Εκείνο το πρωϊ της Δευτέρας 29 Μαρτίου 1870 στην Αθήνα των 40.000 κατοίκων, σε μια εποχή, που η Ελλάδα προσπαθούσε να εμπεδώσει μια στοιχειώδη κανονικότητα, πασχίζοντας να ξεπεράσει συνήθειες και αντιλήψεις των αιώνων της Τουρκοκρατίας, όλα ξεκίνησαν μέσα σε μια χαλαρή ατμόσφαιρα, για μια παρέα Άγγλων επιφανών, που είχε αποφασίσει να κάνει ανοιξιάτικη βόλτα προς τον Μαραθώνα.
Την ομάδα αποτελούσαν ο Άγγλος βαρόνος Τζόσλιν Φράνσις Μάνκαστερ, 36 ετών, η σύζυγός του λαίδη Κονστάνς, ο 23χρονος Φρέντερικ Γκράνθαμ Βάινερ, ο 32χρονος Έντουαρντ Χένρι Τσαρλς Χέρμπερτ από τη βρετανική πρεσβεία, συνοδευόμενος από τη σύζυγό του και την 5χρονη κόρη τους, ο κόμης Αλμπέρτο Ντε Μπόιλε από την ιταλική πρεσβεία στην Αθήνα και ο Έντουαρντ Λόιντ, δικηγόρος. Όλοι τους, ιδίως οι Άγγλοι, ήταν γόνοι μεγάλων οικογενειών ή είχαν σχέσεις με τη βρετανική πολιτική σκηνή. Τους συνόδευαν ο οδηγός-ξεναγός και υπάλληλος του «Ξενοδοχείου της Αγγλίας», στην οδό Αιόλου, Αλέξανδρος Ανεμογιάννης, Ιταλός υπηρέτης και τέσσερις χωροφύλακες, οι οποίοι αποτελούσαν τη φρουρά τους.
Οι δύο άμαξες με τους υψηλούς επιβάτες αναχώρησαν πολύ πρωϊ από το «Ξενοδοχείο της Αγγλίας» και περί τις 11.30π.μ έφτασαν στον Μαραθώνα. Αφού έκαναν τη βόλτα τους οι εκδρομείς απολαμβάνοντας την ανοιξιάτικη αττική φύση, γύρω στις 2 το μεσημέρι αποφασίζουν να επιστρέψουν στην Αθήνα.
Κοντά στην περιοχή της Ραφήνας όμως δέχονται την επίθεση των ληστών, οι οποίοι είχαν με κάποιον τρόπο πληροφορηθεί την παρουσία τους στην περιοχή. Πάνω σε μια γέφυρα τους κόβουν τον δρόμο και με την απειλή των όπλων τους αναγκάζουν να κατέβουν από τις άμαξες
. Οι ληστές είναι μέλη της διαβόητης συμμορίας των Αδελφών Αρβανιτάκη, του Τάκου ή Δημήτρη και του Χρήστου, οι οποίοι είναι επικηρυγμένοι για φόνους και ληστείες. Η ομάδα αυτή των περίπου 30 ατόμων είχε έλθει από την περιοχή των Αγράφων, που ήταν τότε ακόμα υπό την κατοχή των Τούρκων, και είχαν επιδοθεί σε δεκάδες ληστείες και παράνομες πράξεις, μέχρι να φθάσουν έως τα περίχωρα της Αττικής, που τα είχαν πλέον κάνει επίκεντρο της δράσης τους.
Υπάρχουν δύο τουλάχιστον εκδοχές γύρω από τις συνθήκες, κάτω από τις οποίες έγινε η σύλληψη των ξένων. Στη μία, που μάλλον είναι η πιο μυθιστορηματική, πηγαίνοντας προς το Μαραθώνα οι περιηγητές, κάνουν στάση στο Πικέρμι, στο χάνι του Σκορδά. Εκεί η παρέα συναντιέται τυχαία με ένα ντόπιο νεαρό βοσκό από τα κονάκια, τις στάνες δηλαδή, στην περιοχή της Πεντέλης.
