Η Κομισιόν προετοιμάζει τη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού πλαισίου των τελευταίων δεκαετιών. Ένα εκτεταμένο πακέτο νομοθετικών αλλαγών, που θα παρουσιαστεί έως το τέλος του 2025, στοχεύει στη δημιουργία μιας πραγματικά ενιαίας αγοράς κεφαλαίων, ικανής να ανταγωνιστεί τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη μεταρρύθμιση 10 βασικών νόμων, η οποία φιλοδοξεί να ενώσει τα κατακερματισμένα χρηματοπιστωτικά οικοσυστήματα της Ευρώπης, να ενισχύσει τη ρευστότητα, να προσελκύσει επενδύσεις και να δημιουργήσει έναν κοινό κανόνα εποπτείας σε όλη την Ε.Ε.
Αναθεώρηση 10 χρηματοπιστωτικών πλαισίων
Η Κομισιόν σχεδιάζει την αναθεώρηση ενός ευρέος πλέγματος κανονισμών, μεταξύ των οποίων:
- MiFID II και MiFIR (αγορές χρηματοπιστωτικών προϊόντων),
- EMIR (εκκαθάριση συναλλαγών),
- AIFMD και UCITS (επενδυτικά ταμεία),
- CSDR (κεντρικά αποθετήρια τίτλων),
- MiCA (ρύθμιση κρυπτονομισμάτων),
- και το πλαίσιο για την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών – ESMA.
Η μεταρρύθμιση δεν αφορά μόνο τις τράπεζες, αλλά όλο το φάσμα των χρηματοοικονομικών δραστηριοτήτων — από τα hedge funds και τα επενδυτικά ταμεία μέχρι τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία και τα χρηματιστήρια.
Ενιαία εποπτεία από την ESMA – «τέλος» στις εθνικές ανισορροπίες
Στον πυρήνα του σχεδίου βρίσκεται η μεταφορά της εποπτείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με την ESMA να αποκτά ρόλο «ευρωπαϊκής ρυθμιστικής αρχής» για ολόκληρο τον χρηματοπιστωτικό τομέα.
Σήμερα, η εποπτεία ασκείται κατά κύριο λόγο από εθνικές αρχές, γεγονός που προκαλεί ανισότητες, καθυστερήσεις και πολυνομία. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενοποίηση των εποπτικών αρμοδιοτήτων θα αυξήσει τη διαφάνεια, τη σταθερότητα και την ανθεκτικότητα των αγορών, εξασφαλίζοντας ίσους όρους ανταγωνισμού για όλους.
Σύμφωνα με το σχέδιο, η ESMA θα αναλάβει:
- την πλήρη εποπτεία των παρόχων υπηρεσιών κρυπτονομισμάτων,
- των μεγάλων διασυνοριακών χρηματιστηρίων,
- και των οργανισμών εκκαθάρισης και αποθετηρίων τίτλων.
Η μεταφορά αυτή σημαίνει ότι οι μεγάλες ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές εταιρείες δεν θα εποπτεύονται πια μόνο από τις χώρες όπου εδρεύουν, αλλά από ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο που θα λειτουργεί υπό την ESMA.
Νέα δομή και χρηματοδότηση για την ESMA
Για να ανταποκριθεί στον νέο της ρόλο, η ESMA θα αναδιαρθρωθεί πλήρως, αποκτώντας ανεξάρτητο εκτελεστικό συμβούλιο που θα λαμβάνει κρίσιμες αποφάσεις εποπτείας.
Το υπάρχον μοντέλο, στο οποίο κυριαρχούν οι εθνικές εποπτικές αρχές, θα αντικατασταθεί από μια πιο ευέλικτη και διαφανή διοικητική δομή.
Παράλληλα, αλλάζει και το μοντέλο χρηματοδότησης:
η συνεισφορά των κρατών-μελών θα μειωθεί, ενώ θα αυξηθούν τα τέλη εποπτείας που καταβάλλουν οι ίδιες οι χρηματοπιστωτικές εταιρείες, ώστε η αρχή να αποκτήσει οικονομική αυτονομία και θεσμική ανεξαρτησία.
Η Ευρώπη απέναντι στη Wall Street
Η μεταρρύθμιση αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο στρατηγικό όραμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία Ενιαίας Αγοράς Κεφαλαίων, που θα επιτρέψει στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να αντλούν κεφάλαια με τους ίδιους όρους που ισχύουν στις ΗΠΑ.
Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει καταστήσει σαφές ότι «η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει στον εαυτό της», ενώ ο πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι, στην έκθεσή του το 2024, είχε επισημάνει ότι χωρίς ενιαία αγορά κεφαλαίων «η Ευρώπη θα μείνει πίσω στον παγκόσμιο ανταγωνισμό».
Η επόμενη μέρα
Η νέα εποχή του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού πλαισίου θα αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας των τραπεζών, των επενδυτικών κεφαλαίων και των αγορών.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η μεταρρύθμιση της ESMA και η ενιαία εποπτεία θα συμβάλουν στη μείωση των κινδύνων, στην αύξηση των επενδύσεων και στη δημιουργία ενός πιο σταθερού και προβλέψιμου περιβάλλοντος για επενδυτές και πολίτες.
Η Ευρώπη φαίνεται έτοιμη να περάσει από τη θεσμική ετερογένεια στην οικονομική ενότητα — ένα άλμα που, αν πετύχει, θα αλλάξει ριζικά το ευρωπαϊκό οικονομικό τοπίο.
