Οι αυτοδιοικητικές εκλογές στην Ελλάδα πρόκειται να διεξαχθούν με νέο εκλογικό σύστημα, όπου καταργείται η παραδοσιακή δεύτερη Κυριακή και εισάγεται η δυνατότητα εναλλακτικής ψήφου (δεύτερης επιλογής) στο ίδιο ψηφοδέλτιο. Μόνο εάν κανένας συνδυασμός δεν φτάσει το απαιτούμενο 42%+1 των ψήφων στον πρώτο γύρο, οι εναλλακτικές ψήφοι ενεργοποιούνται και προσμετρώνται στους δύο πρώτους συνδυασμούς για να αναδειχθεί νικητής.
- του Θανάση Παπαμιχαήλ – Επικοινωνιολόγος-Συγγραφέας Οδηγών – Πολιτικής Αυτοβελτίωσης (Σ.Ο.Π.Α.)
Για έναν υποψήφιο που δεν είναι στις δύο πρώτες θέσεις, οι εναλλακτικές ψήφοι είναι κομβικός παράγοντας για επιρροή στο τελικό αποτέλεσμα. Συχνά, μάλιστα, αυτοί που δεν προχωρούν στον τελικό υπολογισμό μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά την έκβαση, εάν κατευθύνουν μεγάλο μέρος των εναλλακτικών τους επιλογών προς συγκεκριμένο υποψήφιο.
Η εκλογή του δημάρχου με ποσοστό 42% την πρώτη Κυριακή σε συνδυασμό με τον θεσμό της εναλλακτικής ψήφου μετατρέπει την καμπάνια από διπολική σύγκρουση σε πολυπαραγοντική στρατηγικών συμμαχιών, προθέσεων και μηνυμάτων.
Οι ψηφοφόροι μικρότερων συνδυασμών, που γνωρίζουν ότι η πρώτη τους επιλογή δύσκολα θα επικρατήσει, αναζητούν υποψηφίους που εμπνέουν αξιοπιστία, θεσμικότητα και προοπτική συνεργασίας. Πρόκειται κυρίως για πολίτες με αυξημένη πολιτική κρίση, οι οποίοι απορρίπτουν τη στείρα αντιπαράθεση και επιλέγουν με γνώμονα τη λειτουργικότητα της διοίκησης.
Οι εναλλακτικοί ψηφοφόροι δίνουν δεύτερη επιλογή σε εκείνους που θεωρούν αξιόπιστους, συνεπείς και ρεαλιστικούς.
Συχνά είναι οι πιο ανοιχτοί σε μηνύματα αξιών, υπευθυνότητας και τοπικής ενσωμάτωσης και επιζητούν λύσεις στα προβλήματα που τους αφορούν άμεσα. Πολλοί ψηφοφόροι δεν έχουν συνειδητοποιήσει πλήρως τη σημασία της εναλλακτικής τους επιλογής. Μια στοχευμένη καμπάνια ενημέρωσης για το πώς λειτουργεί το σύστημα και πώς η δεύτερη επιλογή μπορεί να επηρεάσει τον νικητή μπορεί να αυξήσει σημαντικά τις πιθανότητες να λάβει αυτές τις ψήφους. Οι αυτοδιοικητικοί συνδυασμοί που επιδιώκουν να κερδίσουν αυτό το ακροατήριο οφείλουν να προσαρμόσουν ανάλογα τον λόγο και τη στάση τους. Η επιθετική ρητορική, οι προσωπικές επιθέσεις και η πόλωση λειτουργούν αποτρεπτικά. Αντίθετα, τα σαφή προγράμματα, οι τεκμηριωμένες προτάσεις για την καθημερινότητα και η έμφαση στη συνεννόηση δημιουργούν γέφυρες με ψηφοφόρους άλλων παρατάξεων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η δημόσια εικόνα του υποψηφίου. Στον νέο εκλογικό χάρτη κερδίζει έδαφος εκείνος που εμφανίζεται ως ενωτικός, με θεσμική αντίληψη και διάθεση διαλόγου. Η αναγνώριση θετικών στοιχείων από προτάσεις άλλων συνδυασμών, χωρίς μικροπολιτικούς υπολογισμούς, ενισχύει την αίσθηση πολιτικής ωριμότητας.
Ο νέος εκλογικός νόμος εμφανίζεται και ολίγον τιμωρητικός για τους εν ενεργεία δημάρχους λόγω συσπείρωσης των αντιπολιτευτικών παρατάξεων από την πρώτη Κυριακή και για πολλά ακόμη.
Η εναλλακτική ψήφος είναι πιο κρίσιμη και από την πρόθεση ψήφου και
δεν ανιχνεύεται εύκολα στις έρευνες.
Κρίσιμος παράγοντας παραμένει η ενημέρωση των πολιτών. Όσο καλύτερα κατανοήσουν οι ψηφοφόροι πώς λειτουργεί η εναλλακτική ψήφος και πόσο επηρεάζει το τελικό αποτέλεσμα, τόσο πιο συνειδητά θα την αξιοποιούν. Σε ένα σύστημα όπου η ευρεία αποδοχή μετρά όσο και η πρώτη επιλογή, οι «εναλλακτικές» ψήφοι δεν είναι απλώς συμπληρωματικές, είναι στρατηγικές.
Η νέα φιλοσοφία της Αυτοδιοίκησης είναι ότι τις εκλογές δεν τις κερδίζει ο πιο δυνατός αλλά ο πιο ανεκτός και αποδεκτός!
