Δεν χρειάζονται πια σκοτεινά στενά και υπόγεια διαμερίσματα. Η νέα ροζ βιομηχανία δρα με WiFi, φίλτρα και hashtags. Εκεί όπου όλα μοιάζουν λαμπερά και ελεγχόμενα, πίσω από φωτογραφίες με χαμόγελα και υποσχέσεις για «ιδιωτική επικοινωνία», σύμφωνα με ρεπορτάζ της Ιωάννας Ντάνη στην εφημερίδα «Political», κρύβεται ένα πλέγμα εκμετάλλευσης, διακίνησης προσωπικού υλικού και εκβιασμών.
Η εικόνα ξεκινά αθώα. Ένα follow, ένα like, ένα μήνυμα στα direct. Στην οθόνη, ένα πρόσωπο με επαγγελματικές φωτογραφίες και υποσχέσεις για «ιδιωτική επικοινωνία». Στην πραγματικότητα, όμως, πίσω από πολλά από αυτά τα προφίλ κρύβεται μια καλά οργανωμένη δραστηριότητα με οικονομικό κίνητρο, δομή και συχνά διασυνδέσεις πέρα από τα ελληνικά σύνορα.
Τα λεγόμενα ροζ κυκλώματα δεν έχουν πλέον γεωγραφικά όρια. Δρουν ψηφιακά, εκμεταλλευόμενα την ανωνυμία, την ταχύτητα και την ευκολία των σύγχρονων πλατφορμών. Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια, μια σειρά από υποθέσεις έφερε στο φως πλευρές αυτής της νέας ψηφιακής βιομηχανίας: από μαζική διακίνηση προσωπικών φωτογραφιών έως οργανωμένη μαστροπεία και σεξουαλικούς εκβιασμούς.
Το επιχειρησιακό μοντέλο
Η προσέγγιση ξεκινά συνήθως σε δημοφιλείς πλατφόρμες όπως το Instagram και το TikTok. Προφίλ με επαγγελματικές φωτογραφίες, ελάχιστα προσωπικά στοιχεία και έντονη διάδραση με αγνώστους στέλνουν -ή απαντούν σε- μηνύματα με φιλικό, συχνά προκλητικό τόνο. Η συνομιλία μεταφέρεται γρήγορα σε «πιο ασφαλές» περιβάλλον, συνήθως στο Telegram. Εκεί αρχίζει η οικονομική συναλλαγή: συνδρομές για αποκλειστικό περιεχόμενο, ιδιωτικά βίντεο, ακόμα και «μηνιαία σχέση» με συγκεκριμένο αντίτιμο. Οι πληρωμές γίνονται με προπληρωμένες κάρτες, κρυπτονομίσματα ή μεταφορές που δύσκολα εντοπίζονται. Σύμφωνα με μαρτυρίες και καταγγελίες που έχουν φτάσει στις ελληνικές αρχές, πίσω από πολλά τέτοια προφίλ δεν βρίσκεται το πρόσωπο της φωτογραφίας αλλά operator που διαχειρίζεται δεκάδες λογαριασμούς ταυτόχρονα. Ένα μοντέλο που θυμίζει call center, μόνο που εδώ το προϊόν είναι η ψηφιακή οικειότητα.
Η κλειστή ομάδα με τους 15.000 χρήστες
Το 2023 αποκαλύφθηκε μια από τις πιο σοκαριστικές υποθέσεις στον ελληνικό ψηφιακό χώρο. Κλειστή ομάδα στο Telegram αριθμούσε περισσότερα από 15.000 μέλη και λειτουργούσε ως αποθετήριο γυμνών φωτογραφιών γυναικών, οι οποίες διακινούνταν χωρίς συναίνεση. Το υλικό προερχόταν από προσωπικές συνομιλίες, από social media ή από πρώην συντρόφους. Σε αρκετές περιπτώσεις, τα αρχεία συνοδεύονταν από ονοματεπώνυμο, πόλη κατοικίας ή λογαριασμούς στα social, εντείνοντας τη δημόσια διαπόμπευση.
