Τρεις στρατηγικοί τομείς πρόκειται να βρεθούν στο επίκεντρο των διήμερων συναντήσεων της πολυμελούς ελληνικής αποστολής που ξεκινούν σήμερα στην Ουάσιγκτον και που οι διεργασίες, εκτός από τον Κάθετο Διάδρομο, ο οποίος αποτελεί και το βασικό διακύβευμα, αφορούν τόσο τη λιμενική-ναυπηγική βιομηχανία όσο και τα data centers.
Τα βλέμματα, όπως γράφει ο Γιώργος Φιντικάκης στην εφημερίδα «Political», πέφτουν κατ’ αρχάς στις συναντήσεις που θα έχει η ελληνική αποστολή στην υπουργική σύνοδο που διοργανώνουν ο Λευκός Οίκος και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας με θέμα τον Κάθετο Διάδρομο (Vertical Corridor), συμμετοχή από 12 εμπλεκόμενες χώρες, παρουσία υψηλόβαθμων αξιωματούχων της ΕΕ, αλλά και μεγάλων ενεργειακών εταιρειών από ΗΠΑ και ΕΕ και με επικεφαλής της ελληνικής αποστολής τον ΥΠΕΝ Σταύρο Παπασταύρου. Σίγουρα είναι θετικό σημάδι το γεγονός ότι κατά τη χθεσινή δημοπρασία για τη δέσμευση δυναμικότητας στον Κάθετο Διάδρομο τον Μάρτιο υπήρξε ισχυρό ενδιαφέρον για την πύλη εισόδου μέσω Ρεβυθούσας, με την Atlantic SEE LNG Trade (το κοινό σχήμα των Aktor-ΔΕΠΑ) να κλείνει το 98% της ποσότητας (25 GWh), ωστόσο τα ανοιχτά θέματα είναι ακόμη πάρα πολλά.
Στο τραπέζι της συνόδου, που έχει τίτλο «Transatlantic Gas Security Summit», θα βρεθούν μεταξύ άλλων από ελληνικής πλευράς οι CEO των Aktor Αλ. Εξάρχου, ΔΕΗ Γ. Στάσσης, ΔΕΠΑ Κ. Ξιφαράς, Gastrade Κ. Σιφναίος και ΔΕΣΦΑ Μ. Σφερούτσα. Όλες οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι το συνέδριο θα συνοδευτεί από ανακοινώσεις για νέες συμφωνίες στο αμερικανικό LNG.
Τα βλέμματα στη συνάντηση Παπασταύρου – Ράιτ
Τα βλέμματα πέφτουν φυσικά στη διμερή συνάντηση που θα έχει αύριο ο κ. Παπασταύρου με τον ομόλογό του υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ και με τον επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ Νταγκ Μπέργκαμ, καθώς επίσης με μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου και της Γερουσίας, και βασικό θέμα στην ατζέντα τον Κάθετο Διάδρομο και το πώς θα γίνει μια «λεωφόρος» αμερικανικού LNG προς τη ΝΑ Ευρώπη, κάτι που απαιτεί δομικές αλλαγές στο εγχείρημα. Ταυτόχρονα ωστόσο με τα παραπάνω, η παρουσία στην αμερικανική πρωτεύουσα του επικεφαλής της ΔΕΗ Γ. Στάσση, πέραν της συμμετοχής του στο διατλαντικό συνέδριο για το φυσικό αέριο, συνδέεται και με τα ραντεβού που έχει προγραμματίσει με μεγάλους Αμερικανούς hyperscalers για τη μεγάλη επένδυση του AI giga factory που προωθεί ο όμιλος στη Δυτική Μακεδονία ύψους 2,3 δισ.
Την εικόνα ότι προχωρούν οι διεργασίες του ελληνικού ομίλου με μεγάλους Αμερικανούς παίκτες -στον χώρο κυριαρχούν οι Microsoft, Google, Amazon, Meta, Oracle, OpenAI- ενισχύουν οι πληροφορίες ότι οι συνομιλίες διεξάγονται παράλληλα και σε πολιτικό επίπεδο, όπως έδειξε η προ ημερών συζήτηση για το θέμα που είχε ο πρωθυπουργός με τον επικεφαλής της ομάδας του προέδρου Τραμπ για την τεχνολογία, Μάικλ Κράτσιος.
