Χιλιάδες άνθρωποι στη Ρωσία αναζητούν εξορκισμούς, μια πνευματική τελετουργία που πραγματοποιείται από ορισμένους ιερείς με σκοπό την απομάκρυνση πνευμάτων ή δαιμόνων από άτομα που θεωρούνται «κατεχόμενα». Το φαινόμενο γνωρίζει εκ νέου έντονη διάδοση, προκαλώντας ευρεία συζήτηση τόσο σε κοινωνικό όσο και σε θρησκευτικό επίπεδο.
Ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο
Το ανανεωμένο ενδιαφέρον για τους εξορκισμούς συνδέεται με την έντονη κοινωνική πίεση που βιώνει η ρωσική κοινωνία σήμερα, θυμίζοντας την αντίστοιχη έξαρση της δεκαετίας του 1980, κατά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Στη σημερινή συγκυρία, η τάση αυτή ενισχύεται από τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο οποίος επιβαρύνει το συλλογικό αίσθημα ανασφάλειας και αβεβαιότητας.
Η άτυπη «οικονομία εξορκισμών»
Παρότι η Ορθόδοξη Εκκλησία τονίζει ότι οι εξορκισμοί πρέπει να εκτελούνται αποκλειστικά από κληρικούς, έχει αναπτυχθεί παράλληλα μια άτυπη «αγορά» αυτών των υπηρεσιών. Μέσω αυτής, μέντιουμ και αυτοαποκαλούμενοι πνευματικοί καθοδηγητές προσφέρουν εξορκισμούς και πνευματικές «διαβουλεύσεις» έναντι υψηλών αμοιβών, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Independent.
Η ζήτηση είναι τέτοια που έχει δημιουργηθεί ακόμη και το φαινόμενο του «τουρισμού εξορκισμών». Άνθρωποι ταξιδεύουν σε συγκεκριμένες περιοχές ή συμμετέχουν σε οργανωμένες εκδρομές για να επισκεφθούν γνωστούς «μέντιουμ εξορκιστές», όπως ο Πατέρας Γκούσεφ, αναζητώντας λύσεις σε προσωπικά ή ψυχολογικά αδιέξοδα μέσα από μια πνευματική διαδικασία που υπόσχεται ανακούφιση.
Από τη θρησκεία στην εμπορευματοποίηση
Η εξάπλωση αυτής της πρακτικής έχει δημιουργήσει μια μορφή εμπορευματοποίησης, περιγράφοντας ένα είδος «πνευματικού σούπερ μάρκετ». Οι τελετουργίες μετατρέπονται σε προϊόντα που προσφέρουν στους συμμετέχοντες την αίσθηση ελέγχου και σταθερότητας σε περιόδους εθνικής και προσωπικής αβεβαιότητας.
Το φαινόμενο αντικατοπτρίζει βαθύτερες κοινωνικές και ψυχολογικές ανάγκες της σύγχρονης ρωσικής κοινωνίας. Σε μια εποχή ανασφάλειας και αβεβαιότητας, οι εξορκισμοί προσφέρουν στους πολίτες όχι μόνο πνευματική διέξοδο, αλλά και μια ψευδαίσθηση ελέγχου πάνω σε καταστάσεις που τους ξεπερνούν.
