Αυτό που επί δεκαετίες συζητούνταν ως απειλή στα Στενά του Ορμούζ έχει μετατραπεί τώρα σε πράξη. Με τη ναυσιπλοΐα να έχει πρακτικά σταματήσει, μετά την ανακοίνωση των ιρανικών δυνάμεων ότι θα χτυπούν κάθε εμπορικό πλοίο που επιχειρεί να τα διασχίσει, ο πλανήτης μετρά ήδη μείον εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα, ακυρωμένες διελεύσεις, λιμάνια χτυπημένα και τεράστιες ποσότητες LNG μπλοκαρισμένες.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Γιώργου Σ. Σκορδίλη για την εδημερίδα «Political», πριν από την κρίση, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ -ποσότητα που αντιστοιχούσε στο περίπου 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης υγρών καυσίμων. Παράλληλα, περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG διερχόταν και αυτό από εκεί.
Δεν επαρκούν οι εναλλακτικές υποδομές
Οι εναλλακτικές υποδομές δεν επαρκούν να καλύψουν το κενό. Οι αγωγοί East-West και Habshan-Fujairah έχουν συνολική επιπλέον δυναμικότητα μόλις 6-8 εκατ. βαρελιών ημερησίως, το ένα τρίτο δηλαδή των ποσοτήτων που εξυπηρετούσε το Ορμούζ πριν από την κρίση.
Η αντίδραση της αγοράς ήταν άμεση. Η τιμή του μπρεντ διαπραγματεύθηκε στην περιοχή $80-85/βαρέλι, με ημερήσιες αυξήσεις 6%-9% στα πρώτα στάδια της κρίσης. Το γεωπολιτικό risk premium προσθέτει $8-12/βαρέλι στην τρέχουσα τιμή.
Οι βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτες σε Ευρώπη και Ασία υποχώρησαν 2%-4% μέσα σε λίγες συνεδριάσεις, με ενεργειακές και μεταφορικές μετοχές να εμφανίζουν υψηλή μεταβλητότητα και ο δείκτης VIX -το βαρόμετρο φόβου των αγορών- ενισχύθηκε, με χρυσό και δολάριο να καταγράφουν σημαντικές εισροές ως ασφαλή καταφύγια.
Κατάρρευση της κίνησης των πλοίων
Η κίνηση πλοίων στη στενή ναυτική λωρίδα των Στενών πλάτους 39 χιλιομέτρων έχει καταρρεύσει. Περισσότερα από 150 εμπορικά πλοία -δεξαμενόπλοια, LNG carriers και φορτηγά πλοία- έχουν ακινητοποιηθεί ή καθυστερήσει, καθώς οι ιδιοκτήτες τους αποφεύγουν να αντιμετωπίσουν τις απειλές και τα υψηλά war-risk ασφάλιστρα.
Περίπου 100 containerships, σχεδόν 10% του παγκόσμιου ενεργού στόλου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, έχουν αλλάξει διαδρομή ή έχουν καθυστερήσει ή βρίσκονται σε αναμονή εκτός κόλπου.
Τουλάχιστον τέσσερα δεξαμενόπλοια έχουν χτυπηθεί από projectiles ή drones στην περιοχή και ευρύτερα στον Περσικό Κόλπο.
Η κρίση δεν περιορίζεται στα πλοία. Το λιμάνι του Duqm στο Ομάν έχει δεχθεί επίθεση από drones με τραυματισμό εργάτη, ενώ υποδομές καυσίμων έχουν βρεθεί στο στόχαστρο, εν μέρει λόγω της στρατηγικής σημασίας του ως μεταφορικού κόμβου για προϊόντα ενέργειας.
Εξάλλου άλλες πηγές αναφέρουν ότι είχαν σημειωθεί διακοπές λειτουργίας σε εγκαταστάσεις παραγωγής πετρελαίου και αερίου σε χώρες της περιοχής κατά την κρίση -γεγονός που έχει επιβαρύνει περαιτέρω τους δείκτες ενεργειακής προσφοράς.
Ο αντίκτυπος στην πραγματική οικονομία
Τα ψηφιακά ταμπλό των αγορών και οι χάρτες ναυτιλίας δείχνουν ήδη καθαρά ότι η κρίση στο Ορμούζ βγαίνει από τα γεωπολιτικά ανακοινωθέντα και περνά στους λογαριασμούς των οικονομιών.
Συγκεκριμένα, η συρρίκνωση των ροών ενέργειας επιβαρύνει άμεσα τα εμπορικά ισοζύγια καθαρών εισαγωγέων ενέργειας. Η αυξημένη τιμή πετρελαίου και LNG μεταφέρεται στα καύσιμα, τις μεταφορές, τη βιομηχανία και τελικά στις τιμές αγαθών, ενώ η αύξηση του ενεργειακού κόστους λειτουργεί ως επιταχυντής πληθωριστικών πιέσεων σε οικονομίες που ήδη βρίσκονται υπό πίεση.
Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα γεωγραφικό πέρασμα. Είναι η αρτηρία μέσω της οποίας περνούσε καθημερινά ένα στα πέντε βαρέλια ενέργειας που καταναλώνει ο πλανήτης, μαζί με τεράστιες ποσότητες LNG και κρίσιμα φορτία. Με τη ροή αυτή να έχει πρακτικά διακοπεί, τα νέα δεδομένα βρίσκονται ήδη ενσωματωμένα σε τιμές ενέργειας, ναυτιλιακά κόστη, χρηματιστηριακούς δείκτες, λιμάνια υπό απειλή και τουριστικές ακυρώσεις. Η κρίση πέρασε πλέον από το «ενδεχόμενο» στην πράξη και οι αριθμοί δείχνουν ότι αυτή η πραγματικότητα δεν πρόκειται να εξαφανιστεί σύντομα.
