του μια πορεία που αγγίζει τη μυθολογία. Από τους Μεδίκους της Φλωρεντίας πέρασε στους Αψβούργους, κοσμώντας μάλιστα το στέμμα του Φραγκίσκου Στέφανου στη στέψη του ως αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας το 1745. Άλλωστε, από το 1440 έως το 1806 — με μόνη εξαίρεση το διάστημα 1742-45 — όλοι οι αυτοκράτορες της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας προέρχονταν από τον οίκο των Αψβούργων. «Οι Αψβούργοι είναι η μεγαλύτερη δυναστεία της σύγχρονης ιστορίας», επισημαίνει ο ιστορικός Ρίτσαρντ Μπάσετ.
Διαμάντι και οικογένεια κοινή πορεία
Το δραματικό ταξίδι του διαμαντιού ακολουθεί την ίδια πορεία με εκείνη της οικογένειας. Μετά την πτώση της αυτοκρατορίας, ο Κάρολος Α’ το μετέφερε στην Ελβετία το 1918 για να το προστατέψει. Με τον θάνατό του από πνευμονία στη Μαδέρα, η Ζίτα και τα παιδιά τους μετακινήθηκαν πρώτα στην Ισπανία και έπειτα στο Βέλγιο. Το 1938, όταν οι Ναζί προσάρτησαν την Αυστρία, ο γιος της αντιτάχθηκε ανοιχτά στο ναζιστικό καθεστώς και πρόσφερε τις υπηρεσίες του στην Αυστριακή Δημοκρατία. Το 1940, η οικογένεια κατέφυγε στις ΗΠΑ, με τη Ζίτα να μεταφέρει τα κοσμήματα στη γνωστή πλέον μικρή βαλίτσα. Τελικά εγκαταστάθηκαν στον Καναδά, στην επαρχία του Κεμπέκ, όπου η αυτοκράτειρα βρήκε ηρεμία. «Επιτέλους μπορούσε να αναπνεύσει», λέει ο von Habsburg-Lothringen.
Τώρα, με το μυστικό των 100 ετών να έχει εκπληρωθεί, οι απόγονοι θέλουν το διαμάντι να γίνει μέρος καναδικού καταπιστεύματος και να εκτίθεται κατά καιρούς στο κοινό. «Για να μπορούν οι άνθρωποι να δουν αυτά τα κομμάτια», όπως λέει ο Karl von Habsburg-Lothringen. Ένα πολύτιμο πετράδι που επέζησε αυτοκρατοριών, πολέμων και εξορίας και τελικά βγήκε ξανά στο φως.
