Μια γυναίκα που επέζησε από ενδοοικογενειακή βία περιγράφει πώς ο άνθρωπος που όλοι θεωρούσαν «λαμπρό επιστήμονα και επιτυχημένο επιχειρηματία» μετατράπηκε σε απειλή για την ίδια και τα παιδιά της. Παρά το υψηλό μορφωτικό επίπεδο και την κοινωνική του αναγνώριση, η συμπεριφορά του άλλαξε δραματικά μετά τη γέννηση του δεύτερου παιδιού τους.
Το πρώτο σοβαρό περιστατικό συνέβη όταν, σε μια έκρηξη θυμού, άρχισε να σπάει πιάτα στο σαλόνι, τραυματίζοντας τόσο εκείνη όσο και το μωρό. Παρότι υπήρχαν καθημερινά σημάδια ανησυχίας, η γυναίκα δεν αντιλήφθηκε αμέσως τη σοβαρότητα της κατάστασης, αποδίδοντας τη συμπεριφορά του στην οικογενειακή του ιστορία και στη βίαιη, καταπιεστική ανατροφή που είχε δεχθεί από τον πατέρα του.
Η μαρτυρία της δημοσιεύτηκε για να ενθαρρύνει άλλες γυναίκες να αναγνωρίσουν τα προειδοποιητικά σημάδια και να μιλήσουν πριν η κατάσταση γίνει επικίνδυνη. Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της ιστορίας της είναι ότι ο δράστης δεν ταίριαζε καθόλου στο στερεότυπο του «κακοποιητή». Αντίθετα, ήταν ένας άνθρωπος υπεράνω υποψίας, προστατευμένος από το κύρος, τα χρήματα και την κοινωνική του θέση.
Όταν η εξουσία γίνεται εργαλείο κακοποίησης
Οι άντρες που διαθέτουν κοινωνικό κύρος, επαγγελματική επιτυχία και χειριστική ευφυΐα μπορούν να γίνουν ιδιαίτερα επικίνδυνοι. Η γοητεία, η μόρφωση και η «καλή εικόνα» λειτουργούν σαν πέπλο που καλύπτει την πραγματική τους συμπεριφορά.
Μια γυναίκα μπορεί εύκολα να παρασυρθεί από το status, την ευγένεια και την εξωτερική εμφάνιση, αγνοώντας ή υποτιμώντας τα πρώτα σημάδια ελέγχου και επιθετικότητας. Όταν η συναισθηματική ή οικονομική εξάρτηση έχει ήδη δημιουργηθεί, η αποχώρηση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη.
Ένα από τα πιο συνηθισμένα μοτίβα είναι ότι ο κακοποιητής κάνει το θύμα να αμφιβάλλει για την ίδια του την εμπειρία. Όπως εξηγεί η Δέσποινα Καβύρη, διευθύντρια της πλατφόρμας κατά της έμφυλης βίας Olga, πολλές γυναίκες δεν είναι καν σίγουρες ότι υφίστανται βία, παρά τον φόβο και τον πόνο που βιώνουν.
Η κοινωνική εικόνα του δράστη ως εμπόδιο στη δικαίωση
Η κακοποίηση από έναν άντρα που χαίρει εκτίμησης και θαυμασμού δημιουργεί ένα επιπλέον στρώμα σύγχυσης και ενοχής. Όταν όλοι γύρω του τον αντιμετωπίζουν ως «εξαιρετικό άνθρωπο», η γυναίκα αρχίζει να αμφισβητεί τον εαυτό της.
Σκέφτεται ότι ίσως εκείνη υπερβάλλει. Ότι ίσως «κάτι δεν πάει καλά» με τη δική της κρίση. Ότι οι φίλοι και οι συγγενείς που ζηλεύουν τη «φανταστική» σχέση της δεν μπορεί να κάνουν λάθος. Έτσι, η ψυχολογική χειραγώγηση γίνεται ακόμη πιο αποτελεσματική.
Ακόμη και όταν μια γυναίκα βρει τη δύναμη να δει καθαρά τι συμβαίνει, το επόμενο βήμα –η καταγγελία– μοιάζει τρομακτικό. Η εξουσία του δράστη, οι γνωριμίες του, η κοινωνική του θέση δημιουργούν τον φόβο ότι μπορεί να ξεφύγει από τις συνέπειες.
Παρά τις νομοθετικές αλλαγές που ενισχύουν την προστασία των θυμάτων, οι κακοποιητές με ισχύ συχνά καταφέρνουν να παραμένουν στο απυρόβλητο. Η πρόσφατη υπόθεση του «γνωστού σκηνοθέτη» που κυκλοφορεί ελεύθερος είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η κοινωνική θέση μπορεί να λειτουργήσει ως ασπίδα.