Στη συνάντηση αυτή οι ξένοι περιηγητές, έχοντας προφανώς δεχτεί κάποια βοήθεια ή κάποια πληροφορία από το νεαρό βοσκό, του δίνουν κάποια νομίσματα, τα οποία φέρνει μαζί του πίσω στα κονάκια. Εκεί βρίσκεται η συμμορία των Αρβανιτάκηδων, που μόλις βλέπουν τα ξένα νομίσματα , αποφασίζουν –χωρίς να το σκεφτούν ιδιαίτερα- να απαγάγουν τους ξένους.
Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή, οι ληστές είχαν κάποιον συνεργάτη στην Αθήνα, που τους είχε ενημερώσει έγκαιρα για τη διαδρομή των περιηγητών κι έτσι αυτοί είχαν καταστρώσει ήδη ένα σχέδιο απαγωγής τους.
Οι ευρωπαίοι περιηγητές ανυποψίαστοι για τα σχέδια των ληστών, απολαμβάνουν το ταξίδι στο Μαραθώνα. Εκεί ο διερμηνέας τους δείχνει τον χώρο που έγινε η μάχη. Κάθονται γύρω στις δύο με δυόμισι ώρες. Στις 2 το μεσημέρι οι περιηγητές με τις άμαξες αποφασίζουν να επιστρέψουν μέσω της Μαραθώνος, που τότε ήταν ένας αγροτικός δρόμος.
Στο ύψος του Πικερμίου όμως τους περιμένει μια δυσάρεστη έκπληξη. Κατά τις 4:30 το απόγευμα, σε μια στροφή του δρόμου, στη γέφυρα του Μεγάλου Ρέματος στη Ραφήνα, οι ληστές τους είχαν στήσει ενέδρα. Μια βροντερή κραυγή ακούγεται μέσα από την ανοιξιάτικη βλάστηση: «Στον τόπο». Πυροβολούνται θανάσιμα οι δύο προπορευόμενοι έφιπποι χωροφύλακες και πέφτουν από τα άλογά τους. Οι άλλοι τραυματισμένοι δύο παραδίδονται στους ληστές. Οι ξένοι περιηγητές είναι πλέον ανυπεράσπιστοι.
Οι Αρβανιτάκηδες, αφού αφαιρούν από τους αλλοδαπούς εκδρομείς χρήματα και κοσμήματα, παίρνουν μαζί τους την ομάδα των ξένων και τους μεταφέρουν σε μία σπηλιά στη βόρεια πλευρά της Πεντέλης, όπου είναι και το καταφύγιό τους.
Σύμφωνα με τον Τύπο της εποχής, το απόσπασμα έξι στρατιωτών που λίγη ώρα μετά την αιχμαλωσία πλησίασε αρχικά τη σπηλιά βόρεια της Πεντέλης αναγκάστηκε να αποχωρήσει αμέσως, καθώς οι ληστές απείλησαν ότι θα σκότωναν όλους τους αιχμαλώτους. Οι ληστές διαπίστωσαν μετά ότι δυσκολεύονταν να μετακινηθούν, έχοντας μαζί τους τις γυναίκες, το κοριτσάκι και τους δύο χωροφύλακες που είχαν τραυματιστεί τη στιγμή της αιχμαλωσίας. Αποφάσισαν να ελευθερώσουν τις γυναίκες, το κοριτσάκι, τους τραυματίες χωροφύλακες και τον Ιταλό υπηρέτη.
Μάλιστα τους μετέφεραν στο Χαρβάτι με συνοδεία, διαβεβαιώνοντας τις γυναίκες ότι δεν θα πάθαιναν τίποτα οι σύζυγοί τους. Εκεί τους περίμεναν άμαξες, με τις οποίες επέστρεψαν στην Αθήνα. Στη συνέχεια οι ληστές έδωσαν στους αιχμαλώτους τους «χαρτί, μελάνι και καλάμους», για να αναγγείλουν στην Αθήνα την ομηρία τους και την ανάγκη καταβολής λύτρων 32.000 αγγλικών λιρών. Το αίτημα των ληστών για καταβολή λίτρων, μετέφερε στην ελληνική κυβέρνηση (μαζί και τα σημειώματα των ομήρων)ο Λόρδος Μάνκαστερ, το οποίο οι ληστές άφησαν ελεύθερο γι αυτό ακριβώς το σκοπό.
