Η ενέργεια βρίσκεται ξανά στο κέντρο της κυβερνητικής στρατηγικής, με την Αθήνα να καταγράφει αυτήν την εβδομάδα μια από τις πιο «γεμάτες» διπλωματικές και επενδυτικές στιγμές της τελευταίας δεκαετίας.
του Χρήστου Μυτιλινιού
Μετά από ένα διήμερο έντονης κινητικότητας στο Ζάππειο, όπου κορυφαίοι Αμερικανοί αξιωματούχοι και μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι συμμετείχαν στην 6η Υπουργική Συνάντηση της Διατλαντικής Συνεργασίας για την Ενέργεια (P-TEC), η κυβέρνηση παρουσιάζει σήμερα ένα ξεκάθαρο αφήγημα: η Ελλάδα δεν είναι πια «σημείωση» στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής, αλλά εξελίσσεται σε σημείο αναφοράς για ολόκληρη την Ευρώπη. Τα όσα συνέβησαν χθες Παρασκευή στο Ζάππειο επιβεβαιώνουν τον κομβικό ρόλο που επιδιώκει η κυβέρνηση Μητσοτάκη να κατακτήσει για τη χώρα. Με τις δηλώσεις του Πρωθυπουργού, αλλά και τις δημόσιες τοποθετήσεις του Αμερικανού Υπουργού Ενέργειας και άλλων στελεχών, δημιουργείται μια νέα πραγματικότητα που έχει και γεωπολιτικό και οικονομικό βάθος.
Η Ελλάδα πύλη ενέργειας για την Ευρώπη
Με ιδιαίτερο βάρος ήταν η αναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκη ότι «η Ελλάδα είναι το φυσικό σημείο εισόδου για το αμερικανικό LNG που θα αντικαταστήσει το ρωσικό φυσικό αέριο στην περιοχή». Σύμφωνα με όσα είπε χθες, η απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου αποτελεί ιστορική ευκαιρία για τον επανασχεδιασμό του ενεργειακού χάρτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Ο Πρωθυπουργός έστειλε και ένα σαφές μήνυμα προς τους Ευρωπαίους ομολόγους του: η απαγόρευση πρέπει να εφαρμοστεί και δεν μπορεί να επιτραπεί η είσοδος ρωσικού αερίου «από την πίσω πόρτα μέσω της Τουρκίας». Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν και τα Αμερικανικά μηνύματα. Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ χαρακτήρισε την Ελλάδα «πύλη εισόδου για το αμερικανικό LNG στην Ευρώπη». Είναι μια διατύπωση με ιδιαίτερη αξία, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αβεβαιότητες στην ενεργειακή επάρκεια και χρειάζεται ασφαλείς, διαφοροποιημένες πηγές εισαγωγής.
Τα στοιχεία που παρέθεσε ο Πρωθυπουργός για την πορεία της χώρας στον τομέα του φυσικού αερίου είναι ενδεικτικά: το 2020 η Ελλάδα εισήγαγε περίπου 6 δισ. κυβικά μέτρα αερίου, ενώ φέτος οι εισροές θα ξεπεράσουν τα 17 δισ. κυβικά μέτρα. Την ίδια ώρα, οι εκροές προς τρίτες χώρες προσεγγίζουν τα 11 δισ., γεγονός που δείχνει ότι η Ελλάδα λειτουργεί πλέον ως μηχανισμός διανομής ενέργειας στην περιοχή.
Οι μεγάλες συμφωνίες που αλλάζουν το τοπίο
Πέρα από τα γενικά στρατηγικά συμπεράσματα, το διήμερο στο Ζάππειο έφερε συγκεκριμένες συμφωνίες και επενδυτικές κινήσεις που αλλάζουν την εικόνα του ενεργειακού τομέα της χώρας.
Πρώτο παράδειγμα είναι η συμμετοχή της ExxonMobil στο θαλάσσιο οικόπεδο Block 2 στο Ιόνιο, μέσα από τη συμφωνία που υπεγράφη χθες ανάμεσα στην αμερικανική εταιρεία, την Energean και τη HELLENiQ Energy. Πρόκειται για μια εξέλιξη με έντονο γεωπολιτικό αποτύπωμα, αφού για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες η Ελλάδα βρίσκεται τόσο κοντά στην προοπτική να αποκτήσει ρόλο παραγωγού φυσικού αερίου.
