Σε μία από τις σημαντικότερες θεσμικές παρεμβάσεις της τελευταίας δεκαετίας προχωρά το υπουργείο Δικαιοσύνης, αναθεωρώντας πλήρως το Κληρονομικό Δίκαιο.
του Χρήστου Μυτιλινιού
Το νέο πλαίσιο αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τους επόμενους μήνες, να ψηφιστεί έως τα τέλη του 2025 και να τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2026.
Η μεταρρύθμιση φιλοδοξεί να βάλει τέλος σε χρόνιες αδικίες, να προστατεύσει ουσιαστικά τους κληρονόμους και να εισαγάγει ένα σύγχρονο, δίκαιο και διαφανές σύστημα διαχείρισης περιουσιών και χρεών.
Τέλος στην ευθύνη των κληρονόμων για τα χρέη
Η πιο κομβική αλλαγή αφορά την πλήρη απαλλαγή των κληρονόμων από προσωπική ευθύνη για τα χρέη του θανόντος. Οι οφειλές θα εξοφλούνται αποκλειστικά από την κληρονομιαία περιουσία. Εάν τα χρέη υπερβαίνουν την αξία της, το υπόλοιπο θα διαγράφεται αυτόματα, χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση για τους δικαιούχους.
Θεσπίζεται διαφανής και αυτοματοποιημένος μηχανισμός εκκαθάρισης, που θα ολοκληρώνει τη διαδικασία χωρίς δικαστική εμπλοκή. Οι πιστωτές και το Δημόσιο θα αποζημιώνονται μόνο από το ενεργητικό της περιουσίας, ενώ οι κληρονόμοι θα συμμετέχουν ενεργά στη διαχείριση.
Νέοι κανόνες για διαθήκες και μητρώο
Το νομοσχέδιο εισάγει αυστηρότερους κανόνες για τις ιδιόγραφες διαθήκες, με στόχο τη διαφάνεια και την αποτροπή καταχρήσεων.
Προβλέπεται υποχρεωτική γραφολογική πραγματογνωμοσύνη πριν από την επικύρωση κάθε ιδιόγραφης διαθήκης και εξετάζεται η δημιουργία ηλεκτρονικού μητρώου διαθηκών, υπό κρατική εποπτεία, ώστε να μπαίνει τέλος στις “χαμένες” ή αμφισβητούμενες διαθήκες.
Κληρονομικά δικαιώματα και για συντρόφους εκτός γάμου
Για πρώτη φορά, δικαίωμα κληρονομικής διαδοχής αποκτούν και οι εκτός γάμου σύντροφοι, εφόσον υπάρχει σύμφωνο συμβίωσης ή αποδεδειγμένη μακροχρόνια σχέση.
Η ρύθμιση ευθυγραμμίζει την Ελλάδα με τις ευρωπαϊκές πρακτικές ισότητας, καλύπτοντας ένα θεσμικό κενό δεκαετιών.
Απλούστευση της νόμιμης μοίρας και ψηφιακή εποχή
Αλλαγές προωθούνται και στη νόμιμη μοίρα, δηλαδή το υποχρεωτικό μερίδιο που λαμβάνουν τα τέκνα και ο/η σύζυγος. Το υπουργείο εξετάζει αύξηση ποσοστών και απλούστευση των διαδικασιών για να περιοριστούν οι διαμάχες.
Η μεταρρύθμιση συνοδεύεται από ψηφιακά εργαλεία: πιστοποιητικά μέσω gov.gr, ψηφιακή ταυτοποίηση και πλήρης διεκπεραίωση δηλώσεων αποδοχής ή αποποίησης διαδικτυακά, μειώνοντας κόστος, χρόνο και γραφειοκρατία.
Ένα δίκαιο και διαφανές σύστημα
Στόχος του νέου Κληρονομικού Δικαίου είναι να προστατεύσει τους πολίτες, να εξορθολογίσει τις διαδικασίες και να δημιουργήσει ένα πλαίσιο που θα αντέχει στον χρόνο, βάζοντας τέλος σε ατέρμονες δικαστικές διαμάχες και οικονομικά αδιέξοδα για τις οικογένειες.
