Όταν κάποιος αποφασίσει να ξεκινήσει τη διαδικασία μιας κληρονομιάς, το πρώτο βήμα που πρέπει να διευθετήσει είναι να κατανοήσει ποια δήλωση απαιτείται και από ποια πλατφόρμα θα υποβληθεί: αν δηλαδή θα χρησιμοποιήσει το myPROPERTY ή τη ΔΟΥ.
Η ΑΑΔΕ έχει συγκεντρώσει έναν αναλυτικό οδηγό με 86 σημεία, που καλύπτουν όλα τα απαραίτητα βήματα που χρειάζεται να γνωρίζει ο κληρονόμος πριν από την υποβολή της δήλωσής του. Σε αυτόν τον οδηγό περιλαμβάνονται πληροφορίες για τον αυτόματο υπολογισμό εκκαθάρισης, τις διαδικασίες ελέγχου από υπαλλήλους, καθώς και τις επιπτώσεις τυχόν λαθών στους κωδικούς ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ.
Η υπηρεσία που είναι αρμόδια για την υπόθεση είναι η τελευταία δηλωμένη κατοικία του αποβιώσαντος. Για τους κατοίκους Αττικής και Θεσσαλονίκης, η διαδικασία αναλαμβάνεται από το τοπικό ΚΕΦΟΚ.
Για τις περιπτώσεις όπου υπάρχουν καθαρές υποθέσεις, όπως κινητά και ακίνητα εντός αντικειμενικής αξίας, η υποβολή γίνεται απευθείας μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY. Αυτό μπορεί να γίνει είτε από τον κληρονόμο είτε από τον συμβολαιογράφο, εφόσον υπάρχει πράξη αποδοχής. Η αυτοματοποιημένη εκκαθάριση διενεργείται με την υποβολή, και ο κληρονόμος λαμβάνει άμεσα την πράξη προσδιορισμού φόρου και την ταυτότητα οφειλής.
Η πλατφόρμα myPROPERTY προσφέρει τη δυνατότητα προσωρινής αποθήκευσης, ελέγχου, αναζήτησης προηγούμενων δηλώσεων και εκτύπωσης κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Κάθε δήλωση σχετίζεται με έναν κληρονόμο και έναν κληρονομούμενο, καθώς και με μία αίτια κτήσης. Σε περιπτώσεις που υπάρχει διαθήκη και εξ αδιαθέτου κληρονομιά, απαιτούνται δύο ξεχωριστές δηλώσεις.
Αξιοσημείωτο είναι ότι, με την εισαγωγή του ΑΤΑΚ, εμφανίζονται αυτομάτως τα στοιχεία του ΕΝΦΙΑ. Σε περίπτωση λάθους, η διόρθωση μπορεί να γίνει μόνο μέσω της ΔΟΥ. Εάν δεν υπάρχει ΑΤΑΚ ή τα ακίνητα έχουν αλλάξει κατάσταση εντός του έτους, η επιλογή «Χωρίς ΑΤΑΚ» πρέπει να συνοδεύεται από λεπτομερή περιγραφή. Για τις περιοχές που διαθέτουν ΚΑΕΚ, η καταχώριση του κωδικού είναι υποχρεωτική, και τυχόν λάθος μπορεί να προκαλέσει προειδοποιήσεις που εμποδίζουν την ολοκλήρωση της δήλωσης.
Η διαδικασία για την απαλλαγή από τον φόρο πρώτης κατοικίας απαιτεί προσοχή στην ομαδοποίηση των ακινήτων. Όλα τα ακίνητα, όπως η κύρια κατοικία, αποθήκες και θέσεις στάθμευσης, θα πρέπει να δηλωθούν ως ένα ενιαίο σύνολο, προκειμένου να εφαρμοστούν οι απαλλαγές επιφάνειας. Εάν ο κληρονόμος έχει προηγούμενα λάβει απαλλαγή και αυτή έχει αρθεί, θα πρέπει να δηλώσει την αλλαγή επιλέγοντας την αντίστοιχη επιλογή.
Για τις πιο περίπλοκες υποθέσεις, όπως ακίνητα εκτός αντικειμενικής αξίας ή κινητά που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για δόσεις, η υποβολή γίνεται μέσω της ΔΟΥ. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, η εκκαθάριση δεν πραγματοποιείται αυτόματα, αλλά απαιτεί έλεγχο από υπάλληλο. Εάν η διαδικασία ξεκινήσει από την ΔΟΥ, όλες οι μετέπειτα τροποποιήσεις πρέπει να γίνουν από την ίδια υπηρεσία.
Ο συμβολαιογράφος έχει τη δυνατότητα να συμπληρώσει ηλεκτρονικά τη δήλωση μόνον εάν πρόκειται να συνταχθεί πράξη αποδοχής. Στην περίπτωση αυτή, μπορεί να αποθηκεύσει προσωρινά, να επεξεργαστεί και να στείλει τη δήλωση στον κληρονόμο για αποδοχή. Μετά την αποδοχή, η εκ των υστέρων διαχείριση περιορίζεται στην επισύναψη των απαιτούμενων δικαιολογητικών και στην καταχώριση του συμβολαίου.
Οι τροποποιητικές δηλώσεις λειτουργούν ως νέα έκδοση της αρχικής δήλωσης. Περιλαμβάνουν όλα τα στοιχεία, σωστά και λανθασμένα, και ενημερώνονται μόνο οι αλλαγές που έχουν γίνει. Σε περίπτωση που η τροποποιητική δήλωση οδηγήσει σε διαφορετικό ποσό φόρου, βεβαιώνεται αποκλειστικά η διαφορά.
Ο φόρος κληρονομιάς μπορεί να καταβληθεί σε έως 12 διμηνιαίες δόσεις (ή 24 αν πρόκειται για ανηλίκους) με ελάχιστο ποσό 500 ευρώ ανά δόση. Για εφάπαξ εξόφληση κατά την πρώτη προθεσμία, παρέχεται έκπτωση 5%. Ειδικά για τις δηλώσεις που αφορούν μόνο κινητά, εφόσον δεν διασφαλίζεται η πληρωμή σε δόσεις, ο φόρος πρέπει να καταβληθεί εντός τριών εργάσιμων ημερών, αλλιώς η υπόθεση θα εξεταστεί από τη ΔΟΥ με απαιτούμενη εγγυητική επιστολή. Οι πληρωμές μπορούν να γίνουν ηλεκτρονικά μέσω web banking, χρεωστικής κάρτας ή IRIS, αλλά όχι μέσω πιστωτικής κάρτας.
Ο κληρονόμος ενημερώνεται μέσω του myAADE για την αποδοχή ή απόρριψη της δήλωσης, καθώς και για τις προθεσμίες πληρωμής του φόρου. Επιπλέον, έχει τη δυνατότητα να εκτυπώσει τη δήλωση, την πράξη προσδιορισμού και την ταυτότητα οφειλής, χωρίς να χρειάζεται να επισκεφθεί τη ΔΟΥ.