Οι ληστές, για λόγους ασφαλείας, μετακινούνται διαρκώς. Από την Πεντέλη στήνουν νέο λημέρι κοντά στο χωριό της Σταμάτας, ενώ έχουν αρχίσει οι διαπραγματεύσεις. Τα λύτρα είναι εύκολο να καταβληθούν, όμως η αμνηστία είναι συνταγματικά αδύνατο να δοθεί. Η ελληνική κυβέρνηση φοβάται την αποχαλίνωση των ληστών της υπαίθρου και δε θέλει με κανένα τρόπο να θέσει ένα προηγούμενο χορήγησης αμνηστίας στις διαπραγματεύσεις της μαζί τους.
Ο υπουργός Σκαρλάτος Σούτσος διαμηνύει τελικά στην αγγλική πρεσβεία ότι η οποιαδήποτε υποχώρηση στις αξιώσεις των συμμοριτών θα εξευτέλιζε τη χώρα. Οι ληστές στο μεταξύ ανεβάζουν το ποσό των λύτρων σε 50.000 λίρες και επιμένουν στην απαίτησή τους για την παροχή αμνηστίας και τη διακοπή κάθε περαιτέρω καταδίωξης από την πολιτεία μέχρι το τέλος των διαπραγματεύσεων. Ο Βρετανός αριστοκράτης Λόρδος Μάνκαστερ, ωστόσο, δεν καταφέρνει να πείσει την κυβέρνηση να αποδεχτεί τους όρους της συμμορίας, με αποτέλεσμα οι συγγενείς των θυμάτων να ανησυχούν ακόμη περισσότερο.
Τις επόμενες μέρες στην Αθήνα αρχίζουν να κυκλοφορούν φήμες ότι οι ληστές έχουν ήδη σκοτώσει τους περιηγητές κι έτσι στις 3 Απριλίου ο πρωθυπουργός Θρασύβουλος Ζαΐμης συγκαλεί έκτακτο υπουργικό συμβούλιο, όμως λίγο πριν από το βράδυ η φήμη διαψεύδεται και η κυβέρνηση παίρνει μια προσωρινή ανάσα. Την ίδια μέρα επιστρέφει από τις Κυκλάδες ο βασιλιάς Γεώργιος ο Α, όπου βρισκόταν για τον εορτασμό των εφτά χρόνων του στο θρόνο. Προτείνει να πάρει τη θέση των αιχμαλώτων, πρόταση η οποία απορρίφθηκε ως γενναία μεν, αλλά «αφελής και ανώριμη».
Το πρωί της Δευτέρας 5 Απριλίου, την έβδομη μέρα της αιχμαλωσίας των ομήρων, καταφθάνει στην Αθήνα η μητέρα ενός εκ των ομήρων. Η Λαίδη Βάινερ, μητέρα του Φρέντερικ, η οποία στέλνει στον Τάκο Αρβανιτάκη ένα δαχτυλίδι με διαμάντια και ένα σημείωμα, με το οποίο παρακαλά τον ληστή να κρατήσει τον μοναχογιό της ασφαλή. Ο Τάκος απαντά σχεδόν αμέσως, χαρίζοντάς της ένα από τα πολυτιμότερα μαχαίρια του και ένα κομπολόι και κανονίζει μάλιστα μία συνάντηση μαζί της, στην οποία όμως δεν πηγαίνει ποτέ.