Η υπόθεση προκάλεσε κύμα αντιδράσεων και οδήγησε σε γιγάντια έρευνα από τις αρχές. Νομικοί κύκλοι επεσήμαναν ότι τέτοιες πράξεις συνιστούν παραβίαση προσωπικών δεδομένων, προσβολή της προσωπικότητας και ποινικά κολάσιμη διακίνηση σεξουαλικού υλικού χωρίς συναίνεση. Πέρα από το νομικό σκέλος, η υπόθεση ανέδειξε και το κοινωνικό πρόβλημα: χιλιάδες χρήστες συμμετείχαν ενεργά ή παθητικά στη διακίνηση υλικού, γεγονός που δείχνει μια κουλτούρα ανοχής στην ψηφιακή διαπόμπευση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι γυναίκες ενημερώνονταν για τη διαρροή από τρίτους, όταν το υλικό είχε ήδη διαδοθεί ευρέως.
Εκδικητική πορνογραφία και ανήλικοι
Το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε οργανωμένα κυκλώματα ενηλίκων. Το 2025, στην Κω, ασκήθηκαν κατηγορίες σε 13χρονο για διανομή explicit βίντεο συμμαθητών του μέσω Instagram. Η υπόθεση προκάλεσε έντονο προβληματισμό για τη διάδοση του revenge porn σε όλο και μικρότερες ηλικίες. Αν και δεν επρόκειτο για «επαγγελματικό» κύκλωμα, η υπόθεση είχε όλα τα χαρακτηριστικά: διαπόμπευση, εκβιασμός, ψηφιακή έκθεση. Πριν από αρκετό καιρό, η Ελληνική Αστυνομία εξάρθρωσε κύκλωμα μαστροπείας το οποίο χρησιμοποιούσε συστηματικά social media για την προσέγγιση και χειραγώγηση ανήλικων κοριτσιών. Σύμφωνα με τα στοιχεία, τα μέλη του κυκλώματος επικοινωνούσαν με τα θύματα μέσω διαδικτύου, καλλιεργούσαν σχέση εμπιστοσύνης και στη συνέχεια τα πίεζαν να εκδίδονται. Η αρχική επαφή γίνεται με απλό μήνυμα. Η συνέχεια, όμως, μπορεί να οδηγήσει σε εξάρτηση και βία.
Sextortion: Η σιωπηλή επιδημία
Η σεξουαλική εκβίαση -sextortion- αποτελεί πλέον μια από τις συχνότερες μορφές ψηφιακού εγκλήματος. Το σενάριο είναι τυποποιημένο: άγνωστο προφίλ προσεγγίζει άνδρα χρήστη, ξεκινά ερωτική συνομιλία, ζητά ανταλλαγή προσωπικών εικόνων ή βιντεοκλήση. Λίγες ώρες αργότερα, ο χρήστης λαμβάνει απειλή ότι το υλικό θα σταλεί στους φίλους του στο Facebook ή στο Instagram, αν δεν πληρώσει. Η Europol έχει επισημάνει ότι τέτοιου τύπου υποθέσεις αυξήθηκαν σημαντικά μετά την πανδημία, όταν η κοινωνική επαφή μεταφέρθηκε σχεδόν αποκλειστικά στο διαδίκτυο. Στην Ελλάδα, οι καταγγελίες που φτάνουν στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος αφορούν κυρίως άνδρες ηλικίας 18-45 ετών, οι οποίοι συχνά διστάζουν να καταγγείλουν το περιστατικό λόγω ντροπής.
Το διασυνοριακό στοιχείο δυσκολεύει την εξιχνίαση: οι δράστες μπορεί να βρίσκονται σε άλλη ήπειρο, ενώ τα χρήματα μεταφέρονται μέσω ψηφιακών πορτοφολιών και χάνονται σε δευτερόλεπτα. Η δημόσια συζήτηση γύρω από τον ψηφιακό εκβιασμό στην Ελλάδα δεν μπορεί να παρακάμψει την υπόθεση της Λίνας Κοεμτζή. Η 22χρονη φοιτήτρια στη Θεσσαλονίκη έβαλε τέλος στη ζωή της το 2016, εν μέσω καταγγελιών ότι δεχόταν πιέσεις και απειλές για δημοσιοποίηση προσωπικού υλικού. Αν και η υπόθεση δεν ταυτίζεται με οργανωμένο κύκλωμα, ανέδειξε με τραγικό τρόπο τις συνέπειες της ψηφιακής διαπόμπευσης. Από τότε, η συζήτηση για την ποινικοποίηση του revenge porn και την προστασία των θυμάτων εντάθηκε.