Σε έναν τρίτο άξονα, αυτόν για τη λιμενική-ναυπηγική βιομηχανία, το «παρών» στην αμερικανική πρωτεύουσα δίνει ο επικεφαλής της ONEX Shipyards Πάνος Ξενοκώστας. Και αυτό, καθώς αύριο η ONEX θα υπογράψει σημαντική συμφωνία με τη νοτιοκορεατική Hanwha Power Systems, από τους μεγαλύτερους ομίλους της χώρας με ισχυρό αποτύπωμα στην αμερικανική αγορά, καθώς το 2024 εξαγόρασε το Philly Shipyard. Η συμφωνία, που εντάσσεται στον αμερικανικό στρατηγικό σχεδιασμό για την ανασυγκρότηση και την ενίσχυση της ναυπηγικής και ναυτιλιακής βιομηχανίας των ΗΠΑ, θα αφορά τη ναυπήγηση πλοίων επί αμερικανικού εδάφους. Στο επίκεντρο λέγεται ότι βρίσκονται μεταξύ άλλων τα LNG carriers, καθώς και πλωτοί τερματικοί σταθμοί LNG, δηλαδή FSRU.
Σίγουρα στις επαφές που θα έχει ο κ. Ξενοκώστας θα τεθεί και το θέμα της επικείμενης προκήρυξης από το Υπερταμείο του διαγωνισμού για τη δημιουργία ενός νέου λιμανιού στην Ελευσίνα, ως το αντίπαλο δέος για τον Πειραιά, που ελέγχεται από την Cosco, και όπου το αμερικανικό ενδιαφέρον είναι προφανές.
Το στοίχημα για τον Κάθετο Διάδρομο
Στα του Κάθετου Διαδρόμου, έχει ασφαλώς τη σημασία του ότι χθες, ανατρέποντας το μέχρι πρότινος σκηνικό μηδενικού ενδιαφέροντος, η Atlantic SEE LNG Trade, στο πλαίσιο των μηνιαίων δημοπρασιών για τον Μάρτιο, δέσμευσε σχεδόν το 100% της χωρητικότητας μέσω Ρεβυθούσας. Ήτοι 25 γιγαβατώρες, ενεργοποιώντας την ανακοινωθείσα προ εβδομάδων συμφωνία για πώληση αμερικανικού αερίου στην ουκρανική Naftogaz.
Οι αρνητικές ωστόσο επιδόσεις για τρίτο συνεχόμενο μήνα όσον αφορά τις δύο άλλες πύλες εισόδου του Vertical Corridor, δηλαδή μέσω του FSRU Αλεξανδρούπολης («Route 2»), όπου το αέριο εισέρχεται στον ελληνοβουλγαρικό αγωγό (IGB), καθώς και μέσω του αγωγού TAP στην Κομοτηνή («Route 3»), όπου αζέρικο αέριο εισέρχεται επίσης στον IGB, αναδεικνύουν και τον «καμβά» των προβλημάτων που καλούνται να επιλύσουν οι συμμετέχοντες στη διήμερη συνάντηση του Λευκού Οίκου. Τόσο σε ό,τι αφορά το υψηλό ακόμη κόστος της διαδρομής (ταρίφες) έναντι άλλων ανταγωνιστικότερων οδεύσεων μέχρι την Ουκρανία, όσο και σχετικά με τις πολλές ρυθμιστικές αγκυλώσεις του πρότζεκτ και την αβεβαιότητα που αυτές συνεπάγoνται για τους traders.
Τα τελευταία επικαιροποιημένα στοιχεία δείχνουν ότι οι ταρίφες για να «ταξιδέψει» το αμερικανικό αέριο προς την Ουκρανία, μετά πάντα τις τρέχουσες εκπτώσεις των Διαχειριστών των χωρών της όδευσης, διαμορφώνονται σε 4,4 €/MWh μέσω της Πολωνίας και σε 4,7 €/MWh από την Κροατία μέσω της Ουγγαρίας, έναντι των 7 €/MWh από Ελλάδα μέσω Ρεβυθούσας και των οριακά κάτω από 9 €/MWh μέσω FSRU Αλεξανδρούπολης.
Τα ίδια πάντα στοιχεία δείχνουν ότι τα κόστη προς την Ουκρανία διαμορφώνονται σε 7,2 €/MWh από τη διαδρομή Λιθουανίας μέσω Πολωνίας, 9,8 €/MWh από τη Γερμανία μέσω Τσεχίας και Σλοβακίας και 10,1 €/MWh από τη Γερμανία μέσω Αυστρίας και Σλοβακίας.