Οι Αρβανιτάκηδες γυρνούνν από χωριό σε χωριό, με τις φήμες να λένε ότι ταυτόχρονα γλεντάνε, απαγορεύοντας στους κατοίκους την ελεύθερη μετακίνησή τους, χωρίς να τους έχει δοθεί προηγουμένως η γραπτή άδεια της συμμορίας. Αυτή είναι η μοίρα και του Συκάμινου στον Ωρωπό, ο οποίος στις 7 ή, κατά άλλους, στις 8 Απριλίου του 1870 στην ουσία καταλαμβάνεται από τους ληστές, για να αποτελέσει τη σκηνή μιας από τις τελικές πράξεις της απαγωγής.
Ακολουθεί ένας καινούργιος γύρος διαπραγματεύσεων που αποτυγχάνει εκ νέου, με τους ληστές να επιμένουν στην αξίωσή τους να αμνηστευθούν για την απαγωγή που διέπραξαν, πέραν των λύτρων που συνεχίζουν να ζητούν. Το τέλμα στο οποίο έχουν οδηγηθεί οι διαπραγματεύσεις, καθορίζει την τύχη των ομήρων.
Μεγάλη Πέμπτη
Το ημερολόγιο γράφει 9 Απριλίου του 1870, Μεγάλη Πέμπτη. Η ώρα είναι τέσσερις το απόγευμα και απόσπασμα της Χωροφυλακής πλησιάζει το χωριό Συκάμινο, όπου η συμμορία έχει καταλύσει. Οι Αρβανιτάκηδες όμως τους αντιλαμβάνονται και αποφασίζουν να χωρίσουν σε δύο ομάδες: μία με αρχηγό τον Τάκο ο οποίος πήρε μαζί του τον Ντε Μπόιλε και τον Βρετανό Βάινερ και μία με τον Χρήστο Αρβανιτάκη που παίρνει μαζί του τον Χέρμπερτ και τον δικηγόρο Έντουαρντ Λόιντ.
Μαζί τους παίρνουν ως ομήρους και χωρικούς για αιχμάλωτους, ενώ ο Έλληνας διερμηνέας, Ανεμογιάννης καταφέρνει να τους ξεφύγει και να κρυφτεί σε αχυρώνα. Μια ώρα μετά ακούγεται ο πρώτος πυροβολισμός κοντά στο Δήλεσι, όπου οι χωροφύλακες βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής από τους ληστές. Ξεσπούν πυροβολισμοί.
Οι Αρβανιτάκηδες χάνουν την ψυχραιμία τους και ο Χρήστος δίνει εντολή να σκοτώσουν τους δικούς του αιχμαλώτους, προτού πέσει ο ίδιος νεκρός από τα πυρά των χωροφυλάκων. Ο Τάκος κατευθύνεται προς το Σχηματάρι και για να καταφέρει να ξεφύγει σκοτώνει κι αυτός τους άλλους δύο, πυροβολώντας τους πισώπλατα. Από τις μάχες μεταξύ των δύο πλευρών σκοτώθηκαν δέκα στρατιώτες και επτά ληστές, οι: Xρήστος Aρβανιτάκης, αδερφός του αρχιληστή, Σωτήριος Zώμας, Iωάννης Φερμάνης ή Tζιτζιλώνης, Hλίας Σταθάκης ή Mπούρτσης, Γεώργιος Kαταραχιάς, Γερογιάννης ή Xορμόβας και Δημήτρης Tσιακανήκας ή Mπέτης. Eπίσης, συλλαμβάνονται οι: Aλέξης Xορμόβας, Φώτης Oικονόμου ή Mιντσίθρας, Γεώργιος Tσακανής, Περικλής Λιώρης και Kωνσταντίνος Aγραφιώτης ή Mοναχός. Οι νεκροί ληστές αποκεφαλίζονται και τα κεφάλια τους καρφωμένα σε κοντάρια εκτίθενται το Μεγάλο Σάββατο στο πεδίον του Άρεως, πράγμα πρωτοφανές για την Αθήνα. Η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι το αποκρουστικό θέαμα προέκυψε για να διαβεβαιωθεί ο κόσμος ότι οι ληστές είχαν όντως σκοτωθεί. Δέκα μέλη από τα 22 της συμμορίας των Aρβανιτάκηδων, ανάμεσά τους και ο αρχιληστής Tάκος, διαφεύγουν της σύλληψης, αφού καταφέρνουν να υποχωρήσουν προς την παραλία του Ωρωπού, όπου τους περιμένει ένα μικρό πλοίο για να τους φυγαδεύσει.