Παράλληλα, η συμφωνία της Atlantic-See LNG Trade Α.Ε., κοινοπραξίας της AKTOR και της ΔΕΠΑ, με την αμερικανική Venture Global για προμήθεια υγροποιημένου φυσικού αερίου και διανομή του στην Ανατολική Ευρώπη δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα για τον ρόλο της χώρας στον Κάθετο Διάδρομο. Η Venture Global είναι από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς LNG παγκοσμίως και η συνεργασία της με ελληνικά σχήματα ενισχύει τη στρατηγική διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας για την Ευρώπη.
Πρόκειται για συμφωνίες που, όπως σχολιάζουν κυβερνητικές πηγές, όχι μόνο ενισχύουν την εθνική ενεργειακή ασφάλεια αλλά τοποθετούν την Ελλάδα στο κέντρο της προσπάθειας της Ευρώπης να απεξαρτηθεί από τα ρωσικά υδρογονάνθρακες.
Η στρατηγική Μητσοτάκη πέρα από το 2030
Στο κυβερνητικό επιτελείο εκτιμάται ότι όλα αυτά δεν είναι μεμονωμένα βήματα, αλλά εντάσσονται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό που ξεκινά από τις αρχές της πρώτης θητείας Μητσοτάκη. Η επιλογή του Πρωθυπουργού να προχωρήσει σε κινήσεις με ορίζοντα πέρα από το 2030 αναδεικνύει μια στρατηγική που δεν αντιμετωπίζει την ενέργεια με στενά πολιτικό μάτι, αλλά ως τομέα με βαρύτητα για την οικονομία, την εξωτερική πολιτική και την ασφάλεια της χώρας.
Κυβερνητικά στελέχη σημειώνουν ότι την ώρα που η αντιπολίτευση παραμένει προσκολλημένη σε «όρους και πρακτικές του παρελθόντος», η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας επιλέγει να ανοίγει νέα κεφάλαια για την Ελλάδα, δίνοντας προοπτική για τις επόμενες δεκαετίες. Η εβδομάδα που πέρασε θεωρείται ενδεικτική του πώς η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση και τις στρατηγικές συμμαχίες της.
Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα
Ειδικοί στον χώρο της ενέργειας επισημαίνουν ότι η συμμετοχή μεγάλων αμερικανικών εταιρειών στα ελληνικά projects όχι μόνο ενισχύει το επενδυτικό κλίμα, αλλά και δημιουργεί ένα περιβάλλον σταθερότητας για τα επόμενα χρόνια. Οι σχέσεις Ελλάδας και ΗΠΑ στον ενεργειακό τομέα αποκτούν νέο βάθος, την ώρα που η Ουάσινγκτον επιδιώκει την ενίσχυση των υποδομών LNG στην Ευρώπη.
Οι εξελίξεις συμπίπτουν με ένα διεθνές περιβάλλον όπου η ενεργειακή ασφάλεια θεωρείται προϋπόθεση για την οικονομική σταθερότητα. Η Ελλάδα φαίνεται να έχει διαβάσει εγκαίρως τις ανάγκες της εποχής και αυτό αποτυπώνεται στο θετικό κλίμα που καταγράφηκε στο Ζάππειο, όπου οι δηλώσεις των αμερικανών αξιωματούχων ανέδειξαν την αυτοπεποίθηση με την οποία αντιμετωπίζουν τη χώρα ως στρατηγικό εταίρο.
Συμπέρασμα
Η εβδομάδα που κλείνει σήμερα αποδεικνύει ότι η Ελλάδα διεκδικεί ρόλο πρωταγωνιστή στον ευρωπαϊκό ενεργειακό σχεδιασμό. Οι συμφωνίες, οι επενδύσεις και οι δηλώσεις που έγιναν χθες στο Ζάππειο υπερβαίνουν την τρέχουσα συγκυρία και δείχνουν ότι η χώρα έχει αφήσει οριστικά πίσω την εποχή της παθητικής συμμετοχής. Η ενέργεια γίνεται πλέον η γέφυρα μέσα από την οποία η Ελλάδα ενισχύει τις συμμαχίες της, θωρακίζει την ασφάλειά της και δημιουργεί νέες οικονομικές δυνατότητες για τις επόμενες γενιές. Με αυτά τα δεδομένα, το Μέγαρο Μαξίμου θεωρεί ότι το «ενεργειακό άλμα» της Ελλάδας έχει ήδη ξεκινήσει και ότι η χώρα βρίσκεται μπροστά σε μια νέα εποχή.
