Οι ακραίες θερμοκρασίες που καταγράφηκαν φέτος τον Ιανουάριο στην Αρκτική, με τη θάλασσα γύρω από τη Γροιλανδία να φτάνει έως και 15 βαθμούς πάνω από τα κανονικά επίπεδα, δεν αποτελούν μόνο περιβαλλοντικό σοκ αλλά και νέα πηγή διεθνούς έντασης. Η ραγδαία συρρίκνωση του θαλάσσιου πάγου διευκολύνει τη ναυσιπλοΐα και την πρόσβαση σε ορυκτούς πόρους, μετατρέποντας τον παγωμένο βορρά σε πεδίο στρατηγικού ανταγωνισμού.
Η συζήτηση εντάθηκε μετά τη δήλωση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ότι η Ουάσινγκτον επιδιώκει να «καταλάβει» τη Γροιλανδία για λόγους εθνικής ασφάλειας, υπογραμμίζοντας πόσο γρήγορα η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τις ισορροπίες στην περιοχή. Τα δεδομένα του ευρωπαϊκού προγράμματος Copernicus δείχνουν ότι η έκταση του θαλάσσιου πάγου τον Ιανουάριο ήταν 5,5% χαμηλότερη από τον μέσο όρο και η τρίτη μικρότερη των τελευταίων 48 ετών δορυφορικών μετρήσεων.
Γροιλανδία: Πύλη σε ορυκτό πλούτο και νέες διαδρομές
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η υποχώρηση των πάγων αφήνει για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα ανοικτές θαλάσσιες οδούς γύρω από τον Αρκτικό Ωκεανό, τόσο στη ρωσική όσο και στην καναδική πλευρά, προσελκύοντας εμπορική και στρατιωτική δραστηριότητα. Παράλληλα, περιορίζεται η δυνατότητα απόκρυψης υποβρυχίων κάτω από τον πάγο, μεταβάλλοντας τη στρατηγική ισορροπία και αυξάνοντας τον κίνδυνο εντάσεων.
Τα στοιχεία δείχνουν πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις πάγου στη Μπαφινική Θάλασσα, στη βόρεια Θάλασσα Μπάρεντς και στη Θάλασσα του Λαμπραντόρ, ενώ τμήματα του βορειοανατολικού Ατλαντικού κατέγραψαν τις υψηλότερες θερμοκρασίες επιφάνειας για μήνα Ιανουάριο. Σε βάθος χρόνου, η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να διευκολύνει γεωτρήσεις για πετρέλαιο, φυσικό αέριο και σπάνιες γαίες, μετατρέποντας την περιοχή σε στρατηγικό «θησαυροφυλάκιο».
Καθρέφτης της παγκόσμιας κλιματικής κρίσης
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο φετινός Ιανουάριος ήταν ο πέμπτος θερμότερος που έχει καταγραφεί, με τη μέση θερμοκρασία να προσεγγίζει τους 1,47°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η Αρκτική λειτουργεί ως «εργαστήριο» όπου εμφανίζονται πρώτες οι πιο επικίνδυνες συνέπειες της υπερθέρμανσης, από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας έως τη γεωπολιτική αστάθεια.
Καθώς οι πάγοι συνεχίζουν να λιώνουν, ο πλανήτης δεν αντιμετωπίζει μόνο μια περιβαλλοντική απειλή, αλλά και μια νέα εποχή στρατηγικής αβεβαιότητας στα βορειότερα σύνορά του.