Τα deals, η Κομισιόν και τα εθνικά συμφέροντα
Στο πλαίσιο της συνόδου λέγεται ότι θα υπάρξουν ανακοινώσεις για νέες συμφωνίες της Atlantic SEE LNG Trade με πελάτες από την Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη, όπως έχει προαναγγείλει ο επικεφαλής της Αλέξανδρος Εξάρχου, ενώ πιθανώς να βγουν και ειδήσεις γύρω από τη φημολογούμενη αμερικανική χρηματοδότηση για το δεύτερο FSRU στη Θράκη, 600-650 εκατ. ευρώ, που προωθεί η Gastrade. Αλλά για να συμβούν όλα αυτά, δηλαδή για να υπάρξει ισχυρή ανταπόκριση από νέους πελάτες και για να βάλουν οι επενδυτές και οι τράπεζες χρήματα πάνω στο τραπέζι, θα πρέπει πρώτα να έχουν αποδείξεις ότι έχουν θεραπευθεί οι πολλές «παιδικές ασθένειες» του Κάθετου Διαδρόμου.
Τούτων δοθέντων, το επόμενο 48ωρο θα φανεί κατά πόσο απέδωσαν οι αμερικανικές πιέσεις προς τις Βρυξέλλες να αλλάξουν στάση τόσο ως προς την άρνησή τους να χρηματοδοτήσουν νέες υποδομές φυσικού αερίου (όπως FSRU) όσο και ως προς τη (μέχρι πρότινος τουλάχιστον) κατηγορηματική τους θέση ότι τα προϊόντα του Κάθετου Διαδρόμου δεν ευθυγραμμίζονται με το κοινοτικό πλαίσιο για την αγορά αερίου, όπως έδειξαν και οι προ ημερών επαφές του Κλάους Μπόρχαρντ στην Αθήνα.
Το ίδιο ισχύει και για χώρες όπως η Ρουμανία, που λέγεται ότι αρνείται να μειώσει περαιτέρω τα κόστη διαμετακόμισης κατά μήκος της διαδρομής (ταρίφες), προκειμένου να προστατεύσει τη δική της παραγωγή, πόσω μάλλον όταν φιλοδοξεί να γίνει τα επόμενα χρόνια καθαρός εξαγωγέας αερίου προς την Ευρώπη, μόλις μπει σε εμπορική λειτουργία το κοίτασμα Neptun Deep στη Μαύρη Θάλασσα.
Στο τραπέζι της συνόδου, εκτός από την αμερικανική πλευρά, τις χώρες της διαδρομής του Κάθετου Διαδρόμου αλλά και την Κομισιόν, θα καθίσουν και υπουργοί από κράτη όπως η Ουγγαρία, η Σλοβακία, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η Λιθουανία και η Πολωνία. Στόχος άλλωστε των Αμερικανών δεν είναι μόνο οι χώρες του Vertical Corridor αλλά να καλύψουν ένα τόξο αγορών που ξεκινά από τα Δυτικά Βαλκάνια και φτάνει μέχρι την Ουγγαρία, αντικαθιστώντας με LNG τεράστιες ποσότητες, της τάξης των 17-18 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων (bcm), όσο εκτιμάται ότι είναι σήμερα το ρωσικό αέριο που διακινείται σε όλη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Τυχόν παρουσία αξιωματούχων από τη Λιθουανία και την Πολωνία προσδίδει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον στη συνάντηση, καθώς πρόκειται για τους βασικούς ανταγωνιστές του Κάθετου Διαδρόμου.
Ενδεικτική είναι η προ ημερών πολωνική «σφήνα», με την ταχύτατη έκδοση από τη Βαρσοβία των αδειών για τη κατασκευή δύο νέων αγωγών φυσικού αερίου, μήκους 280 χλμ., με στόχο μεταξύ άλλων να αυξηθεί η transit μεταφορά ποσοτήτων από το εθνικό σύστημα της χώρας προς Λιθουανία, Σλοβακία και Ουκρανία -δηλαδή την απόληξη του Κάθετου Διάδρομου.
Στη λογική της προάσπισης των συμφερόντων τους κινούνται και άλλες χώρες της ΝΑ Ευρώπης. Οι ανταγωνιστές δηλαδή της διαδρομής, που θα είναι μάλιστα παρόντες στις συναντήσεις του Λευκού Οίκου, δεν κάθονται με σταυρωμένα χέρια, παρά κινούνται με γρήγορους ρυθμούς, για να ενισχύσουν τη μεταφορική ικανότητα αμερικανικού LNG προς την Ουκρανία μέσω των δικών τους εθνικών συστημάτων. Το γεγονός αυτό βάζει και ένα από τα πιο δύσκολα ερωτήματα στα οποία καλείται να απαντήσει η σύνοδος, πώς θα πειστούν οι χώρες αυτές να παραμερίσουν τα εθνικά τους πρότζεκτ για χάρη ενός ευρύτερου κοινού σχεδιασμού, όπως ο Κάθετος Διάδρομος.
