Η εκλογική αναμέτρηση στα Κατεχόμενα, παρότι παράνομη και απορριπτέα διεθνώς, ανέδειξε ένα μήνυμα που ξεπερνά κατά πολύ την πολιτική σκηνή του ψευδοκράτους: η Τουρκία δεν ελέγχει πια πλήρως ούτε το δημιούργημά της.
του Χρήστου Μυτιλινιού
Ο εκλεκτός του Ερντογάν, Ερσίν Τατάρ, που εκπροσωπούσε τη γραμμή της οριστικής διχοτόμησης και της πλήρους εξάρτησης από την Άγκυρα, ηττάται από τον Τουφάν Ερχιουρμάν, έναν αντίπαλο που, αν και κινείται εντός του κατεχόμενου πλαισίου, δεν συμμερίζεται τη λογική των δύο κρατών και μιλά για «αξιοπρέπεια» και «ισότιμο διάλογο».
Η ψήφος διαμαρτυρίας πίσω από την κάλπη
Η τουρκοκυπριακή κοινωνία ζει εδώ και χρόνια κάτω από την αποπνικτική παρουσία της Τουρκίας — πολιτικά, στρατιωτικά και οικονομικά. Οι παρεμβάσεις της Άγκυρας σε ζητήματα διακυβέρνησης, διορισμών, ακόμα και παιδείας, έχουν προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια.
Οι Τουρκοκύπριοι, κουρασμένοι από την επιτήρηση, βλέπουν ότι οι υποσχέσεις για «ανάπτυξη» και «αναγνώριση» παραμένουν κενές. Το εκλογικό αποτέλεσμα δεν είναι τίποτε άλλο από μια σιωπηλή εξέγερση απέναντι στη μητρόπολη.
Αν και οι εκλογές αυτές δεν αναγνωρίζονται διεθνώς, το μήνυμα που εκπέμπουν είναι σαφές: η τουρκική επιρροή δεν είναι πανίσχυρη. Στην πραγματικότητα, αρχίζει να διαβρώνεται εκ των έσω, από την κόπωση και την αίσθηση εγκλωβισμού των Τουρκοκυπρίων.
Το δόγμα Ερντογάν αποδοκιμάζεται στο ίδιο του το πεδίο
Η Άγκυρα επένδυσε πολιτικά και συμβολικά στον Τατάρ, παρουσιάζοντάς τον ως «εγγυητή» της εθνικής υπόθεσης της Τουρκίας στην Κύπρο. Ο ίδιος λειτούργησε ως προέκταση της τουρκικής κυβέρνησης, προωθώντας το αφήγημα ότι η μόνη ρεαλιστική λύση είναι η ύπαρξη δύο κρατών.
Η ήττα του, όμως, αποδεικνύει ότι το δόγμα Ερντογάν δεν πείθει πλέον ούτε τους Τουρκοκυπρίους. Αντί για ασφάλεια και προοπτική, η πολιτική αυτή έχει προσφέρει απομόνωση, διεθνή περιθωριοποίηση και οικονομική εξάρτηση.
Η Άγκυρα χάνει όχι μόνο την πολιτική επιρροή της, αλλά και το αφήγημα νομιμοποίησης που προσπαθούσε να χτίσει εδώ και δεκαετίες: ότι δηλαδή οι Τουρκοκύπριοι επιθυμούν την οριστική αποκοπή από την Κυπριακή Δημοκρατία. Η κάλπη διέψευσε αυτόν τον ισχυρισμό.
Το τέλος της «πειθαρχημένης περιφέρειας»
Το αποτέλεσμα δείχνει μια βαθύτερη ρωγμή: η Τουρκία δεν μπορεί να θεωρεί δεδομένη την υπακοή των Τουρκοκυπρίων. Οι νέες γενιές, μορφωμένες και σε επαφή με την Ευρώπη, απορρίπτουν την αυταρχική επιρροή της Άγκυρας και διεκδικούν πολιτική ταυτότητα πέρα από το νεο-οθωμανικό αφήγημα.
Αυτή η μετατόπιση συνιστά στρατηγικό πλήγμα για τον Ερντογάν: αν χάνει στα Κατεχόμενα, το πλέον ελεγχόμενο προτεκτοράτο του, πώς μπορεί να πείσει για την ηγεμονία του στη Μέση Ανατολή ή στον μουσουλμανικό κόσμο;
Μια μικρή κάλπη, ένα μεγάλο ρήγμα
Η ήττα του Τατάρ δεν είναι απλώς αλλαγή προσώπου. Είναι ρήγμα στο αφήγημα της Άγκυρας. Αποδεικνύει ότι η καταπίεση και η προπαγάνδα έχουν όρια, ότι ακόμα και μέσα σε μια παράνομη διαδικασία μπορεί να εκφραστεί πολιτική αποδοκιμασία.
Η Τουρκία ήθελε ένα αποτέλεσμα που θα ενίσχυε τη διεθνή πίεση για «αναγνώριση» του ψευδοκράτους· αντί αυτού, πήρε μια εσωτερική διάψευση.
Και αυτή, ίσως, να είναι η πιο ηχηρή ήττα του Ερντογάν στην Κύπρο μετά το 1974.