Η «νόμιμη» βιτρίνα
Πλατφόρμες συνδρομητικού περιεχομένου, όπως το OnlyFans, λειτουργούν νόμιμα και προσφέρουν σε ενήλικες τη δυνατότητα να διαθέτουν περιεχόμενο με δική τους ευθύνη. Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις δημιουργούνται ομάδες διαχείρισης που αναλαμβάνουν πολλαπλά προφίλ, κρατώντας σημαντικό ποσοστό των εσόδων. Το ερώτημα που τίθεται είναι πότε μια συνεργασία μετατρέπεται σε εξάρτηση. Όταν το περιεχόμενο παράγεται υπό πίεση, όταν ο «μάνατζερ» ελέγχει την πρόσβαση στους λογαριασμούς ή όταν τα ραντεβού μεταφέρονται εκτός πλατφόρμας, τα όρια γίνονται επικίνδυνα θολά.
Τα ελληνικά περιστατικά αποδεικνύουν ότι η «ροζ» εκμετάλλευση στα social media δεν είναι απλή φημολογία. Από τη μαζική διακίνηση προσωπικών φωτογραφιών στο Telegram μέχρι τις υποθέσεις μαστροπείας και τους ανήλικους που αναπαράγουν πρακτικές revenge porn, το φαινόμενο αποκτά διαστάσεις κοινωνικού προβλήματος. Σε υπόθεση που απασχόλησε έντονα την επικαιρότητα, η Ελληνική Αστυνομία εξάρθρωσε κύκλωμα μαστροπείας το οποίο προσέγγιζε ανήλικες μέσω social media. Τα μέλη του κυκλώματος δημιουργούσαν ψεύτικα προφίλ, υπόσχονταν εύκολο χρήμα ή καριέρα στο μόντελινγκ και σταδιακά ασκούσαν πίεση για εκπόρνευση. Η διαδικτυακή επικοινωνία λειτουργούσε ως εργαλείο χειραγώγησης. Η απομόνωση των θυμάτων, η σταδιακή εξάρτηση και η οικονομική πίεση συνιστούσαν βασικά στάδια της στρατολόγησης.
To νομικό πλαίσιο και τα κενά
Η ελληνική νομοθεσία έχει ενισχυθεί ως προς την ποινικοποίηση της μη συναινετικής διακίνησης σεξουαλικού υλικού. Ωστόσο, η ταχύτητα της τεχνολογικής εξέλιξης δημιουργεί νέα πεδία δράσης για τα κυκλώματα. Η ανωνυμία, η χρήση κρυπτονομισμάτων και η λειτουργία κλειστών ομάδων δυσχεραίνουν τον εντοπισμό των δραστών. Παράλληλα, πολλά θύματα επιλέγουν να μην καταγγείλουν το περιστατικό, φοβούμενα τον κοινωνικό στιγματισμό.
Οι ελληνικές υποθέσεις αποδεικνύουν ότι το φαινόμενο δεν είναι μεμονωμένο. Από τη «χοάνη» του Telegram μέχρι τις υποθέσεις μαστροπείας και τους ανήλικους που εμπλέκονται σε revenge porn, η ψηφιακή εκμετάλλευση έχει λάβει οργανωμένα χαρακτηριστικά. Σε έναν κόσμο όπου η εικόνα αποτελεί νόμισμα και η οικειότητα εμπορεύσιμο αγαθό, τα ροζ κυκλώματα βρίσκουν πρόσφορο έδαφος. Η αντιμετώπισή τους δεν απαιτεί μόνο αστυνομική δράση, αλλά και ενημέρωση, πρόληψη και κοινωνική εγρήγορση. Γιατί πίσω από κάθε προφίλ μπορεί να κρύβεται ένα κύκλωμα -και πίσω από κάθε «κλικ», ένα θύμα.
