Το The Atlantic επανέφερε ένα ερώτημα που απασχολεί έντονα και την Ευρώπη: γιατί ολοένα και περισσότεροι νέοι στρέφονται όχι μόνο προς τη Δεξιά, αλλά συχνά και προς την Ακροδεξιά;
Το φαινόμενο αυτό, γνωστό στη Γερμανία ως Rechtsruck, σύμφωνα με τον αρθρογράφο και συγγραφέα Derek Thompson, μπορεί να σχετίζεται με τον παρατεταμένο πληθωρισμό και τις μεγάλες μεταναστευτικές ροές των τελευταίων ετών – συνθήκες που επέτρεψαν σε ακροδεξιές οργανώσεις να προσελκύσουν νεότερα ακροατήρια.
Η πολιτική μετατόπιση της Γενιάς Ζ
Ο Thompson, ωστόσο, δίνει ιδιαίτερη έμφαση σε έναν λιγότερο αναμενόμενο παράγοντα: την πανδημία. Την άνοιξη του 2020, η υγειονομική κρίση φαινόταν πως θα ενίσχυε την αίσθηση συλλογικότητας και ευγνωμοσύνης προς τους επαγγελματίες υγείας και την επιστημονική κοινότητα.
Οι πολιτικές επιστήμες, όμως, δείχνουν ότι συχνά συμβαίνει το αντίθετο. Έρευνα του Systemic Risk Center του London School of Economics κατέληξε ότι όσοι βιώνουν μια επιδημία μεταξύ 18 και 25 ετών τείνουν να χάνουν την εμπιστοσύνη τους στην επιστημονική και πολιτική ηγεσία – μια απώλεια που μπορεί να διαρκέσει δεκαετίες, καθώς οι πολιτικές πεποιθήσεις σταθεροποιούνται συνήθως γύρω στην ηλικία των είκοσι.
Παράλληλα, κατά την περίοδο της COVID, οι δια ζώσης κοινωνικές επαφές των νέων μειώθηκαν δραστικά, ενώ οι διαδικτυακές αλληλεπιδράσεις αυξήθηκαν. Στα social media, όπως επισημαίνει ο Νορβηγός ερευνητής Ruben B. Mathisen, δημιουργούνται ξεχωριστές «ψηφιακές σφαίρες» για άντρες και γυναίκες, γεγονός που διευκολύνει τη διάδοση αντιφεμινιστικών και σεξιστικών ιδεών.
Αν και η έρευνά του αφορά κυρίως τις βόρειες χώρες, βασίζεται σε ευρύτερα δεδομένα που δείχνουν ότι το ιδεολογικό χάσμα μεταξύ νέων αντρών και γυναικών διευρύνεται διεθνώς.
Από την καραντίνα, στην κάλπη
Αυτή η γενιά νέων, που συχνά αισθάνεται προδομένη από τις σύγχρονες συνθήκες και από όσους θεωρεί υπεύθυνους – όχι μόνο πολιτικούς αλλά και επιστήμονες – γίνεται στόχος πολλών ανερχόμενων λαϊκιστικών κομμάτων στην Ευρώπη.
Όπως έχει γράψει η Anne Applebaum στο The Atlantic, αυτά τα κόμματα συνδυάζουν αντιεμβολιαστικό λόγο, μυστικιστικές αντιλήψεις και έντονη εχθρότητα προς τους μετανάστες, δημιουργώντας ένα υβρίδιο πολιτικής και αποκρυφισμού.
Ο Thompson καταλήγει ότι οι νέες αυτές ιδεολογικές τάσεις είναι δύσκολο να οριστούν. Ίσως, όμως, σε λίγα χρόνια η Γενιά Ζ να αποκαλύψει μια υποκατηγορία: τη «Γενιά C», δηλαδή τους νέους που διαμορφώθηκαν μέσα στην COVID και εμφανίζουν αξιοσημείωτα πιο συντηρητικές στάσεις.
Για αυτή τη μικρο-γενιά στη Δύση, τα social media λειτούργησαν ως σημείο συνάντησης διαφορετικών ρευμάτων: μειωμένη εμπιστοσύνη σε θεσμούς, αντίδραση απέναντι στον φεμινισμό και την κοινωνική δικαιοσύνη και μια αυξανόμενη προτίμηση προς δεξιές πολιτικές.
