Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη μορφή καρκίνου στις γυναίκες, με τα περιστατικά να παρουσιάζουν αυξητική τάση τα τελευταία χρόνια. Την ίδια στιγμή, χάρη στην πρόληψη, τον συστηματικό μαστογραφικό έλεγχο και τη σημαντική πρόοδο των θεραπειών, τα ποσοστά επιβίωσης έχουν βελτιωθεί αισθητά.
Πέρα όμως από τη σωματική διάσταση της νόσου, ιδιαίτερο βάρος φέρει και το ψυχολογικό της αποτύπωμα.
Η κ. Μαρία Παπαδάκη, Ψυχολόγος, MSc, συνεργάτης του Metropolitan General, επισημαίνει ότι η διάγνωση επηρεάζει καταλυτικά την ψυχική υγεία της γυναίκας. «Κάθε γυναίκα βιώνει διαφορετικά την ασθένεια. Οι συνεχείς εξετάσεις, τα χειρουργεία, οι θεραπείες και η στενή ιατρική παρακολούθηση προκαλούν σοκ, φόβο για τον θάνατο, άγχος και έντονη αβεβαιότητα», αναφέρει.
Η πιο δύσκολη φάση: Η στιγμή της διάγνωσης
Η φάση της διάγνωσης χαρακτηρίζεται ως η πιο επιβαρυντική ψυχολογικά. Οι αντιδράσεις ποικίλλουν: από την άμεση κινητοποίηση και αναζήτηση θεραπείας έως την άρνηση και την αποφυγή ιατρικής βοήθειας. Από εκείνο το σημείο και έπειτα, η γυναίκα καλείται να διαχειριστεί έντονες συναισθηματικές διακυμάνσεις.
Συχνές ψυχολογικές επιπτώσεις είναι οι αλλαγές στην εικόνα σώματος, η μείωση της αυτοεκτίμησης, οι αγχώδεις διαταραχές και η κατάθλιψη.
Εικόνα σώματος και αυτοεκτίμηση
Ο μαστός είναι άμεσα συνδεδεμένος με τη θηλυκότητα, τη μητρότητα και τη σεξουαλικότητα. Μια μερική ή ολική μαστεκτομή, η απώλεια μαλλιών, η πρόωρη εμμηνόπαυση ή οι μεταβολές στο βάρος επηρεάζουν βαθιά την αυτοεικόνα της γυναίκας.
Η αίσθηση ότι το σώμα «αλλάζει» μπορεί να οδηγήσει σε ανασφάλεια, απόσυρση και απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που προηγουμένως προσέφεραν χαρά.
Σεξουαλικότητα και συναισθηματική εγγύτητα
Οι παρενέργειες των θεραπειών και η ψυχική επιβάρυνση επηρεάζουν και τη σεξουαλική επιθυμία. Η μείωση της libido και ο φόβος απόρριψης από τον σύντροφο δημιουργούν επιπλέον πίεση.
Η γυναίκα συχνά αισθάνεται λιγότερο ελκυστική, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει τη συναισθηματική επαφή και τη δυναμική της σχέσης.
Ποιότητα ζωής και οικογενειακές ισορροπίες
Η νόσος επηρεάζει συνολικά την ποιότητα ζωής: τη σωματική και ψυχική υγεία, την κοινωνική και οικονομική σταθερότητα, αλλά και τις οικογενειακές σχέσεις. Τα μέλη της οικογένειας συχνά αναλαμβάνουν νέους ρόλους, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει η σωστή ενημέρωση και υποστήριξη των παιδιών, όπου υπάρχουν.
Σε κοινωνικό επίπεδο, η γυναίκα μπορεί είτε να απομονωθεί είτε να αναζητήσει μεγαλύτερη εγγύτητα και στήριξη από το περιβάλλον της.
Η σημασία της ψυχολογικής υποστήριξης
Σύμφωνα με την ειδικό, το σύγχρονο μοντέλο υγείας αναγνωρίζει την αλληλεπίδραση ψυχής και σώματος. Το παρατεταμένο άγχος και τα αρνητικά συναισθήματα μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά το ανοσοποιητικό σύστημα, ενώ η θετική στάση και η εστίαση στην ίαση ενισχύουν τη συνολική αντιμετώπιση.
Η ψυχοθεραπεία μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά σε όλα τα στάδια της νόσου: να βοηθήσει στη διαχείριση φόβων, στην αναπροσαρμογή ρόλων, στη βελτίωση της επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας.
Όπως τονίζει η κ. Παπαδάκη, ακόμη και μια τόσο δύσκολη εμπειρία μπορεί να αποτελέσει αφορμή για επαναπροσδιορισμό προτεραιοτήτων και βαθύτερη προσωπική ενδυνάμωση, παράλληλα με τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου.