Οι ληστές που καταφέρνουν να επιβιώσουν της σύγκρουσης, σκορπίζονται στα βουνά και η καταδίωξή τους διαρκεί αρκετούς μήνες. Κάποιοι καταφεύγουν στα εδάφη της οθωμανικής αυτοκρατορίας, όμως συνεχίζουν να κινδυνεύουν εφόσον εναντίον τους έχουν εκδοθεί διεθνή εντάλματα σύλληψης.( Τον Σεπτέμβριο του 1870 ο Τάκος Αρβανιτάκης, στην προσπάθειά του να διαφύγει στην Τουρκία περνώντας τα ελληνοτουρκικά σύνορα, που τότε έφταναν ως τη Λαμία, έπεσε σε ενέδρα του ελληνικού στρατού και σκοτώθηκε λίγο έξω από τη Λαμία. Καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε. Έτσι γράφτηκε και ο επίλογος της αιματηρής υπόθεσης με τη συμμορία των Αρβανιτάκηδων).
Στις 27 Απριλίου 1870 οι συλληφθέντες ληστές παραπέμφθηκαν στο Κακουργιοδικείο. Από τα 27 μέλη της συμμορίας κάθισαν στο εδώλιο τα 14, αφού τα υπόλοιπα είχαν ήδη σκοτωθεί και κάποια είχαν διαφύγει της σύλληψης. Συγκεκριμένα επτά ληστές σκοτώθηκαν στη μάχη και οι υπόλοιποι κρύβονταν στα ελληνικά βουνά, μέχρι που αργότερα εντοπίστηκαν από τα στρατιωτικά αποσπάσματα και εκτελέστηκαν.
Η δίκη των ληστών έγινε στις 9 Μαΐου 1870, ημέρα Σάββατο, αλλά, αντί να ξεκινήσει στις 10:00 το πρωί, όπως ήταν προγραμματισμένο, αναβλήθηκε, λόγω της κοσμοσυρροής, για τις 4:00 το απόγευμα. Κράτησε μέχρι αργά το βράδυ και συνεχίστηκε ολόκληρη την επόμενη ημέρα, οπότε και ολοκληρώθηκε. Οι ληστές καταδικάστηκαν σε θάνατο με αποκεφαλισμό, ενώ η επικήρυξή με αμοιβή για τον εντοπισμό «πάντων των συνενόχων και συνεργών» στα γεγονότα στο Δήλεσι δημοσιεύτηκε στις 25 Μαΐου 1870. Αφορούσε δηλαδή τα μέλη της συμμορίας που είχαν διαφύγει της σύλληψης, μεταξύ των οποίων και ο Τάκος Αρβανιτάκης, καθώς και τους πιθανούς συνεργούς. Κυκλοφορούσαν τότε φήμες και τελικά αποδείχτηκε στη δίκη ότι οι δύο ληστές ήταν έμπιστοι υπάλληλοι, οπλοφόροι, στο τσιφλίκι του Άγγλου μεγαλογαιοκτήμονα Φράνκ Νόελ στην Εύβοια.
