«Το ΠΑΣΟΚ δεν επιστρέφει για να διαχειριστεί καλύτερα αυτό που υπάρχει. Επιστρέφει για να αλλάξει τον τρόπο που λειτουργεί η χώρα», είπε ο πρώην πρωθυπουργός, Γιώργος Παπανδρέου από το βήμα του 4ου Συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ.
Ξεκινώντας με μια φράση που χρησιμοποίησε προ ετών και που «πολλοί τη νόμισαν υπερβολική αλλά διαψεύστηκαν» – «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα»- ο Γιώργος Παπανδρέου επεσήμανε πως το νόημα της ήταν ότι «ή θα πάμε σε μια κοινωνία απελευθέρωσης, δικαιοσύνης, δημοκρατικού ελέγχου – ή θα βυθιστούμε σε μια νέα μορφή βαρβαρότητας», δηλαδή στην «επιστροφή σε κοινωνίες με τεράστια δύναμη, αλλά χωρίς ηθικό και δημοκρατικό έλεγχο πάνω σε αυτή τη δύναμη».
Ανέφερε ότι προχθές, στη Γενεύη, όπου προήδρευσε επιτροπής 130 πρώην ηγετών δημοκρατικών κρατών, το κεντρικό ερώτημα ήταν «γιατί καταρρέει η εμπιστοσύνη στους θεσμούς», για να σημειώσει ότι η απάντηση έχει πέντε πρόσωπα: Ανισότητα, μετατροπή του πλούτου σε εξουσία, ανασφάλεια, χειραγώγηση της πληροφορίας («το Predator που χρησιμοποίησε η κυβέρνηση της ΝΔ για να παρακολουθήσει τον πρόεδρο του Κινήματός μας είναι απλώς το προοίμιο ενός νέου συστηματικού φακελώματος. Νέο πεδίο εξουσίας – στα χέρια ψηφιακών ολιγαρχών») και κατάλυση κάθε κανόνα («σήμερα η ισχύς υποκαθιστά το δίκαιο»).
Ο κ. Παπανδρέου είπε ότι κοινή πηγή των παραπάνω είναι η «εξουσία χωρίς ηθικούς κανόνες, εξουσία χωρίς δημοκρατικό έλεγχο». Περνώντας στην κριτική στην κυβέρνηση Μητσοτάκη, σημείωσε ότι «στη χώρα μας αυτή η παθολογία έχει πρόσωπο και όνομα». Είπε ότι η ΝΔ πράγματι είναι πολύ «αποτελεσματική», αλλά «στο να φροντίζει τους λίγους», ενώ «στους πολλούς προσφέρει φόβο και αβεβαιότητα, επιδόματα αντί για δικαιώματα».
Κονδύλια σε λίγα μεγάλα ολιγαρχικά συμφέροντα
Πρόσθεσε ότι «τα ευρωπαϊκά κονδύλια -που έπρεπε να πάνε σε πράσινη, καινοτόμο, περιφερειακή ανάπτυξη- πηγαίνουν πάλι σε λίγα μεγάλα ολιγαρχικά συμφέροντα». Αναφερθείς στα Τέμπη, τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τις υποκλοπές και τις απευθείας αναθέσεις σε συμβουλευτικές εταιρείες, υποστήριξε ότι το κράτος δικαίου είναι «έννοια ασύμβατη με τις επιλογές αυτής της κυβέρνησης». «Με τις πολιτικές τους, διαχρονικά, είναι εκείνοι που έχουν απαξιώσει την Ελλάδα και υπονομεύσει τη δύναμη και φωνή μας στην Ευρώπη και διεθνώς», σημείωσε.
Ο πρώην πρωθυπουργός ανέφερε ότι «την κρίση χρεοκοπίας δεν την έφερε το ΠΑΣΟΚ, αλλά «τα τεράστια ελλείμματα της ΝΔ», ότι «τα μνημόνια δεν ήταν αποτέλεσμα διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ -ήταν αποτέλεσμα χρόνων κατασπατάλησης και λεηλασίας από τη Δεξιά», ότι «η διαφθορά δεν άνθισε επί ΠΑΣΟΚ», αλλά «άνθισε και ανθίζει επί ΝΔ». Σχολίασε ότι «στην παραδοσιακή Αριστερά το γνώριζαν – και επέλεξαν να το συγκαλύψουν. Ξέπλυναν τη Δεξιά για να χτυπήσουν το ΠΑΣΟΚ». Τόνισε ότι «θέλουμε την ενότητα των ευρύτερων δημοκρατικών και προοδευτικών δυνάμεων. Όχι όμως στην βάση μιας ψεύτικης ανάγνωσης της ιστορίας».
