Ανησυχητικά χαμηλές εμφανίζονται οι ψηφιακές δεξιότητες των Ελλήνων σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρώπης, σε μια εποχή όπου η ζωή μας συνδέεται όλο και περισσότερο με τις διαδικασίες και τις λύσεις που δίνουν οι υπολογιστές. Η ψηφιακή ικανότητα, όπως σημειώνει ο Κωνσταντίνος Δαυλός στην εφημερίδα «Political», θεωρείται πλέον απαραίτητη δεξιότητα για τη λειτουργικότητα των πολιτών τόσο στην καθημερινότητα όσο και στην εργασία, όμως σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία, μόλις το 51% των Ελλήνων ηλικίας 16-74 ετών διαθέτει τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες, με πέντε χώρες να είναι σε χειρότερη θέση από εμάς: Πολωνία, Λετονία, Σλοβενία, Βουλγαρία και Ρουμανία.
Σύμφωνα με τον στόχο που έχει θέσει η Ευρώπη για το 2030, το 80% των κατοίκων θα πρέπει να διαθέτει βασικές ψηφιακές δεξιότητες και αυτή τη στιγμή μόλις τέσσερις χώρες έχουν ξεπεράσει αυτό το όριο: Η Ολλανδία με 83,6%, η Ιρλανδία με 82,8%, η Δανία με 81,5% και η Φινλανδία με 81%.
Το επίπεδο εκπαίδευσης
Αυτό το χάσμα αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία όταν εξετάσουμε τη διαφορά που προκαλείται από το επίπεδο εκπαίδευσης. Σύμφωνα με τη Eurostat, ο δείκτης ψηφιακών δεξιοτήτων στην ΕΕ κυμαίνεται από 80% για όσους έχουν υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης έως μόλις 34% για όσους έχουν χαμηλό ή καθόλου επίσημο εκπαιδευτικό υπόβαθρο. Στην Ελλάδα, η ψαλίδα μεταξύ υψηλής και χαμηλής εκπαίδευσης ξεπερνά τις 60 ποσοστιαίες μονάδες, μια από τις μεγαλύτερες διαφορές ανάμεσα στα κράτη-μέλη.
Τι σημαίνει όμως «βασικές ψηφιακές δεξιότητες»; Η Eurostat τις ορίζει ως την ικανότητα του ατόμου να εκτελεί τουλάχιστον μία δραστηριότητα σε πέντε βασικές ψηφιακές ενότητες:
- Ενημέρωση και διαχείριση δεδομένων
- Επικοινωνία
- Δημιουργία ψηφιακού περιεχομένου
- Ψηφιακή ασφάλεια
- Επίλυση προβλημάτων σε ψηφιακό περιβάλλον.
Κάποιος που δεν μπορεί να καλύψει έστω και ένα από αυτά τα πεδία θεωρείται ότι στερείται στοιχειώδεις ψηφιακές γνώσεις.
Η ψηφιακή δεκαετία
Τα στοιχεία αυτά αποκτούν μεγαλύτερη βαρύτητα στο πλαίσιο των στόχων της Ψηφιακής Δεκαετίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2030, που όπως είπαμε παραπάνω ο στόχος είναι τουλάχιστον το 80% των ενηλίκων να διαθέτουν βασικές ψηφιακές δεξιότητες. O στόχος αυτός αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της στρατηγικής για έναν πιο ανταγωνιστικό, ενιαίο και ψηφιακά ανεπτυγμένο ευρωπαϊκό χώρο.
Λαμβάνοντας υπόψη τα τρέχοντα δεδομένα, η Ελλάδα φαίνεται να απέχει σημαντικά από την επίτευξη αυτού του στόχου. Το χάσμα των περίπου 28 μονάδων από τον ευρωπαϊκό στόχο δείχνει ότι η χώρα πρέπει να επιταχύνει τις προσπάθειές της σε όλα τα επίπεδα: εκπαίδευση, επαγγελματική κατάρτιση, ενσωμάτωση ψηφιακής παιδείας στην καθημερινότητα των πολιτών.
Πόσοι είναι οι ειδικοί
Ένα ακόμα στοιχείο που προβληματίζει είναι η κατάσταση στην αγορά εργασίας στον τομέα των ψηφιακών τεχνολογιών. Στην ΕΕ, οι ειδικοί στην Πληροφορική και τις Επικοινωνίες (ICT) αντιπροσωπεύουν περίπου το 5% του συνόλου των εργαζομένων και αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά έως το 2030. Όμως στην Ελλάδα, το ποσοστό αυτό κινείται μόλις γύρω στο 2,5% με 3%, λιγότερο από το μισό του ευρωπαϊκού μέσου όρου -μια ένδειξη ότι η ελληνική ψηφιακή αγορά εργασίας είναι ακόμα υποανάπτυκτη σε σχέση με το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Η διαγενεακή και κοινωνική πτυχή του προβλήματος δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Οι νεότερες γενιές, που έχουν ενσωματωθεί από νωρίς στην ψηφιακή κουλτούρα, τείνουν να εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα δεξιοτήτων από τις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες, αλλά στην Ελλάδα δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να δείξουν ότι αυτή η τάση αντισταθμίζει τα γενικά χαμηλά ποσοστά. Επιπλέον, τα δεδομένα δείχνουν ότι οι διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην απασχόληση στον ψηφιακό τομέα παραμένουν σημαντικές, με τη συμμετοχή των γυναικών ιδιαίτερα χαμηλή.
Τα νούμερα αυτά έχουν άμεση επίπτωση στην εθνική ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα, καθώς χώρες με υψηλότερη ψηφιακή επάρκεια προσελκύουν περισσότερες επενδύσεις, δημιουργούν υψηλότερης προστιθέμενης αξίας θέσεις εργασίας και προετοιμάζουν καλύτερα τους πολίτες τους για το μέλλον. Η Ελλάδα, με τα τρέχοντα δεδομένα, κινδυνεύει να μείνει πίσω στην ψηφιακή κούρσα, εκτός αν επιταχύνει αποφασιστικά τις μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις στην εκπαίδευση και την κατάρτιση.