Μάλιστα υποστηρίχτηκε από μερικούς (χωρίς όμως να προσαχθεί κανένα αποδεικτικό στοιχείο) ότι εκείνος τους έβαλε να διαπράξουν τη ληστεία, για να προωθήσει δικά του συμφέροντα στην περιοχή. Τον Σεπτέμβριο του 1870 ο Τάκος Αρβανιτάκης, στην προσπάθειά του να διαφύγει στην Τουρκία περνώντας τα ελληνοτουρκικά σύνορα, που τότε έφταναν ως τη Λαμία, έπεσε σε ενέδρα του ελληνικού στρατού και σκοτώθηκε λίγο έξω από τη Λαμία. Έτσι γράφτηκε και ο επίλογος της αιματηρής υπόθεσης με τη συμμορία των Αρβανιτάκηδων. Την ίδια εποχή το ελληνικό κράτος ξεκινούσε μεγάλη εκστρατεία κατά της ληστοκρατίας. Πολλοί από τους ληστές σκοτώνονται σε συγκρούσεις με τον στρατό και μέσα σε λίγα χρόνια η Ελλάδα δεν θα είναι πια «χώρα ληστών και πειρατών».
Πολιτική κρίση
Αμέσως μετά τη «σφαγή στο Δήλεσι» ο σάλος που ξέσπασε εντός και -κυρίως- εκτός Ελλάδας ήταν τεράστιος. Η υπόθεση γίνεται πρωτοσέλιδο σε όλες τις εφημερίδες της Ευρώπης και σε Ελλάδα και Μεγάλη Βρετανία ξεσπά τεράστια πολιτική κρίση. Ο Τύπος της εποχής επιμένει να κατηγορεί την κυβέρνηση Ζαΐμη για λάθος χειρισμούς και για «συγκάλυψη των πραγματικών ενόχων. Στις 6 Ιουλίου του 1870 η κυβέρνηση Ζαΐμη αναγκάζεται να παραιτηθεί, με τον βασιλιά Γεώργιος να δίνει εντολή στον Επαμεινώνδα Δεληγιώργη να συγκροτήσει τη νέα ελληνική κυβέρνηση.
Οι ξένες εφημερίδες συνέχισαν να ξυφουλκούν εναντίον της χώρας μας περιγράφοντάς την ως έναν «τόπο ημιβαρβάρων». Αγγλικές, γαλλικές και ιταλικές εφημερίδες χαρακτηρίζουν την Ελλάδα ως «φωλιά ληστών και πειρατών», «χώρα ημιβαρβάρων» και «ντροπή του πολιτισμού», ενώ ζητούσαν την αποστολή ξένων στρατευμάτων για την εξόντωση της ληστείας, όπως έγινε κατά τη διάρκεια της αγλλογαλλικής επέμβασης του 1854
Ιδιαίτερα σκληρή ήταν η στάση της μεγάλης εφημερίδας The Times.
Η εφημερίδα δημοσίευσε εκτενή άρθρα και ανταποκρίσεις από την Αθήνα, περιγράφοντας την Ελλάδα ως χώρα όπου: η κρατική εξουσία ήταν αδύναμη, οι ληστές δρούσαν σχεδόν ανεξέλεγκτα και η ζωή των ξένων ταξιδιωτών δεν ήταν ασφαλής. Σε ορισμένα άρθρα ο τόνος ήταν εξαιρετικά επικριτικός. Η Ελλάδα παρουσιαζόταν ως κράτος που δεν είχε ακόμη επιβάλει την τάξη στην ύπαιθρο.
Και άλλες βρετανικές εφημερίδες, όπως η Daily News και η Illustrated London News, δημοσίευσαν: δραματικές αφηγήσεις, χαρακτικά με σκηνές ληστών και ομήρων και περιγραφές της ελληνικής «ληστοκρατίας».
Οι εικόνες αυτές διαμόρφωσαν στη βρετανική κοινή γνώμη μια πολύ αρνητική εικόνα για τη χώρα. Στη Μεγάλη Βρετανία έγιναν συζητήσεις στη Βουλή, και απεστάλησαν δεκάδες έγγραφα που θεωρήθηκαν προσβλητικά για την ελληνική κυβέρνηση και για την Ελλάδα. Γενικά το αιματηρό γεγονός στο Δήλεσι προκάλεσε έντονα μισελληνικά αισθήματα στη Δυτική Ευρώπη, ιδίως στην Αγγλία. στην αγγλική Βουλή των Κοινοτήτων, ο πρωθυπουργός Γκλάντστοουν κατηγορεί την ελληνική κυβέρνηση ως υπεύθυνη για τη σφαγή στο Δήλεσι και υπαινίσσεται ότι στην ελληνική πολιτική σκηνή μετέχουν πρόσωπα που συνδέονται με τους ληστές. Στην τοπική βουλή της Tοσκάνης, αντίθετα, στη Φλωρεντία, ακούγονται κάποιες φωνές συμπάθειας προς την Eλλάδα.