Σημείωσε ότι «η παραδοχή της αλήθειας για την οικονομική και θεσμική κρίση στη χώρα μας πρέπει να αποτελέσει τη βάση για να μπορούμε να χτίσουμε νέα πορεία ενότητας» και ότι «θέλουμε τη συσπείρωση και την ενότητα των δημοκρατικών δυνάμεων της χώρας. Γιατί θέλουμε την αλλαγή, την πλειοψηφία του λαού που ξέρουμε ότι είναι προοδευτική. Δεν αντέχει ούτε ο λαός ούτε η χώρα τη διακυβέρνηση της ΝΔ». Είπε ότι «το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής μπορεί και πρέπει να διαμορφώσει το πλαίσιο και τις προϋποθέσεις για αυτή την ενότητα και συνεργασία – με όποιο οργανωτικό τρόπο μπορεί να προκύψει».
Ο κ. Παπανδρέου κατέθεσε με την ομιλία του «πρόταση δημοκρατικής, ριζοσπαστικής ανασυγκρότησης της χώρας», «πλαίσιο για διάλογο για μια παράταξη μεγάλη ενωτική και νικηφόρα», όπως είπε.
Ειδικότερα πρότεινε στην επόμενη Βουλή «μια αναθεώρηση του Συντάγματος που θα αποτελεί το θεσμικό οπλοστάσιο μιας ριζοσπαστικής δημοκρατικής μετάβασης», μαζί και με άλλες αλλαγές, μια αναθεώρηση με το όνομα «Βίβλος Δημοκρατικών Μεταρρυθμίσεων».
Τρεις άξονες
Πρώτον, «ο εθνικός πλούτος και οι επόμενες γενιές», με πρόβλεψη για ένα άρθρο κατά το οποίο «η δημόσια ακίνητη περιουσία παραμένει στο Δημόσιο», μετασχηματισμό του Υπερταμείου «από παθητικό διαχειριστή πωλήσεων, σε δημοκρατικά και εθνικά ελεγχόμενο Εθνικό Αναπτυξιακό Θεσμό. Υπό τον έλεγχο της Βουλής, με συμμετοχή περιφερειών και δήμων». Ρητή εισαγωγή στο άρθρο 24 του δικαιώματος των μελλοντικών γενεών σε υγιές, καθαρό, κλιματικά σταθερό περιβάλλον. Δέσμευση «για μια Ευρώπη πιο δημοκρατική, αυτόνομη αμυντικά, ενεργειακά, ψηφιακά, πράσινη και κοινωνικά δίκαιη».
Δεύτερος άξονας, «ευημερία, κοινωνική δικαιοσύνη, κατοικία, ενέργεια». Προτείνει στο άρθρο 79 υποχρεωτική Έκθεση Κοινωνικής Ευημερίας παράλληλα με κάθε Προϋπολογισμό, «να μετράμε τους δείκτες ανισότητας, στέγασης, περιβάλλοντος, ευημερίας του πολίτη και ευζωίας της κοινωνίας. Η κυβέρνηση θα λογοδοτεί για αυτούς, όπως λογοδοτεί για το έλλειμμα. Γιατί η κοινωνική ανισότητα είναι έλλειμμα μεγαλύτερο – πολιτικό και ηθικό». Αναφορικά με την Παιδεία, κάνει λόγο για ενίσχυση του υπάρχοντος ‘Αρθρου 16: «Το ισχύον άρθρο 16 μιλά για διάπλαση ελεύθερων και υπεύθυνων πολιτών – αλλά χωρίς ρητή δέσμευση για δημοκρατική παιδεία ως υποχρεωτικό παιδαγωγικό σκοπό. Αυτό το κενό το κλείνουμε: κριτική σκέψη, ενεργός συμμετοχή και σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα καθίστανται δεσμευτικός σκοπός σε κάθε βαθμίδα εκπαίδευσης – από το δημοτικό ως το πανεπιστήμιο, σε δημόσιο και ιδιωτικό φορέα, πέραν των όσων ήδη προτείνουμε για την απελευθέρωση των δημόσιων πανεπιστημίων. Όχι ως εξωσχολική δραστηριότητα ή διακοσμητική πρόθεση. Ως βασικό πυρήνα του εκπαιδευτικού σκοπού – γιατί η δημοκρατία δεν κληρονομείται, καλλιεργείται».
Τρίτος άξονας, είπε, είναι η «εμβάθυνση της δημοκρατίας στην ψηφιακή εποχή». Προτείνει νέο άρθρο για τη «Διαβουλευτική – Συμμετοχική Δημοκρατία», δηλαδή να υπάρχουν «μόνιμες κληρωτές συνελεύσεις πολιτών, συμμετοχικοί προϋπολογισμοί, ψηφιακή πλατφόρμα διαβούλευσης για κάθε νομοσχέδιο. Με δεσμευτική υποχρέωση: η Βουλή αιτιολογεί δημόσια γιατί δεν ακολουθεί τις γνώμες των πολιτών».
