Η εμφάνιση ενός μεγάλου φορτηγού με κινητό γερανό στο εσωτερικό της Αγίας Σοφίας κατά τη διάρκεια των εργασιών αποκατάστασης, προκάλεσε έντονο προβληματισμό για την ασφάλεια του μνημείου.
Φωτογραφίες που κυκλοφορούν στον παγκόσμιο ιστό, δείχνουν το όχημα να κινείται πάνω σε προστατευτικές επιφάνειες μέσα στον ιστορικό ναό, αλλά δεν είναι και το μοναδικό που εντοπίζεται εντός του χώρου.
Πρόκειται για έναν μεσαίου μεγέθους γερανό πάνω σε φορτηγό MAN, τριών αξόνων. Η ικανότητα ανύψωσης εκτιμάται στους 25-35 τόνους και το συνολικό βάρος του οχήματος στους 20-26 τόνους – φορτίο σημαντικό για ένα στρωματοποιημένο και ιστορικά ευάλωτο δάπεδο.
Το τουρκικό Υπουργείο Πολιτισμού αντέδρασε άμεσα, εκδίδοντας ανακοίνωση με στόχο να καθησυχάσει το κοινό.
Ο υπουργός Μεχμέτ Νουρί Έρσοϊ υπογράμμισε ότι οι εργασίες δεν εμποδίζουν τη λατρεία και ότι ο τρούλος βρίσκεται σε πλήρη διαδικασία συντήρησης, με στόχο την ενίσχυση της αντισεισμικής αντοχής και τη διατήρηση της αυθεντικότητας του μνημείου.
Οι τουρκικές αρχές υποστηρίζουν ότι όλα τα οχήματα κινούνται αποκλειστικά πάνω σε ειδικά σχεδιασμένη πλατφόρμα και πως έχουν προηγηθεί στατικές μελέτες, σαρώσεις με γεωραντάρ και αναλύσεις φέρουσας ικανότητας.
Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, το δάπεδο μπορεί να αντέξει έως 25 τόνους ανά τετραγωνικό μέτρο, ενώ η προσωρινή πλατφόρμα που τοποθετήθηκε φτάνει τους 30 τόνους ανά τετραγωνικό μέτρο.
Επιπλέον, αναφέρεται ότι ακόμη και τα βαρύτερα οχήματα, όταν βρίσκονται πάνω στην προστατευτική επιφάνεια, ασκούν στο ιστορικό δάπεδο φορτίο μόλις περίπου 6 τόνων ανά τετραγωνικό μέτρο.
Το πολυστρωματικό σύστημα προστασίας περιλαμβάνει μεμβράνες, τσόχα, στρώση άμμου, κόντρα πλακέ, ξύλινο πλέγμα, θερμομονωτικά και ηχομονωτικά υλικά, καθώς και ατσάλινη επιφάνεια με κατεργασία «διαμαντιού».
Επιπλέον, τα οχήματα χρησιμοποιούν συστήματα συλλογής καυσαερίων και κινούνται μόνο σε προκαθορισμένες διαδρομές, χωρίς να έρχονται σε επαφή με το αυθεντικό μαρμάρινο δάπεδο.
Ωστόσο, η προσοχή μεταφέρθηκε από τον τρούλο στο δάπεδο, καθώς οι εικόνες δείχνουν βαριά μηχανήματα να κινούνται στο εσωτερικό της Αγίας Σοφίας.
Αν και έχουν τοποθετηθεί προστατευτικές πλάκες, ειδικοί που εξέτασαν τις φωτογραφίες αναφέρουν ότι το σύστημα φαίνεται απλό και ότι οι πλάκες δεν είναι συνδεδεμένες μεταξύ τους, κάτι που μπορεί να επιτρέψει ολισθήσεις ή ανομοιόμορφη κατανομή φορτίου.
Σε ορισμένα σημεία, μάλιστα, το δάπεδο φαίνεται ακάλυπτο.