Η κυβέρνηση της Βρετανίας άσκησε ισχυρή διπλωματική πίεση στην κυβέρνηση της Ελλάδα .Τα βασικά αιτήματα ήταν: πλήρης διερεύνηση της υπόθεσης, τιμωρία των ληστών, αποζημιώσεις προς τις οικογένειες των θυμάτων και λήψη μέτρων για την καταπολέμηση της ληστοκρατίας.
Η ελληνική κυβέρνηση βρέθηκε σε δύσκολη θέση. Την κατάσταση έσωσαν ο φιλέλληνας υπουργός Εξωτερικών Γλάδστων και οι πρεσβευτές της Ρωσίας και των ΗΠΑ, που υποστήριξαν την ελληνική κυβέρνηση. Τελικά η Ελλάδα υποχρεώθηκε να εκφράσει τη λύπη της στις κυβερνήσεις της Αγγλίας και της Ιταλίας και να καταβάλει σε καθεμία από τις οικογένειες των θυμάτων το υπέρογκο για την εποχή ποσό των 22.000 λιρών. και ο βασιλιάς Γεώργιος έδωσε εντολή στον Επαμεινώνδα Δεληγιώργη να συγκροτήσει τη νέα ελληνική κυβέρνηση. Η κυβερνητική αλλαγή αποτέλεσε τον επίλογο του τραγικού γεγονότος, που έμεινε στην ιστορία ως η «Σφαγή στο Δήλεσι» και υπήρξε ένα από τα πιο θλιβερά γεγονότα της ελληνικής διπλωματικής ιστορίας.
Ο «Δρόμος»
Η υπόθεση του Δήλεσι, που έμεινε για δεκαετίες στη συλλογική μνήμη της Ευρώπης, θα έλθει και πάλι στη δημοσιότητα περίπου εκατό χρόνια μετά, όταν ο Ανδρέας Εμπειρίκος , έχοντας ακόμη έντονη στη μνήμη του την εμπειρία της ομηρίας του κατά τα Δεκεμβριανά, δημοσιοποίησε το ποίημα του «Ο δρόμος».
Τον Δεκέμβριο του 1944 ο ποιητής Ανδρέας Εμπειρίκος συνελήφθη από δυνάμεις του ΕΛΑΣ μαζί με πολλούς άλλους πολίτες της Αθήνας και όμηροι οδηγήθηκαν πεζή μέσα από τα βουνά της Αττικής και της Βοιωτίας προς τα βόρεια. Η πορεία κράτησε ημέρες και ήταν γεμάτη φόβο, πείνα και αβεβαιότητα, όπως ο ίδιος ο λογοτέχνης έχει αφηγηθεί. (Οι όμηροι, μαζί και ο Εμπειρίκος, αφέθηκαν μετά από ημέρες ελεύθεροι, αφού ανταλλάχτηκαν με άλλους ομήρους). Στο ποίημά του, γραμμένο γύρω στο 1964, δημοσιευμένο αργότερα, ο Εμπειρίκος θυμάται την πορεία της ομηρίας μέσα στη Στερεά Ελλάδα, ανακαλεί τόπους και διαδρομές της περιοχής και συνειρμικά συνδέει αυτή την εμπειρία με το παλιό επεισόδιο του Δήλεσι. Την παλιά ιστορία δηλαδή της απαγωγής των ξένων περιηγητών το 1870.