Επιπλέον, όσον αφορά την πτυχή της δημοκρατίας και της αλληλεγγύης στην οικονομία, προτείνει συνταγματικά την κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία ως ισότιμο πυλώνα της οικονομικής ζωής, με ρητή υποχρέωση της πολιτείας να την ενισχύει. Επίσης, ένα άρθρο για την Τεχνητή Νοημοσύνη, όπου κάθε σύστημα ΤΝ «οφείλει να υπηρετεί το κοινό καλό». Παράλληλα, ρητή απαγόρευση κοινωνικής βαθμολόγησης, μαζικής ψηφιακής επιτήρησης – φακελώματος, αλγοριθμικής στρέβλωσης εκλογικών διαδικασιών.
Αναφορικά με την ανεξαρτησία και την πολυφωνία των ΜΜΕ, προτείνει ενίσχυση του παρόντος Άρθρου 14. «Το ασυμβίβαστο εργολάβου-εκδότη υπάρχει ήδη στο Σύνταγμα. Αλλά εφαρμόζεται;», σχολίασε, προτείνοντας «να ενισχύσουμε το άρθρο 14 με συνταγματικά κατοχυρωμένη ανεξάρτητη εποπτεία ιδιοκτησίας και χρηματοδότησης, αυστηρά όρια συγκέντρωσης».
Το ΠΑΣΟΚ δεν χρειάζεται να περιμένει
Ακόμη ο κ. Παπανδρέου μιλά για μεταρρυθμίσεις που αφορούν στη «συνταγματική Διαύγεια» (αναγωγή της Διαύγειας από κοινό νόμο σε συνταγματική υποχρέωση), στην αποκέντρωση της εξουσίας προς τις τοπικές κοινωνίες – με εγγυημένη χρηματοδότηση, οικονομική αυτονομία, σαφή διαχωρισμό αρμοδιοτήτων και κανονιστική αυτονομία των Περιφερειών. Επίσης μιλά για «εσωκομματική Δημοκρατία» με αναθεώρηση του άρθρου 29 -«τα κόμματα οργανώνονται με εσωτερική δημοκρατία, διαφάνεια, λογοδοσία προς τα μέλη». «Και το ΠΑΣΟΚ δεν χρειάζεται να περιμένει», είπε, «με βάση τις παραπάνω θεσμικές προτάσεις, ας οργανώσουμε το κίνημά μας για να είναι πιο συμμετοχικό, αποκεντρωμένο, εκπαιδευτικό».
Ο Γιώργος Παπανδρέου τόνισε ότι «η Βίβλος Δημοκρατικών Μεταρρυθμίσεων δεν είναι κομματικό πρόγραμμα. Είναι πρόταση συνεννόησης των προοδευτικών δυνάμεων και πολιτών του τόπου». Απευθυνόμενος σε «κάθε προοδευτική δύναμη, δύναμη ευθύνης, κοινωνικό εταίρο, πολίτη, που θέλει να δει την Ελλάδα να αλλάζει», επεσήμανε ότι «η αναθεώρηση απαιτεί αυξημένες πλειοψηφίες – απαιτεί συναίνεση» και πως «αυτή η συναίνεση αξίζει να διεκδικηθεί. Πολιτικά και εκλογικά». Ο πρώην πρωθυπουργός τόνισε ότι θέτει «ως πρόταση κάθε κυβερνητικής προοδευτικής συνεργασίας τη δέσμευση για αυτήν την αναθεώρηση. Αυτός να είναι ο πυρήνας της πρότασής μας για τις επόμενες εκλογές», «ο πυρήνας της προοδευτικής διακυβέρνησης, είναι η Βίβλος Προοδευτικών Δημοκρατικών Μεταρρυθμίσεων».
Ολοκληρώνοντας την ομιλία του, ο κ. Παπανδρέου σχολίασε ότι «στις εκλογές που έρχονται η ΝΔ θα μας μιλήσει για σταθερότητα και ασφάλεια», και ζήτησε να μην παρασυρθεί κανείς, καθώς «αυτή η σταθερότητα αποδυναμώνει τον πολίτη». Καταληκτικά, παραπέμποντας στην «αυτοθεσπίζουσα κοινωνία» του Κορνήλιου Καστοριάδη, όπως είπε, σημείωσε ότι νέο μας Κοινωνικό Συμβόλαιο πρέπει να είναι για μια κοινωνία που συμμετέχει, που διεκδικεί, αποφασίζει και νομοθετεί για τον εαυτό της.