Σε ένα σημείο μάλιστα υπαινίσσεται ότι περνούν από τόπους όπου «παλιά είχαν σφαγεί όμηροι». Ο ποιητής δεν αφηγείται ευθέως την ιστορία, αλλά αφήνει να εννοηθεί η μνήμη του τόπου.
Ποια η συμμορία
Αρχηγοί της συμμορίας των Αρβανιτάκηδων ήταν δύο αδέρφια, ο Τάκος και ο Χρήστος Αρβανιτάκης, μέλη μιας πολυμελούς οικογένειας κτηνοτρόφων. Πρώτος στο κλαρί βγήκε ο Τάκος και γρήγορα τον ακολούθησε κι ο Χρήστος. Τα αδέρφια είναι στο σύνολό τους 7 και μόνο οι δύο είναι οι παράνομοι. Οι δυο τους χλευάζουν μάλιστα ένα άλλο από τα αδέρφια τους, τον Ντίνο, λέγοντάς του χαρακτηριστικά πως είναι ανίκανος για οτιδήποτε άλλο πέρα απ’ το να κρατά την κλάρα, ένα κλαδί με το οποίο οι κτηνοτρόφοι σβήνανε τα χνάρια των ζώων και των ανθρώπων. Κάποιοι από τους Αρβανιτάκηδες δούεπίσης στο τσιφλίκι του Άγγλου μεγαλογαιοκτήμονα Φράνκ Νόελ στην Εύβοια.
Η συμμορία των Αρβανιτάκηδων αριθμούσε 28 μέλη όταν πέρασε στα ελληνικά εδάφη τον Ιανουάριο του 1870, από την περιοχή των τότε Τουρκικών Αγράφων (στην Ευρυτανία) τα οποία είχαν διχοτομηθεί κατά τη χάραξη των συνόρων το 1830. Το 19ο αιώνα αρκετοί που βρίσκονταν συνήθως σε μια απόσταση από τα γεγονότα, έβλεπαν τους ληστές ως ανυπότακτους ήρωες, νομίζοντας ότι η δράση τους στόχευε στην προστασία των φτωχών και των αδυνάτων.
H δράση όμως των Aρβανιτάκηδων, όπως και των άλλων συμμοριών αποσκοπούσε στην επιβολή προστασίας εις βάρος νομάδων κτηνοτρόφων και απόμακρων αγροτικών πληθυσμών, καθώς επίσης και στην εξαναγκαστική συλλογή ψήφων υπέρ του ενός ή του άλλου υποψηφίου στις εκλογές. Έτσι αντίθετα με τη γνώμη που έχουμε σήμερα για τους ληστές, την εποχή εκείνη οι συμμορίες ληστανταρτών δέχονται κάποια υποστήριξη από ένα τμήμα του κόσμου, που ταυτόχρονα φυσικά φοβάται τη δύναμή τους.
Οι αδερφοί Αρβανιτάκηδες άλλωστε πέρα από τις σχέσεις τους με τον μεγαλοτσιφλικά Φράνκ Νόελ, διατηρούν σχέσεις και με τον ίδιο τον Υπουργό Σούτσο, κτήματα των οποίων χρησιμοποιούν μάλιστα για καταφύγιο. Η φήμη τους εξαπλώνεται γρήγορα, έχοντας φτάσει να απειλήσουν ακόμα και τη βασιλική οικογένεια. Λέγεται ότι έφτασαν στην Αθήνα στις αρχές του 1870, με σκοπό να απαγάγουν τον μικρό Κωνσταντίνο, γιο και διάδοχο του Γεωργίου του πρώτου. Απέτυχαν γιατί ενώ είχαν πληροφορηθεί την ακριβή διαδρομή της άμαξας του Κωνσταντίνου και της γκουβερνάντας του, η διαδρομή αυτή άλλαξε την τελευταία στιγμή, ωθώντας το σχέδιό τους σε αποτυχία. Οπότε προχωρούν σε ένα νέο σχέδιο, αυτό της απαγωγής πλούσιων ατόμων με σκοπό την καταβολή λύτρων για την απελευθέρωσή τους.
